NİJERYA’DA SARI HUMMA

09 Ocak 2019 Çarşamba

Dünya Sağlık Örgütü 22 Kasım 2018'de Nijerya'nın Edo Eyaleti’nde bulunan ve şüpheli Sarıhumma vakaları ve ölümlerinden oluşan bir küme hakkında bilgilendirildi.

 

Hastalık salgını haberi 
9 Ocak 2019

Dünya Sağlık Örgütü 22 Kasım 2018'de  Nijerya'nın Edo Eyaleti’nde bulunan ve şüpheli Sarıhumma vakaları ve ölümlerinden oluşan bir küme hakkında bilgilendirildi. Edo Eyaleti, Lagos ile Güneydoğu Nijerya arasındaki yoğun bir nüfus hareketi ekseninde, Lagos'a 400 km'den daha az bir mesafede yer almaktadır. Edo Eyaleti aynı zamanda, başlangıçta salgına yol açtığından şüphelenilen Lassa ateşi için endemik bir alan olarak bilinmektedir. 22 Eylül - 31 Aralık 2018 tarihleri ​​arasında, toplam 146 şüpheli, 42 muhtemel pozitif ve 26 ölüm (muhtemel vaka ölüm oranı % 18) dahil  32 teyitli vaka, Edo eyaletindeki 18 Yerel Yönetim Alanı’nın(YYA) 15’inden  rapor edilmiştir (şekil 1).

122 vakadan kan örnekleri alınmış ​​ve laboratuvar tanısı için gönderilmiştir. Ülke genelinde 42 (% 34) örnek IgM serolojisine dayanarak  pozitif olarak değerlendirilmiş ve onay için bölgesel referans laboratuvarı Institut Pasteur de Dakar'a (IPD) gönderilmiştir. 

32’si (% 76) plak azaltma nötralizasyon testi (PRNT) veya gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) ile doğrulanmıştır. Vakaların çoğu erkeklerden oluşmaktadır (146 vakanın 108’i = % 74) ve 48 vakayla(% 33)  en fazla etkilenen 10-19 yaş grubu, bunu takiben 36 vaka ile (% 25) 20–29 yaş grubudur. Başlangıçta, etkilenen kırsal YYA'larıydı ancak 2018 Kasım ayının sonundan bu yana 3 kentsel YYA'ndan da şüpheli vakalar bildirilmiştir. Ayrıca, yaklaşık 1,5 milyon insanın yaşadığı yoğun nüfuslu eyalet başkenti Benin’i içeren Oredo Yerel Yönetim Alanı'ndan, 2 muhtemel pozitif ve 1 onaylanmış vaka rapor edilmiştir. Salgın sırasında, Edo Eyaleti'ndeki nüfusun bağışıklığı çok düşüktü (yalnızca resmi rutin aşılama verilerine göre, aşı kapsamının 2018'de % 50'den az olduğu tahmin edilmektedir). Edo Eyaleti, nüfus bağışıklığını hızla artırmak ve Sarıhumma bulaşını durdurmak için 13 YYA'da 7 günlük Sarıhumma Reaktif Aşı Kampanyası uygulamasını henüz tamamlamıştır. 31 Aralık 2018 tarihi itibariyle, 1.47 milyon kişi aşılanmıştır. Entomolojik çalışmalar, kentsel ortamlarda arboviral hastalığın hızlı bir şekilde yayılmasından sorumlu sivrisinek türü olan Aedes aegypti de dahil olmak üzere, etken vektörlerin yüksek endekslerini ortaya koymuştur. Arazi kullanım uygulamaları, yani konutlara yakın tarım alanları, Sarıhumma hastalığının bu ortamda yayılmasını daha da arttırabilir.

Nijerya Hastalık Kontrol Merkezi (NCDC) tarafından Kwara Eyaletinde teyit edilmiş bir vakanın DSÖ’ye bildirildiği Eylül 2017’den bu yana, Nijerya ardarda gelişen Sarıhumma salgınlarıyla mücadele etmektedir. Ülke, 15 Eylül 2017 tarihinde DSÖ'nü (Uluslararası Sağlık Tüzüğü 2005 üzerinden) resmen bilgilendirmiştir.

O zamandan bu yana ve 30 Aralık 2018 itibariyle ülkede 237 numune IgM pozitif olarak test edildi. 82 olgu (13 ölüm dahil) IPD laboratuvarında doğrulandı; bu vakalar 14 eyalette 27 Yerel Yönetim Alanı’ndan rapor edildi ve 6 eyalette seçilen  YYA'larında yanıt kampanyaları ile sonuçlandı.

Nijerya'nın Edo Eyaletinde şu an devam etmekte olan Sarıhumma salgını boyut ve ciddiyet açısından olağandışıdır ve mevcut ulusal salgın bağlamında süre ve yer olarak vaka sayısı çok yüksektir. 

Salgının mevsimsel zamanlaması, pek çok yolcunun Aralık-Ocak aylarında tatil için diğer eyaletlerden ve ülkelerden eyalete geldiği bir dönem olduğundan, potansiyel yayılma riski artmaktadır.

Şekil 1: Nijerya'da Edo Eyaleti Salgınında teyitli ve şüpheli Sarıhumma vakaları, 31 Aralık 2018 verileri (n = 146)

Halk sağlığı yanıtı

Salgınlara verilen yanıt, çok kurumlu ve çok partnerli bir Olay Yönetim Sistemi (İYS) aracılığıyla koordine edilmektedir. Nijerya Hastalık Kontrol Merkezi’nde (NCDC), salgını izlemek için bir ulusal Acil Durum Operasyon Merkezi (EOC) etkinleştirildi. Acil müdahale ekipleri, sürmekte olan salgının inceleme ve yanıt işlemlerinde Edo Eyaletini desteklemeye devam etmektedir. Sarıhumma sürveyansı yoğunlaştırılmış ve etkilenen YYA'larında ve komşu ülkelerde aktif vaka tespiti devam etmektedir. Laboratuvar kapasitesini güçlendirmek için Sarıhumma laboratuvar ağına denetleyici ziyaretler devam etmektedir. DSÖ Ülke Ofisi ve Devlet Ofisi, salgının başlamasından bu yana Sarıhumma salgınını aktif olarak izlemekte ve yanıtlamaktadır. 15 Aralık 2018 itibarıyla, DSÖ’nün (DSÖ Afrika Bölge Ofisi ve DSÖ genel merkezi) 3 Sarıhumma uzmanı, bu olayı soruşturmak, daha fazla büyüme riskini değerlendirmek ve diğer faaliyetlerin yanı sıra reaktif aşı kampanyalarının yürütülmesine yardımcı olmak amacıyla yerel makamlara destek vermek üzere görevlendirildi.

Ulusal Arbovirüs Araştırma Enstitüsü'nden (NARI) entomologlar tarafından, Anambra, Benue, Ekiti, Kano, Katsina, Kebbi, Kwara, Nehirler ve Zamfara eyaletlerinde entomolojik araştırmalar yapıldı. DSÖ bölgesel ve küresel vektör kontrol uzmanlarının desteğiyle, yerel ortama uygun bir vektör kontrol stratejisi geliştirilmektedir. 2004'te Nijerya'nın Genişletilmiş Bağışıklama Programı'na (EPI) rutin Sarıhumma aşılaması eklendi, ancak mevcut salgından etkilenen bölgelerde nüfusun bağışıklığı genel toplum bağışıklık eşiğinin altında kalmaktadır. Ülkede 2017'den bu yana ulusal önleyici ve reaktif kitlesel aşılama kampanyaları yürütülmektedir (~ 33 milyon doz). Önümüzdeki 3 yıl süresince 12 eyaleti aşılamak için Aşı Kuruluşu Gavi'ye bir teklif sunuldu (~ 23 milyon doz). Gavi tarafından finanse edilen Aşı Sağlama Uluslararası Koordinasyon Grubu (ICG),  3.1 milyon doz Sarhumma aşısının alınmasını onayladı. Ülke, 18 Aralık'ta Edo Eyaletinde, tatil öncesi zamanda, salgına yanıtı kolaylaştırmak için seferber edilen ülke içi aşı stoklarını kullanarak büyük ölçekli reaktif Sarıhumma aşılama kampanyasını başlattı.

DSÖ risk değerlendirmesi

Sarıhumma, enfekte sivrisinekler tarafından bulaştırılan akut viral hemorajik bir hastalıktır ve hızla yayılma ve ciddi halk sağlığı etkilerine neden olma potansiyeline sahiptir. Hastalığın spesifik bir tedavisi yoktur, ancak yaşam boyu bağışıklık sağlayan tek bir doz Sarıhumma aşısı kullanılarak önlenebilir. İlişkili bakteriyel enfeksiyonlar için destekleyici olarak dehidratasyon, solunum yetmezliği, ateş ve antibiyotik tedavisi önerilmektedir.

Sarıhumma salgını Eylül 2017'den bu yana Nijerya'da aktif durumdadır. Vakalar 36 eyaletten ve Federal Başkent Bölgesi'nden rapor edilmiştir. Uhunmwonde YYA'daki muhtemel merkez üssü ile Edo Eyaletindeki Sarıhumma salgınının, bölgesel referans laboratuarı tarafından yapılan son onayı, Nijerya'da daha önce görülmemiş bir salgını ifade etmektedir. Edo Eyaleti’ndeki durumun hızlı evrimi göz önüne alındığında, ulusal risk şu nedenlerden dolayı yüksek olarak değerlendirilir:

Edo Eyaleti’nde yüksek olasılıklı yüksek vaka ölüm oranı (% 33); 

Düşük aşılama kapsamı nedeniyle devam eden yerel iletim ve yayılma potansiyeli; 

Aedes sp. dahil olmak üzere etken vektörlerin varlığı; 

Olayın Benin şehrine yakınlığı (büyük şehir merkezi ve Edo Eyaleti’nin başkenti); 

Yeni YYA'larına yayılma potansiyeli.

Etkilenen eyaletlerin bireylerinin komşu eyaletlere ve komşu ülkelere muhtemel hareketi nedeniyle ve özellikle aşılanmamış ziyaretçilerin yıl sonu şenlik sezonunda gelmesi durumunda bölgesel düzeyde ılımlı bir risk vardır. Mevcut genel risk küresel düzeyde düşüktür.

Nijerya; kolera, dolaşımdaki aşı kaynaklı poliovirüs, maymun çiçeği, kızamık ve diğer eyaletlerde Lassa ateşi salgınları ve ülkenin kuzeydoğusundaki bir insani kriz dahil olmak üzere birçok eşzamanlı halk sağlığı acilleriyle karşı karşıyadır.

DSÖ tavsiyesi

Nijerya, Sarıhumma Salgını Salgın stratejisi (EYE) için öncelikli bir ülkedir. Aşamalı uygulanacak önleyici Sarıhumma aşı kampanyalarının tüm ülkeyi 2024 yılına kadar kapsaması planlanmaktadır.

Aşı, Sarıhummanın önlenmesi ve kontrolüne yönelik birincil müdahaledir. Ayrıca,kent merkezlerinde, hedefe yönelik vektör kontrol önlemleri iletimi kesintiye uğratmakta yardımcı olur. DSÖ ve ortakları mevcut salgını kontrol etmek üzere bu müdahaleleri uygulamak için yerel makamları desteklemeye devam edecektir.

DSÖ, sürekli veya periyodik Sarıhumma virüsü bulaşına dair kanıtlar nedeniyle Nijerya’ya gidecek 9 aylıktan büyük tüm uluslararası gezginler için Sarıhumma aşısı yapılmasını tavsiye etmektedir; Nijerya ayrıca Sarıhumma bulaşma riski olan ülkelerden gelen 1 yaşın üzerindeki gezginler için Sarıhumma aşı sertifikası istemektedir.

DSÖ tarafından önerilen Sarıhumma aşıları güvenli ve yüksek etkilidir ve enfeksiyonlara karşı ömür boyu koruma sağlar. UST (2005) üçüncü baskıya göre, DSÖ onaylı bir aşı ile aşılanmak  kişinin, Uluslararası Sarıhumma  Aşılama Sertifikası'nın geçerlilik süresini uzatır.

Onaylanmış bir Sarıhumma aşısının ilave dozu, uluslararası yolcular için ülkeye giriş koşulu olarak gerekmez.

DSÖ, seyahat edenleri riskler ve aşılama da dahil olmak üzere önleyici tedbirlerden haberdar etmeleri  konusunda Üye Devletleri gerekli tüm önlemleri almaya teşvik etmektedir. Seyahat edenler ayrıca Sarıhumma semptomları ve belirtileri hakkında ve hastalık belirtileri geliştiği durumda  acilen sağlık hizmetine başvurmaları gerektiği konusunda bilgilendirilmelidir. Seyahatten dönen viremik gezginler, etken bir vektörün bulunduğu bölgelerde Sarıhumma iletiminin yerel döngülerinin kurulması için risk oluşturabilirler.

DSÖ, bu salgın hakkında mevcut olan bilgilere dayanarak Nijerya'ya seyahat veya ticaretle ilgili herhangi bir kısıtlama önermemektedir.

Sarı humma hakkında daha fazla bilgi için lütfen bakınız:

 

 

 

Etiketler: