Aşılar Hakkında Genel Bilgiler

Aşılamanın amacı

Rutin olarak çocuklukta yapılan aşıların pek çoğu, etkin bağışıklık seviyesini muhafaza etmek için hayat boyunca periyodik ek aşı dozları gerektirir. İkamet ettikleri ülkelerdeki yetişkinler özellikle enfeksiyon riskinin az olduğu yerlerde genellikle bu ek aşı programlarını ihmal ederler.  Kimi daha yaşlı yetişkinler hiç aşılanmamış dahi olabilirler. Difteri ve poliomiyelit gibi artık pek çok sanayileşmiş ülkede ortadan kalkmış hastalıkların yolcuların ziyaret ettiği ülkelerde hala var olabileceğini unutmamak gerekir. Yolculuk öncesi önlemler içinde, normal programın izlenmediği hallerde, rutin aşıların ek dozlarını ya da hiç aşılanmamış insanlar için tam olarak ilk bağışıklık kazandırma işleminin gerçekleştirilmesini içerir.

Diğer aşılar tek yolcu için yolculuk risk değerlendirmesi temel alınarak tavsiye edilir. Hangi aşıların uygun olduğuna karar verilirken, her aşı için aşağıdaki faktörler göz önünde bulundurulmalıdır:

  • Hastalığa maruz kalma riski,
  • Yaş, sağlık durumu, aşılama hikayesi
  • Özel risk faktörleri,
  • Önceki aşı dozlarına reaksiyonlar, alerjiler,
  • Diğerlerine bulaştırma riski,
  • Maliyet.

Zorunlu Aşılama

Meningokoksik Menenjit Aşısı: Meningokoksik Menenjit hastalığına karşı aşılama Hac ve umre için Mekke'yi ziyaret eden hacılar için Suudi Arabistan tarafından istenen bir koşuldur; ayrıca Hacdan dönen hacılar için de bazı ülkeler tarafından istenir.

Sarıhumma Aşısı: Uluslar arası Sağlık Tüzüğü tarafından öngörülen zorunlu aşılar, bugünlerde sadece sarıhummayı kapsamaktadır. Sarıhumma aşılaması iki farklı nedenden dolayı gerçekleştirilir:
1) Sarı Humma enfeksiyonu riski olan bölgelerde kişiyi korumak ve
2) Hassas ülkeleri sarı humma virüsünün taşınmasından korumak.

Sarıhummaya karşı zorunlu aşılanma, hassas ülkelere yurt dışından sarıhumma virüsünün gelmesini önlemek için yerine getirilmektedir. Bu ülkelerin bir kısmı sarıhummanın görülmediği ancak taşıyıcı sineklerin ve insan olmayan konakların bulunduğu ülkelerdir. Virüsün enfekte bir yolcu vasıtasıyla ülkeye ithal edilmesi, enfeksiyonun potansiyel olarak sinekler ve primatlara (maymunlar vb.) yerleşmesine neden olabilecek, bu da yerel toplumda bir enfeksiyon riski oluşması sonucunu doğuracaktır. Böyle vakalarda, sarıhumma bulaşma riskinin bulunduğu ülkelerden gelen tüm yolcular için -havaalanından transit geçiş yapmışlar da dahil- aşılama bir giriş koşuludur.

Yolcular dolayısıyla, sarıhummaya yakalanma riski olan bir ülkeyi ziyaret etmeleri halinde aşılanmalıdırlar. Ayrıca bir giriş koşulu olarak sarıhumma aşılama sertifikası talep eden bir ülkeye giderken de aşılanmak zorundadırlar.

Uluslararası sarıhumma aşılama sertifikası, aşı olunduktan 10 gün sonra geçerlilik kazanır ve 10 yıl boyunca geçerli sayılır. Yolcuların, aşılama sertifikası istenmemesi durumunu, o ülkede sarıhummaya maruz kalma riski olmadığı şeklinde yorumlanamayacağını unutmamaları gerekir.

Eğer sarıhumma aşılaması tıbbi nedenlerden dolayı kontrendike ise bundan muaf tutulabilmek için bir sağlık raporu istenir.

Herkese Önerilen Aşılar
 
  • Hepatit B (HBV)
  • Poliomiyelit (OPV ya da IPV)
  • Tüberküloz (BCG)
  • Difteri Tetanoz(dT)

Risk Durumuna Göre Önerilern Aşılar
 
  • Hepatit B(HBV)
  • Meningokokkal menenjit
  • Kolera
  • Haemophilus İnfluenzae Tip B (Hib)
  • Grip
  • Tifo
  • Japon Ensefaliti
  • Pnömokok
  • Kuduz
  • Hepatit A(HAV)
  • Kene İle Bulaşan Ensefalit
  • Kızamık Kızamıkçık Kabakulak(KKK)
  • Poliomiyelit (OPV ya da IPV)

Sarıhumma hastalığının görüldüğü ülkeler
 
  • ARJANTİN
  • ANGOLA
  • BENİN
  • BOLİVYA
  • BİREZİLYA
  • BURKİNA FASO
  • BURUNDİ
  • ÇAD
  • EKVADOR
  • EKVATOR GİNESİ
  • ETİYOPYA
  • FİLDİŞİ SAHİLİ
  • FRANSIZ GUYANASI(fransa)
  • GABON
  • GAMBİYA
  • GANA
  • GİNE
  • ORTA AFRİKA CUMHURİYETİ
  • GİNE-BİSSAU
  • GUYANA
  • GÜNEY SUDAN
  • KAMERUN
  • KENYA
  • KOLOMBİYA
  • KONGO CUMHURİYETİ
  • KONGO DEMOKRATİK CUMH.
  • LİBERYA
  • MALİ
  • MORİTANYA
  • NİJER
  • NİJERYA
  • PARAGUAY
  • VENEZUELA
  • PANAMA
  • PERU
  • RUANDA
  • SENEGAL
  • SİERRA-LEONE
  • SUDAN
  • SURİNAM
  • TOGO
  • TRINIDAD ve TOBAGO (Sadece TRINIDAD)
  • UGANDA


Sarıhumma hastalığının görüldüğü ve ülkeye girişte tüm yolculardan sarıhumma aşısı ile aşılandığının gösteren uluslararası aşı sertifikası isteyen ülkeler
 
  • ANGOLA
  • BURUNDİ
  • BENİN
  • BURKİNA FASO
  • FİLDİŞİ SAHİLİ
  • FRANSIZ GUYANASI(fransa)
  • GABON
  • GİNE-BİSSAU
  • GANA
  • KAMERUN
  • KONGO CUMHURİYETİ
  • KONGO DEMOKRATİK CUMH.
  • LİBERYA
  • MALİ
  • NİJER
  • ORTA AFRİKA CUMHURİYETİ
  • RUANDA
  • SAO TOME ve PRINCIPE
  • SİERRA-LEONE
  • TOGO


Yol güzergahında sarıhumma hastalığının bulunduğu ülke varsa sarıhumma aşısı ile aşılandığını gösteren uluslararası aşı sertifikası isteyen ülkeler
 
  • AFGANİSTAN
  • ANGUİLLA(Birleşik Krallık)**
  • ANTIGUA AND BARBUDA
  • ARNAVUTLUK
  • ARUBA(Hollanda)
  • AVUSTURALYA**
  • BAHAMALAR**
  • BAGLADEŞ
  • BARBADOS**
  • BAHREYN
  • BELİZE
  • BHUTAN**
  • BOLİVYA
  • BOSTVANA**
  • BURUNEI**
  • CEZAYİR**
  • CİBUTU
  • CHRİSTMAS İSLAND
  • ÇİN**
  • ÇAD
  • DOĞU TİMOR
  • DOMİNİKA**
  • EKVADOR
  • EKVATOR GİNESİ
  • EL SALVADOR
  • ENDONEZYA
  • ERİTRE
  • ETİYOPYA
  • FİJİ**
  • FİLİPİNLER**
  • GAMBİYA
  • GİNE
  • GRENADA**
  • GUADELUP(fransa)
  • GUATEMALA
  • GUYANA
  • GÜNEY AFRİKA**
  • HAİTİ
  • HİNDİSTAN
  • HOLLANDA ANTİLLERİ(Hollanda)
  • HONDURAS**
  • IRAK
  • İRAN
  • JAMAİKA**
  • KAMBOÇYA**
  • KOSTARİKA**
  • KAPE VERDE
  • KAZAKİSTAN
  • KENYA
  • KIRGIZİSTAN**
  • KRİBATİ
  • KUZEY KORE
  • LAOS
  • LESOTO**
  • LİBYA
  • LÜBNAN
  • MADAGASKAR
  • MALAVİ**
  • MALDİVLER
  • MALEZYA**
  • MALTA
  • MARİTYUS**
  • MARTİNİK
  • MAYOTTE
  • MORİTANYA
  • MISIR
  • MONTSERRAT(Birleşik Krallık)
  • MOZAMBİK
  • MYANMAR**
  • NAMİBYA
  • NAURU
  • NEPAL
  • NİJERYA
  • NİKARAGUA
  • NİUE(Yeni Zelanda)
  • PAKİSTAN**
  • PAPUA ve YENİGİNE
  • PANAMA
  • PARAGUAY
  • PİTCAİRN ADALARI(brl.Krallık)
  • REUNİON(Fransa)
  • SAMOA
  • SENEGAL**
  • SEYŞELLER**
  • SİNGAPUR**
  • SOLOMON ADALARI
  • SOMALİ
  • SRILANKA
  • SUDAN
  • SURİNAM
  • SURİYE**
  • SUUDİ ARABİSTAN
  • SVAZİLAND
  • ST.HELENA(Birleşik Krallık)
  • ST.KİTTS ve NEVİS**
  • ST.LUCİA
  • ST.VINCENT ve GRENADİNLER
  • TANZANYA
  • TAYLAND**
  • TAYVAN
  • TRİNİDAT ve TOBAGO
  • TUNUS
  • TURKİS ve CAİCOS ADALARI (B.K)
  • UGANDA
  • UMMAN
  • URUGUAY
  • ÜRDÜN
  • VİETNAM
  • YEMEN
  • YENİ KALEDONYA(Fransa)
  • ZAMBİYA**
  • ZİMBABVE

** = Sarıhumma hastalığının görüldüğü bir ülkenin HAVALİMANINDAN TRANSİT GEÇİŞ YAPMIŞ YOLCULARDAN DA Sarıhumma aşısı yapıldığını gösteren ULUSLARARASI AŞI SERTİFİKASI istenir.


Önemli

Aşılı yolcu aşılandığı hastalığa (hastalıklara) yakalanma riski olmadığını varsaymamalıdır. Enfeksiyona karşı tüm ilave önlemler, uygulanan herhangi bir aşı ya da diğer ilaç tedavisine bakılmaksızın dikkatle takip edilmelidir. Aşılanmış kimsenin bağışıklık yanıtı, aşıya, gerekli aşı dozu ve kişinin daha önce aynı hastalığa karşı aşılanıp aşılanmadığına göre değişkenlik gösteren bir zaman dilimi içinde tam olarak etkili olacaktır. Bu nedenle, yolcular, yolculuk varış noktasının aşı ile önlenebilir hastalıkların mevcut olduğu bir yer olması halinde, yola çıkış tarihinden 4-6 hafta önce bir seyahat sağlığı merkezine danışmalıdırlar.

Aşılar Hakkında Bilgiler

Sarıhumma Aşısı
 

Hastalık, bağışık olmayan yetişkinlerde ölümle neticelenebilir ancak sarı humma aşısı yüksek oranda etkilidir (yaklaşık %100). Sarı hummanın bulaşma riskinin olduğu bölgeler veya ülkelere giden her yolcunun aşı olması tavsiye edilmektedir. Ülke içindeki seyahatler için; kentlerden, sarı humma vakalarının sık görüldüğü alanlar olan Amerika'nın güneyi Afrika'ya yapılan yolculuklar için aşı olunması önerilmektedir.Bu durum, bu ülkelerde hastalığın resmi olarak rapor edilmediği hallerde de geçerlidir.

Not: Yolcuların kişisel koruma amaçlı olarak aşı olması zorunlu bir gereksinim değildir.

Sarı Humma Aşısı Kimlere Yapılır ? Vakaların sık görüldüğü bölgelere giden tüm yolculara yapılır. 9 ayını doldurmamış bebekler için kullanılmaz, gebelikte de kısıtlamalar vardır.

Aşının türü :Canlı viral aşı 10 yılda 1 yapılır.

Aşı Uygulanmayanlar: Yumurta alerjisi; ilaç, hastalık ya da semptomatik HIV enfeksiyonundan dolayı bağışıklık baskılanması; önceki bir doza karşı aşırı duyarlılık; gebelik

Gitmeden Önce :Uluslararası aşılama sertifikası, aşılandıktan 10 gün sonra geçerlilik kazanır.

Menenjit Aşısı
 

Alt-Sahra menenjit kuşağındaki ülkelere gidecek tüm yolcular ile bulaşıcı hastalık riski altındaki öğrenciler aşılanmalıdır. Mekke'ye giden hacılar için menenjit aşısı zorunludur. Hacılardan dörtlü aşı (A,C,Y,W-135) sertifikası talep edilmektedir.

Aşı yolculuktan 2 hafta önce yapılmalıdır.

Polio Aşısı
 

Poliomiyelitin hala mevcut olduğu ülkelere gidecek tüm yolcular aşılanmalıdırlar. İki tür aşı vardır:

  • İnaktive (IPV) aşı enjeksiyon ile tatbik edilir, diğer tür ise ağızdan alınan türdür.
  • (OPV). OPV üç tip canlı zayıflatılmış polio virüsten oluşur. Düşük maliyeti, aşının kolay tatbik edilmesi ve bağırsak bağışıklığındaki üstünlüğü dolayısıyla OPV, pek çok ülkede salgın poliomiyeliti kontrol etmek için tercih edilen bir aşı olmuştur. OPV ile sağlanan bağışıklık hayat boyu sürer.

Geçmişte üç ya da daha fazla dozda OPV alan kimseler için, dünyadaki hastalıklı bölgelere seyahat eden yolculara tek bir doz polio aşısı verilmesi tavsiye edilir.

Tifo Aşısı
 

Tifo riskinin yüksek olduğu bölgelere gidecek yolcular, özellikle de bir aydan fazla kalacak kimseler, zayıf hijyen koşullarına maruz kalanlar ve Hindistan alt kıtasını ve antibiyotiğe dirençli organizmaların var olabileceği yerleri ziyaret edecek olan kimseler aşılanabilirler.

Aşılanma yolculuktan bir hafta önce tamamlanmalıdır.

Tetanoz Aşısı
 

Tüm yolcular aşılanmalıdır. İlk bağışıklık programı için üç doz DTP dünyaya gelişin ilk aylarında yapılır. Ek dozlar daha çok Td (yetişkin tip Difteri/Tetenoz Aşısı) olarak verilir ancak, 7 yaşında ve yedi yaşın üstündeki bireylere verilen tüm dozların Td olması gereklidir. Tetanos toksoid (TT) yerine genellikle travmayı müteakip derhal bir ek aşı Td dozu kullanılmalıdır. Bununla beraber, bu ek aşı, alınan en son dozun 5 (temizlenmemiş yaralar için) ile 10 yıl (temiz yaralar için) önce verilmesi halinde gerekmez.

Difteri Aşısı
 

Tüm yolcular genellikle "üç aşı"-DTP (difteri/tetanos/boğmaca) olarak verilen aşının tarihine uymalıdırlar. İlk üç dozdan sonra, DT olarak 7 yaşına kadar ilave dozlar verilebilir, bu yaştan sonra düşük difteri muhteviyatına sahip bir aşı (Td) yapılır. Hem tetanos toksoid ve hem de difteri toksoid yaklaşık olarak her 10 yılda bir ek aşı olarak verilebilir.

Hepatit B Aşısı
 

Aşı yüksek bulaşıcı hastalık tehlikesi bulunan bölgelere giden tüm yolculara uygulanmalıdır. Doğuştan çocukluğa değin de yapılabilir. Olası olarak enfekte olan kan ya da kan türevli sıvılara maruz kalan ya da korunmasız cinsel ilişkiye giren kimseler özellikle risk altındadır. Ana risk aktiviteleri, insan kanına doğrudan maruz kalma olasılığı doğuran sağlık bakımını (tıbbi, diş, laboratuar ya da diğer); HBV tespiti için test edilmemiş kan alınmasını; ve uygun şekilde sterilize edilmeyen (örn. akupunktur, piercing, dövme ya da enjeksiyon ile ilaç kullanımı) diş bakımı ya da tıbbi müdahale ile ilgili iğnelere maruz kalmayı içerir.

Yolculuk öncesi ikinci doz aşı, varıştan en az 2 hafta önce yapılmalıdır.Aşılanmamış herkese Hepatit B Aşısı tavsiye edilir.

Hepatit A Aşısı
 

Aşı yüksek derecede hastalık riski olan bölgelere gidecek yolcular için tavsiye edilir, ayrıca hastalık kapma riski yüksek olanlar da aşı yaptırmaları için şiddetle yönlendirilmelidirler. Aşı kaynaklı antikorların, aşının yapılmasından sonra 2 haftadan önce tespit edilememesi nedeniyle, yolcular mümkünse yolculuklarından 4 hafta önce aşılanmalıdırlar. Daha sonra 6-24 ay arasında verilen bir ek aşı dozu da önerilmektedir. Bu programın en azından 10 yıl koruma sağlanması beklenmektedir.

Yüksek risk altındaki bölgelere acil bir seyahatin gerektiği durumlarda, ürünün bulunduğu yerde ilk doz aşı ile birlikte bir doz imünoglobülin (0.02 ml/kg) verilebilir.

Grip Aşısı
 

Mevsimsel (kış ve bahar) bir influenza patlaması yaşayan herhangi bir bölgeye seyahat edecek tüm yolcular potansiyel olarak hastalığa yakalanma riskini taşırlar. Turistler de risk altındadır, çünkü genellikle kalabalık taşıtlarda yolculuk yaparlar ve kalabalık yerleri gezerler - her iki durumda da hastalığın bulaşması kolaydır. Yaşlılar, solunum ya da kalp hastalıkları olanlar, diabet melitus, ya da herhangi bir immunosuppressive durumu olan kimseler ve sağlık çalışanları özellikle risk altındadır. Bir influenzanın yolculuk sırasındaki etkisi yüksek oranda rahatsızlık vericiden ölümcüle kadar değişebilir.

Riskli bölgelere gidecek yolcular seyahatten 2 hafta önce bir doz grip aşısı yaptırmalıdır.

Kuduz Aşısı
 

Kuduz aşısı iki farklı şekilde yapılır:

  • Kuduz'a maruz kalma riski olanları korumak için; yani ön aşılama
  • Kuduz'a maruz kalındıktan sonra, yani genellikle kuduz olduğu sanılan bir hayvanın ısırmasını takiben kuduz enfeksiyonunun yerleşmesini engellemek için; yani son aşılama

Ön aşı bağışıklığı yüksek risk altındaki, kuduz virüsü üzerinde çalışan laboratuar çalışanları, veterinerler, hayvan bakıcıları ve vahşi doğa görevlileri ve kuduzun yaygın olduğu bölgelere seyahat eden veya buralarda yaşayan tüm bireylere uygulanır.