GÜNEY AFRİKA’DA LİSTERİYOZİS

02 Mayıs 2018 Çarşamba

Güney Afrika'da, 2017'nin başından bu yana ülkeyi etkisi altına alan, gıda kaynaklı ciddi bir hastalık olan listeriyozun salgınında, 2018 Mart ayı başında hastalığa sebebiyet veren gıda maddesinin tespit edilmesinden sonra bir gerileme görülmüştür. 1 Ocak 2017'den 24 Nisan 2018'e kadar tüm vilayetlerden 1.024 adet laboratuvarca doğrulanmış listeriyoz vakası Ulusal Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü'ne (NICD) bildirilmiştir.

 

Hastalık Salgını Haberleri

2 Mayıs 2018

 

Güney Afrika'da, 2017'nin başından bu yana ülkeyi etkisi altına alan, gıda kaynaklı ciddi bir hastalık olan listeriyozis salgınında, 2018 Mart ayı başında hastalığa sebebiyet veren gıda maddesinin tespit edilmesinden sonra bir gerileme görülmüştür. 1 Ocak 2017'den 24 Nisan 2018'e kadar tüm vilayetlerden 1.024 adet laboratuvarca doğrulanmış listeriyozis vakası Ulusal Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü'ne (NICD) bildirilmiştir. Vakaların çoğunluğu üç vilayette görülmüştür: Gauteng'de 601 (% 59), Western Cape'de 128 (% 13) ve KwaZulu-Natal'da 73 (% 7), geriye kalan vakalar Güney Afrika'daki diğer eyaletlerde görülmüştür. Hastalığın sonucunda 700 hastadan 200 (% 28.6) kişinin öldüğü bilinmektedir; Bu vaka ölüm oranı, dünya çapında kayıtlı diğer listeriyozis salgınları ile benzerlik göstermektedir. Vakaların çoğu, yenidoğan, hamile kadınlar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler gibi hastalıkla ilgili ciddi sonuçlara maruz kalabilecek yüksek risk taşıyan kişilerdir. Bu salgında, vakaların % 42'si hamilelik veya doğum sırasında enfekte olan yenidoğanlardır.

 

Hastalardan elde edilen 521 izolat üzerinde tüm genom dizilemesi gerçekleştirilmiştir. Suşların % 75'i Listeria Monocytogenes Sekans Tip 6 (ST6) suşuna ait olup % 15’i (83/521) diğer 19 Sekans Tiplerini (ST1, ST54, ST876, ST2, ST5, ST204, ST219, ST224, ST71, ST101, ST121, ST155, ST3, ST403, ST515, ST7, ST8 ve ST88) temsil etmektedir. Aynı ST6 sekans tipi, “Polony” olarak adlandırılan ve yaygın olarak tüketilen, tüketime hazır bir işlenmiş et ürününde tespit edilmiştir. Aynı suş, söz konusu ürünün imalatçısının işleme ortamında da bulunmuştur. Sağlık Bakanlığı, 4 Mart 2018 tarihinde, bu ürünün salgının kaynağı olduğuna inanıldığını duyurmuş ve ilgili ürünün ülke genelinde toplatılmasıyla ilgili girişimde bulunmuştur. Ürünün toplatılmasından bu yana vaka sayılarında önemli bir şekilde düşüş yaşanmıştır.

 

Gıda işleme şirketi ve perakendecilerinden 3'ü Afrika bölgesinde 15 ülkeye(Angola, Botsvana, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Gana, Lesoto, Madagaskar, Malavi, Mauritius, Mozambik, Namibya, Nijerya, Svaziland, Uganda, Zambiya ve Zimbabve'ye) ihracat yapmaktadır. Bu ülkelerin hepsi, Uluslararası Gıda Güvenliği Yetkilileri Ağı (INFOSAN) aracılığıyla ithal edilen ilgili ürünler hakkında bilgilendirilmiş ve ilgili ürünlerin toplatılması işlemini gerçekleştirmişlerdir.

 

Halk Sağlığı Yanıtı

 

Ülke, inceleme ve yanıt faaliyetlerini koordine etmek üzere çok sektörlü ulusal bir görev gücünü faaliyete geçirmiştir.

 

Çeşitli paydaşlar tarafından gerçekleştirilen Acil Durum Yanıt Faaliyetleri devam etmekte ve yoğunlaşmakta olup bunlar arasında sürveyans (vakaların tespiti ve incelenmesi), risk iletişimi faaliyetleri ve gıda güvenliği mevzuatı incelemesi ve reformu yer almaktadır. Bilgilendirmek ve bu faaliyetleri desteklemek için, aşamalı bir yaklaşımda aşağıdaki gibi ek faaliyetler uygulanacaktır:

 

  • 1. Aşama: Risk altındaki gıda işleme tesislerinin belirlenmesi, tesislerin denetlenmesini desteklemek için personel eğitimi ve materyal geliştirilmesi.
  • 2. Aşama: Riskli gıda işleme tesisinin incelenmesi ve bölge çevre sağlığı pratisyenlerinin güçlendirilmesi.
  • 3. Aşama: Sağlık sisteminin güçlendirilmesi faaliyetlerinin raporlanması ve konsolidasyonu ve eylem sonrası gözden geçirme.

    DSÖ'nün desteği ile Sağlık Bakanlığı'nın liderliğinde çok sektörlü bir olay yönetimi ekibi (IMT) güçlendirilmiştir. Güncel listeriosis salgınını kontrol altına almak ve sona erdirmek ve gelecekteki salgınları önlemek için sağlık ve gıda güvenliği sistemlerini güçlendirmek amacıyla müdahale faaliyetlerini yoğunlaştırmak için güncellenmiş bir Listeriosis Acil Müdahale Planı (ERP, Nisan 2018) geliştirilmiştir. 

    Güney Afrika Kalkınma Topluluğu (SADC) bölgesinden ve dışından 16 ülkeden delegelerin katıldığı 19-21 Nisan 2018 tarihleri arasında Johannesburg'da bir DSÖ Listeriozis Bölgesel Teknik Toplantısı gerçekleştirilmiştir. Toplantının amacı, Güney Afrika'nın listeriosis salgını yönetimine dair deneyimlerini paylaşmak ve bölgedeki listeriosis farkındalığını arttırmaktı.Toplantı ayrıca ülkeleri, gıda güvenliği sistemlerinin genel anlamda güçlendirilmesinin bir parçası olarak listeriyozis hastalığı kontrolü ve yanıtı için beklenmedik Acil Eylem Planları hazırlamaya yönlendirdi.

DSÖ Risk Değerlendirmesi

 

Bu, küresel olarak tespit edilen en büyük listeriyozis salgınıdır. Tespit edilen ve piyasadan toplatılmış olan bulaşıcı gıda kaynağı ile vaka sayısı azalmaktadır ancak Listeriyozisin potansiyel olarak uzun süre kuluçka dönemine (bir ila üç hafta ve 70 güne kadar) bağlı olarak, gıdaların toplatılmasının etkilerinin ortaya çıkmasından önce başka vakalar beklenmektedir.

 

Son zamanlarda, Namibya doğrulanmış bir listeriozis vakası bildirmiştir. İzole edilmiş Listeria suşları, Güney Afrika'daki salgının potansiyel bağlantılarını belirlemek için sıralanmış olup farklı bir sekans tipine aittir ve bu nedenle Güney Afrika'daki salgınla bağlantılı değildir.

 

 

DSÖ Tavsiyesi

 

Ülkeler gelecekteki benzer olayları önlemek ve kendi toplumları için güvenli bir gıda teminini tesis etmek için ulusal gıda güvenliği ve hastalık sürveyans sistemlerini güçlendirmelidir. Ayrıca, ülkeler, henüz yapılmadıysa, Kasım 2017'de yayınlanmış olan ve “Listeriosis hakkında DSÖ Bilgi Notu”na atıfta bulunan “DSÖ'nün gıda kaynaklı hastalıkların sürveyansı ve yanıtını güçlendirmekle ilgili  kılavuzu"nun en iyi şekilde kullanılması için listeriyozis bildirimi zorunlu bir hastalık haline getirmek üzere Salmonella türleri, Campylobacter jejuni, Escherichia coli ve Listeria monocytogenes gibi yaygın gıda kaynaklı patojenlere daha fazla dikkat göstermeye davet edilmektedirler. 

Sorumlu yetkililer, halkla ilişkiler konusunu ele almak ve salgın kontrol tedbirlerini teşvik etmek için risk iletişimi güçlendirmek de dahil olmak üzere listeriyozisin önlenmesi ve kontrolü konusunda halk sağlığı tavsiyesini proaktif olarak tesis etmeye davet edilmektedirler.

 

DSÖ, Güney Afrika Hükümeti tarafından belirtilen işlenmiş et ürünlerinin toplatılması dışında, bu salgınla ilgili olarak herhangi bir seyahat veya ticaret kısıtlaması önermemektedir.

 

DSÖ, bağımsız hükümetlerin nüfuslarının sağlığını korumak için önlem alma isteğini anlasa da, Taraf Devletlerin, aşırılık olarak değerlendirilecek, bilimsel ilkelere dayanmayan ve uluslararası seyahat ve ticarete önemli ölçüde müdahale eden eylemlerde bulunmama yükümlülükleri vardır. Gerçekten de bu tür tedbirler, UST'nin ruhuna ve amacına aykırıdır ve halk sağlığı görevlerinin yerine getirilmesini engelleyebilir.

 

Hali hazırda, 15 ülkenin 13'ü işlenmiş et ürünlerini toplatmış ve ithalatı yasaklamış olup bu ülkelerden 2’si de ek olarak benzer gıda ürünlerinin ithalatını da yasaklamıştır. Bu ülkelerden 2’si ayrıca doğrudan salgınla ilgili olmayan diğer ürünlerin ithalatını yasaklamıştır. DSÖ, ülkeler tarafından bu salgınla ilgili olarak alınan seyahat ve ticaret tedbirlerini ve bunların UST kapsamında gerekliliklere uygunluğunu izlemeyi sürdürmektedir.

 

Seyahat edenler için, pişmemiş yiyeceklerden uzak durmak, birkaç saat oda sıcaklığında tutulan yiyeceklerden kaçınmak ve yemekleri hazırlanması veya tüketilmesinden önce ellerin sabun ve suyla iyice yıkanması gibi iyi gıda hijyeni uygulamaları tavsiye edilmektedir.

 

 

Etiketler: