DEMOKRATİK KONGO CUMHURİYETİ'NDE EBOLA VİRÜSÜ HASTALIĞI

06 Temmuz 2018 Cuma

Sağlık Bakanlığı ve DSÖ, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde Ebola Virüsü Hastalığı- EVH salgınını yakından izlemektedir. Temaslı takip faaliyetleri, virüse potansiyel olarak maruz kalan son kişinin 21 günlük takip süresini herhangi bir semptom görülmeden tamamlanmasının ardından 27 Haziran'da sonuçlanmıştır. Salgın boyunca saha ekibi tarafından temaslılara 20.000’i aşkın ziyaret gerçekleştirilmiştir.

Hastalık Salgını Haberi

6 Temmuz 2018  

 

Sağlık Bakanlığı ve DSÖ, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde Ebola Virüsü Hastalığı- EVH salgınını yakından izlemektedir.

Temaslı takip faaliyetleri, virüse potansiyel olarak maruz kalan son kişinin 21 günlük takip süresini herhangi bir semptom görülmeden tamamlanmasının ardından 27 Haziran'da sonuçlanmıştır. Salgın boyunca saha ekibi tarafından temaslılara 20.000’i aşkın ziyaret gerçekleştirilmiştir.

Equateur Eyaleeti'ndeki Ebola Virüsü Hastalığına yakalandığı teyit edilmiş son hasta, birbirini izleyen laboratuvar örneklerinde yapılan 2 testin de negatif çıkması sonucu 12 Haziran'da Ebola Tedavi Merkezi'nden taburcu edilmiştir. Salgının bittiğinin duyurulabilmesinden önce, teyit edilmiş vakaya olası son maruziyeti müteakiben 42 günlük bir periyodun herhangi yeni bir vaka tespiti olmadan geçmesi gerekmektedir. Bu aşamaya ulaşılıncaya kadar, hastalığın yeniden ortaya çıkmasına karşı yanıt verilmesi ve hızlıca tespit edebilmesine yönelik yoğun sürveyans da dahil bütün temel yanıt koşullarının yerine getirilmesi çok önemlidir.

Yanıttaki ilerlemenin ışığında, DSÖ bu salgın için risk değerlendirmesini gözden geçirmiştir (aşağıdaki bölüme bakınız).

1 Nisan – 3 Temmuz 2018 tarihleri arasında, Equateur Eyaletinden  29 ölüm (vaka ölüm oranı: %55)  olmak üzere toplam 53 EVH vakası (1) rapor edilmiştir.

Bildirilen toplam vaka sayısına 38 doğrulanmış ve15 olası vaka (kendilerinden örnek alınmaya fırsat bulamadan ölen vakalar gibi) yer almaktadır. Vaklar 3 sağlık bölgesinden rapor edilmiştir:  Bikoro (n = 21; 10 doğrulanmış, 11 olası vaka), İboko (n = 28; 24 doğrulanmış, 4  vaka) ve Wangata (n = 4; hepsi doğrulanmış) (Şekil 2). Vakaların 5’i sağlık çalışanı olup 4’ü doğrulanmış ve 2’si ölmüştür.

 

3 ile 5 Temmuz 2018 tarihleri arasında, Sağlık Bakanlığı, DSÖ ve ortaklarının desteğiyle, mevcut epidemiyolojik durumu değerlendirmek, Ebola Virüsü Hastalığı Stratejik Müdahale Planı'na karşı ilerlemeyi değerlendirmek, ilk ders öğrenme faaliyetini gerçekleştirmek ve salgının sonuna kadar etkilenen bölgelerdeki sürekli ihtiyatlı olmak için anahtar faaliyetlere ve kaynaklara öncelik vermek için stratejik operasyonların incelemesini gerçekleştirmiştir. Söz konusu değerlendirmenin içinde salgının sona ermesinden sonra temel faaliyetlerin sürdürülmesi için 90 günlük geliştirilmiş bir sürveyans ve müdahale planının geliştirilmesi ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde devam eden sağlık acil durumu müdahalesi için yerel ve ulusal kapasitelerin sürdürülmesi için planlama yapılması yer almaktadır. Ebola tedavi merkezleri faaliyetlerini sürdürecek ve şüpheli vakalara klinik bakım sağlamaya devam edecektir.

 

 

Şekil 1: 1 Nisan ile 3 Temmuz 2018 tarihleri arasında hastalık başlangıcına göre doğrulanmış ve olası Ebola Virüsü Hastalığı vakaları (n = 53)

 

http://www.who.int/csr/don/figure1_20180706.PNG

 

 

Şekil 2: Demokratik Kongo Cumhuriyeti, 1 Nisan ile 3 Temmuz 2018 tarihleri arasında Sağlık Bölgesine göre doğrulanmış ve olası Ebola vakaları (n=53)

 

http://www.who.int/csr/don/figure2_20180706.PNG

 

Halk Sağlığı Yanıtı

 

Sağlık Bakanlığı, DSÖ ve ortaklarının desteğiyle, etkilenen sağlık bölgelerinde salgın yanıtına liderlik etmektedir. Öncelikler arasında sürveyans ve sözleşme takibi, laboratuvar kapasitesi, enfeksiyon önleme ve kontrolü (İPC), vaka yönetimi, toplum katılımı, güvenli ve temkinli defin, yanıt koordinasyonu ve aşılamanın güçlendirilmesi yer almaktadır. Ek olarak, etkilenen vilayetlerden etkilenmemiş illere ve diğer ülkelere hastalığın yayılmasını önlemek için, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, giriş noktalarında sınır geçişleri sürveyans geçmiştir (komşu ve risk altındaki bölgeler, iller, ülkeler ve yolcuların önemli toplanma noktalarında).

DSÖ, uluslararası yayılma riskini azaltmak için hazırlılığı güçlendirmek amacıyla 9 komşu ülkeden Sağlık Bakanlıkları ile yakın bir şekilde çalışmaya devam etmektedir.

 

  • 21 Mayıs'ta başlayan ve 17 Hazirana kadar devam eden müdahaleden bu yana, Iboko (1.530), Wangata (893), Bikoro (779), İngende (107) ve Kinshasa'da (21) olmak üzere toplam 3.330 kişi aşılanmıştır. Ring aşılaması için uygun olan popülasyonlar, ön saf sağlık profesyonelleri, doğrulanmış EVH vakalarına maruz kalmış kişiler (temaslılar) ve temaslıların temaslılarıdır. Merkezi aşı depolarında toplam 2.020 doz  ve Mbandaka'da 870 doz aşı bulunmaktadır.
  • Toplum ve sağlık tesisi düzeyinde aktif vaka araştırması, uyarıların gerçek zamanlı araştırılması ve şüpheli vakalarda Ebola Virüsü Hastalığının olup olmadığını belirlemeye yönelik laboratuvar testleri de dahil olmak üzere yoğun sürveyans faaliyetleri devam etmektedir. 13 Mayıs ile 3 Temmuz arasında 728 uyarı araştırılmış ve şüpheli vaka tanımına uyan 387 kişinin tahlilleri yapılmıştır.
  • DSÖ, sağ kalanların bakımı için bir yıllık bir program tesis etmek üzere Sağlık Bakanlığı'na destek vermektedir. Program üç eksen üzerinde odaklanacaktır: klinik takip, danışmanlık ve sperma testi ve psikososyal destek. Projeyi başlatmak için Mbandaka'da 6 - 7 Temmuz tarihleri arasında bir çalıştay yapılacaktır.
  • Risk iletişimi, sosyal seferberlik ve toplumsal katılım faaliyetleri epidemik pron hastalıklar için toplumsal temelli aktif uyarılara yönelik destekle devam etmekte olup bu faaliyetler Ebola Virüsü Hastalığıyla ilişkili söylentileri ve hastalıktan kurtulup hayatta kalan kişilerin damgalanması hedef almaktadır.
  • DSÖ, 6 Temmuz itibariyle, Küresel Uyarı ve Yanıt Ağı (GOARN) ortak kurumlarından 20 uzman dahil olmak üzere, Ebola Virüsü Hastalığı salgınına yanıtı desteklemek üzere Olay Yönetim Sisteminin (IMS) çeşitli kritik işlevlerinde toplam 332 (217 uluslararası, 115 ulusal) teknik uzman görevlendirmiştir.
  • DSÖ bu olayla ilgili olarak seyahat ve ticaret önlemlerini izlemektedir. 6 Temmuz itibariyle, uluslararası trafikle ilgili bir kısıtlama bulunmamaktadır. Mevcut olan informal kaynaklara dayanarak, söz konusu salgın sırasında Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nden gelen uluslararası yolcular için 25 ülke ülkelerine girişte tarama çalışmaları gerçekleştirmiştir.
  • Bugüne kadar, Demokratik Kongo Cumhuriyetinden diğer ülkelere seyahat eden hiç bir vaka rapor edilmemiştir. İnkübasyon süresi (2 ila 21 gün) boyunca Equateur Eyaleti'nden ve ülkeden gözden kaçırılarak çıkmış vakaların olasasılığı düşük olarak kabul edilmektedir. Ancak, giriş ve toplanma noktalarında çıkış taramasının ihtiyati tedbir olarak alınması ve salgının sona ermesinden sonra deaktivasyon planının hazırlanması kararlaştırılmıştır.

 

DSÖ Risk Değerlendirmesi

 

3 Temmuz 2018'de DSÖ, mevcut salgınla ilişkili halk sağlığı riskini gözden geçirmiştir.

Laboratuvarca doğrulanmış son vakanın taburcu edilmesinden sonra 21 günden (maksimum inkubasyon süresi) fazla bir sürenin geçmiş olduğu ve temaslı izleme faaliyetlerinin 27 Haziran 2018'de sona erdirildiği göz önünde bulundurulduğunda en son yapılan değerlendirmede mevcut EVH salgınının büyük ölçüde kontrol altına alındığı sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, potansiyel olarak tespit edilemeyen bulaşma zincirlerinden ve hastalıktan kurtulup  hayatta kalan erkek vakalarca virüsün cinsel yoldan bulaşma olasılığı nedeniyle hastalığın tekrar görülme riski vardır. Bu nedenle, salgının sona erdiği açıklanana kadar tüm kilit yanıt çalışmalarının sürdürülmesi kritik öneme sahiptir. Güçlendirilmiş sürveyans mekanizmaları ve bir hastalıktan kurtulup hayatta kalanları izleme programı, bu tür olayları azaltmak, hızlı bir şekilde saptamak ve yanıt vermek üzere uygulanmaktadır. Bu faktörlere dayanarak DSÖ, halk sağlığı riskinin ulusal düzeyde orta seviyede olduğunu düşünmektedir.

Hastalık iletiminin devam etmemesi göz önünde bulundurulduğunda, importe vakaların olasılığı düşük olup azalmaktadır ve yürütülen hazırlık faaliyetleri ile komşu ülkelerdeki acil durum planlarının oluşturulmasıyla daha da azalmıştır. DSÖ, halk sağlığı riskinin bölgesel ve küresel düzeyde düşük olduğunu değerlendirmiştir.

 

DSÖ Tavsiyesi

Uluslararası Sağlık Tüzüğü Acil Durum Komitesi, DSÖ Genel Müdürü tarafından 18 Mayıs 2018'de toplanmış ve mevcut Ebola salgınına ilişkin olarak Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ne yönelik herhangi bir seyahat veya ticaret kısıtlaması uygulanmasını önermemiştir. Ebola salgınıyla ilgili olarak Demokratik Kongo  Cumhuriyeti'ne yönelik uçak seferlerinin iptalleri gibi diğer seyahat kısıtlamalarının uygulanmasını, uluslararası halk sağlığı yanıtını engelleyebileceği gibi ve etkilenen ülkeye önemli ekonomik zararlar da verebilir. Acil Durum Komitesi ayrıca, Kongo nehri üzerindeki havaalanları ve limanlar da dahil olmak üzere ülkeden çıkışlarda tarama yapılmasının büyük önem taşıdığını belirtmiştir. Ancak, özellikle uzak yerlerde bulunan  havaalanlarında giriş taraması,  halk sağlığı veya maliyet-fayda açısından bir değer taşımamaktadır. Acil Durum Komitesi, Uluslararası Önemi Haiz bir Halk Sağlığı Riski ile ilgili koşulların oluşmadığını belirtse de Komite kapsamlı bir halk sağlığı tavsiyesi (2) yayınlamıştır.

DSÖ 29 Mayıs 2018'de (3) WHO seyahat tavsiyesi yayınlınmış olup, hastalığa maruz kalma riskinin nasıl azaltacağına ve olası maruziyetin ardından EVH benzeri semptomlar görülmesi halinde uygun tıbbi yardıma nasıl ulaşılacağı konularında yolcuları duyarlı hale getirmeyi amaçlamaktadır. Etkilenen bölgelere yapılan bir ziyaret sırasında bir yolcunun Ebola virüsü ile enfekte olma riski ve geri dönüşten sonra hastalık gelişmesi riski, yolcu birincil vakaların bildirildiği bölgelere seyahat etse bile son derece düşüktür.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1-Devam eden yeniden sınıflandırma, geriye dönük araştırma ve laboratuvar sonuçlarının ulaşılabilirliği nedeniyle toplam vaka sayısı değişebilir. Hastalık Salgın Haberlerinde rapor edilen veriler Sağlık Bakanlığı tarafından bildirilen resmi bilgilerdir.

2-http://www.who.int/news-room/detail/18-05-2018-statement-on-the-1st-meeting-of-the-ihr-emergency-committee-regarding-the-ebola-outbreak-in-2018

3- http://www.who.int/ith/evd-travel-advice-final-29-05-2018-final.pdf?ua=1

Etiketler: