Verilerin rapor edildiği tarih: 28 Ocak 2020*

ÖNEMLİ GELİŞMELER

• Genel Müdür Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus liderliğindeki Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) üst düzey liderlik ekibi bugün Pekin'deki Çin Halk Cumhuriyeti Başkanı Xi Jinping ile bir araya gelmiştir. Salgın hakkında en son bilgileri paylaşmışlar ve kontrol altına alma konusundaki kararlılıklarını yinelemişlerdir.
• Müzakereler, Wuhan'daki sınırlama önlemlerini iyileştirmek, diğer şehir ve eyaletlerde halk sağlığı önlemlerini güçlendirmek, virüsle ilgili ileri çalışmaları sürdürmek ve virüsün bulaşabilirliği, veri paylaşımına devam etmek ve Çin'in biyolojik malzemeyi DSÖ ile paylaşmasına odaklanmaktadır. Bu önlemler virüsün bilimsel olarak anlaşılmasını geliştirecek ve aşılar ve tedaviler gibi konularda gelişime katkıda bulunacaktır. https://www.who.int/news-room/detail/28-01-2020-who-china-leadersdiscuss-next-steps-in-battle-against-coronavirus-outbreak
• DSÖ, gelişmeleri sürekli olarak izlemekte olup Acil Durum Komitesi'ni gerektiğinde çok kısa sürede yeniden toplamaya hazırdır. Komite üyeleri gelişmelerden düzenli olarak haberdar edilmektedir.

¹26 Ocak'ta 23, 24 ve 25 Ocak tarihli durum raporlarındaki bir hata düzeltilmiş olup bu raporlar DSÖ risk değerlendirmesini doğru bir şekilde yansıtmamıştır. Eylemlerimizi, ülkelere tavsiyemizi ve Acil Durum Komitesi üyelerini bilgilendirmek için kullanılan risk değerlendirmesi, riski şu şekilde değerlendirir: Çin'de çok yüksek, bölgede yüksek ve küresel olarak yüksek. (Yukarıdaki tarihlere ilişkin durum raporları, riski küresel düzeyde hatalı bir şekilde orta düzeyde olarak rapor etmiş olup bu risk değerlendirmeleri düzeltilmiştir).

Şekil 1. 28 Ocak 2020 itibariyle doğrulanmış 2019-nCoV vakalarının bildirildiği ülkeler, yönetim bölgeleri veya bölgeler.

ÖNEMLİ TEKNİK KONU: KLİNİK YÖNETİM

2019-nCoV enfeksiyonu olan hastalarda çok çeşitli semptomlar görülmektedir. Çoğu vakada hafif bir hastalık gibi görünmekte olup vakaların yaklaşık % 20'sinde pnömoni, solunum yetmezliği gibi ciddi hastalıklara dönüşebilmekte ve bazı durumlarda ölümle sonuçlanabiliyor.

Klinik bakım, 2019-nCoV görülen şüpheli hastaların klinik bakımı erken tanısı, acilen izole edilmesi (ayırma), uygun enfeksiyon önleme ve kontrol (IPC) önlemlerinin uygulanması ve optimize edilmiş destekleyici bakım sağlanmasına odaklanmalıdır. DSÖ, klinik tablo ve tedavi müdahalelerini gerçek zamanlı olarak daha iyi anlamak için dünyanın dört bir yanındaki klinik uzmanlarla iki haftada bir telefon görüşmesiyle toplanıyor.

DSÖ, hastaneye yatırılan hastalar ve evde hastalığı hafif şekilde geçiren hastalar için geçici klinik bakım kılavuzu (https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance) yayınlamış ve web sitesinde yer alacak standart bir klinik Vaka Kayıt Formu (VKF) geliştirmiştir. DSÖ, standart klinik verilerin toplanmasını kolaylaştırmak için , halk sağlığı klinik yanıtını bilgilendirmek amacıyla Üye Devletlere anonim klinik verilere katkıda bulunmalarını sağlamak üzere  Küresel 2019-nCoV Klinik Veri Platformu'nu tesis etmiştir. Şu anda 2019-nCoV için bilinen etkili bir antiviral tedavi olmadığından, DSÖ Ar-Ge planlama birimi, potansiyel terapötikleri değerlendirmek ve bunu küresel olarak hızlandırmak için gerekli ana klinik protokolleri geliştirmek üzere sistematik bir inceleme yapmaktadır.

DSÖ ayrıca 2019-nCoV hastalarına bakım yapmak için gerekli biyomedikal ekipman, ilaç ve malzemelerin önemli bir listesini içeren Hastalıkla Mücadele Malzemeleri Paketini (Disease Commodity Package) güncellemiştir.

Buna ek olarak, Acil Tıp Ekipleri ağına triyaj, sevk sistemleri, klinik bakım ve Enfeksiyon Önleme ve Kontrol çalışmalarını desteklemek üzere klinik operasyon destek ekiplerine niyetlerini beyan etmeleri taleb edilen bir bildirim gönderilmiştir.

SÜRVEYANS

Tablo 1. 28 Ocak 2020 itibariyle Doğrulanmış 2019-nCoV vakalarının bildirildiği ülkeler, yönetim bölgeleri veya bölgeler

* Çin'de doğrulanmış vakalara  Hong Kong  (8 teyit edilmiş vaka), Macau (7 teyit edilmiş vaka) ve Taipei'de (7 teyit edilmiş vaka) doğrulanan vakalar da dahildir.

Şekil 2. 28 Ocak 2020 itibariyle Çin’in dışında tespit edilen 2019-nCoV vakalarının hastalık başlangıcı tarihine göre epidemik eğrisi

Şekil 2 ile ilgili not: Çin dışında bildirilen 56 vakanın  3'ü vakalar asemptomatikken tespit edilmiştir. Kalan 53 vakayla ilgili olarak bilgi, epidemik eğride sunulduğu gibi, sadece 36 vaka için mevcuttur.

STRATEJİK HEDEFLER

DSÖ'nün söz konusu yanıta yönelik stratejik hedefleri:

• Yakın temaslılar ve sağlık çalışanları arasındaki ikincil enfeksiyonları azaltmak, hastalığın daha fazla yayılmasını önlemek ve Çin'den uluslararası yayılmaların önlenmesi dahil olmak üzere insandan insana bulaşmayı sınırlamak*;
• Enfekte hastalar için optimize edilmiş bakım sağlamak da dahil olmak üzere, hastaların erken teşhis edilmesi, izole edilmesi ve bakımının yapılması;
• Hayvan kaynağından bulaşmayı tanımlamak ve azaltmak;
• Virüsle ilgili önemli olan bilinmeyenleri ve klinik şiddeti, bulaşma ve enfeksiyonun kapsamı, tedavi seçeneklerini ele almak ve teşhis, tedavi ve aşıların gelişimini hızlandırmak;
• Kritik risk ve durumla ilgili bilgileri tüm topluluklara iletmek ve yanlış bilgilendirmeyle mücadele;
• Çok sektörlü ortaklıklar yoluyla sosyal ve ekonomik etkiyi en aza indirgemek.

* Bu, hızlı tespit, vakaların teşhisi ve yönetimi, temaslıların tespit edilmesi ve takibi, sağlık tesislerinde enfeksiyon önleme ve kontrol, gezginler için sağlık önlemlerinin uygulanması, popülasyohda bilinçlendirme ve risk iletişimi gibi halk sağlığı önlemlerinin bir kombinasyonu ile elde edilebilir.

HAZIRLIK VE YANIT:

• DSÖ, vakaların bildirildiği Üye Devletler ile düzenli ve doğrudan temas halindedir. DSÖ ayrıca durum hakkında diğer ülkeleri bilgilendirmekte ve talep halinde destek sağlamaktadır.
• Sağlık hizmeti ortamlarında laboratuvar teşhisi, klinik yönetim, enfeksiyonun önlenmesi ve kontrolü, yeni koronavirüs şüphesi olan hastalar için evde bakım, risk iletişimi ve toplum katılımı için geçici rehberler geliştirilmiştir: https://www.who.int/internal-publications-detail/clinical-management-of-severe-acute-respiratory-infection-when-novel-coronavirus-(ncov)-infection-is-suspected
• Doğrulanmış hastaların tanımlanması ve yönetiminde gerekli malzemeler için hastalıkla mücadele malzemelerin bulunduğu paketler hazılanmıştır: https://www.who.int/internal-publications-detail/disease-commodity-package---novel-coronavirus-(ncov)
• Hayvanlardan insanlara bulaşma riskini azaltmak için önerilerde bulunulmuştur: https://www.who.int/health-topics/coronavirus/who-recommendations-to-reduce-risk-of-transmission-of-emerging-pathogens-from-animals-to-humans-in-live-animal-markets
• DSÖ, yeni coronavirus 2019-nCoV salgınıyla ilgili olarak uluslararası trafik için güncellenmiş bir tavsiye yayınlanmıştır: https://www.who.int/ith/2020-24-01-outbreak-of-Pneumonia-caused-by-new-coronavirus/en/
• Teşhis, aşılar ve terapötikleri hızlandırılması için Ar-Ge planının etkinleştirilmesi.
• DSÖ erken incelemeler (https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/early-investigations/ )konusunda rehberlik sağlamaktadır. Kullanılabilir ilk protokol: 2019 yeni koronavirüs (2019-nCoV) enfeksiyonu için ev tipi iletim inceleme protokolüdür: https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/early-investigations/
• DSÖ, yeni koronavirüsler de dahil olmak üzere ortaya çıkan solunum virüslerine genel bir bilgi sağlamak için çevrimiçi/online bir kurs geliştirmiştir: https://openwho.org/courses/introduction-to-ncov
• DSÖ, yeni bir virüs salgınında kritik olan incelemenin erken yapılması (https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/early-investigations/ ) için rehberlik sağlamaktadır. Çalışma protokollerinden toplanan veriler, sürveyans ve vaka tanımları için önerileri iyileştirmek, 2019-nCoV'un temel epidemiyolojik bulaş özelliklerini karakterize etmek, yayılma, şiddet, hastalık spektrumu, toplum üzerindeki etkiyi anlamak ve operasyonel modelleri ve vaka izolasyonu, temaslı takibi ve izolasyon gibi karşı önlemlerin uygulanması konusunda bilgilendirmek için kullanılabilir. Kullanılabilir ilk protokol: 2019 yeni koronavirüs (2019-nCoV) enfeksiyonu için ev tipi iletim araştırma protokolüdü: https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/early-investigations/
• DSÖ, sürveyans, epidemiyoloji, modelleme, teşhis, klinik bakım ve tedavi ve hastalığı tanımlamanın, yönetmenin ve ilerlemeyi sınırlamanın diğer yollarıyla ilgili küresel çalışmaları koordine etmek için araştırmacılar ve diğer uzman ağlarıyla birlikte çalışmaktadır. DSÖ, mevcut durumu dikkate alacak şekilde güncellenen ülkeler için geçici rehberlik yayınlamıştır.
• Laboratuvar, enfeksiyon önleme ve kontrol, klinik yönetim ve matematiksel modelleme için küresel uzman ağları ve ortaklıkların kullanılması.

TAVSİYELER 

Diğer koronavirüs (Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS) ve Şiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS) nedeniyle önceki salgınlar sırasında, insandan insana bulaşma damlacıklar, temas ve fomitler yoluyla gerçekleşmiş olup bu da 2019-nCoV'nin bulaş yolunun benzer olabileceğini düşündürmektedir. Akut solunum yolu enfeksiyonu genel bulaşma riskini azaltmak için temel ilkele aşağıdaki gibidir:

• Akut solunum yolu enfeksiyonu geçiren kişilerle yakın temastan kaçınmak.
• Özellikle hasta insanlarla veya çevreleriyle doğrudan temas ettikten sonra sık sık el yıkama.
• Çiftlik veya vahşi hayvanlarla korunmasız temastan kaçınmak.
• Akut solunum yolu enfeksiyonu semptomları olan kişiler öksürürken görgü kurallarına uymalıdır (başka insanlarla mesafeyi koruyun, öksürürken ve hapşırırken tek kullanımlık mendil veya kıyafetler kullanarak ağız ve burnunuzu örtünüz ve elleri yıkayınız).
• Sağlık tesislerinde, hastanelerde, özellikle acil servislerde standart enfeksiyon önleme ve kontrol uygulamalarını yaymak.

DSÖ, gezginler için belirli bir sağlık önlemi önermemektedir. Seyahat sırasında veya sonrasında solunum yolu hastalığını düşündüren semptomlar olması durumunda, gezginlerin tıbbi yardım almaları ve seyahat geçmişlerini sağlık uzmanlarıyla paylaşmaları teşvik edilir. Seyahat rehberi (https://www.who.int/ith/2020-24-01-outbreak-of-Pneumonia-caused-by-new-coronavirus/en/ ) 24 Ocak'ta güncellenmiştir.

Kaynaklar:

• Technical interim guidance for novel coronavirus, WHO: https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019

• WHO travel advice for international travel and trade in relation to the outbreak of the novel coronavirus 2019-nCoV

• https://www.who.int/ith/2020-24-01-outbreak-of-Pneumonia-caused-by-new-coronavirus/en/

• Readiness is the key to detect, combat spread of the new coronavirus: https://www.who.int/southeastasia/news/detail/27-01-2020-readiness-is-the-key-to-detect-combatspread-of-the-new-coronavirus

• WHO’s Eastern Mediterranean Region scales up preparedness for novel coronavirus http://www.emro.who.int/media/news/whos-eastern-mediterranean-region-scales-up-preparedness-fornovel-coronavirus.html

• Press statements by KCDC (in Korean): https://www.cdc.go.kr/board/board.es?mid=a20501000000&bid=0015 • Wuhan Municipal Health Commission's briefing on the pneumonia epidemic situation, (in Chinese): http://wjw.wuhan.gov.cn/front/web/list2nd/no/710

• Disease outbreak news, Novel Coronavirus: https://www.who.int/csr/don/en/ • Thailand Ministry of Public Health situation update on novel coronavirus (in Thai): https://ddc.moph.go.th/viralpneumonia/index.html

• Press statement by Ministry of Health, Labour and Welfare, Japan (in Japanese): https://www.mhlw.go.jp/stf/houdou/houdou_list_202001.html • Notice sent out from Health and Food Safety Planning Division, Quarantine Station Operation Management Office (in Japanese): https://www.mhlw.go.jp/content/10900000/000582967.pdf

• Situation report by WHO on Novel Coronavirus (2019-nCoV) https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019

• CDC press release. First Travel-related Case of 2019 Novel Coronavirus Detected in United States https://www.cdc.gov/media/releases/2020/p0121-novel-coronavirus-travel-case.html

• Hong Kong SAR Department of Health, Press Release https://www.info.gov.hk/gia/general/202001/23/P2020012300970.htm

• Epidemic Prevention Measures, Macau SAR Health Bureau https://www.ssm.gov.mo/apps1/PreventWuhanInfection/ch.aspx#clg17048

• Press release on 23 January 2020, Ministry of Health Singapore. https://www.moh.gov.sg/news-highlights/details/confirmed-imported-case-of-novel-coronavirusinfection-in-singapore-multi-ministry-taskforce-ramps-up-precautionary-measures

• CDC press release. Second Travel-related Case of 2019 Novel Coronavirus Detected in United States https://www.cdc.gov/media/releases/2020/p0124-second-travel-coronavirus.html

• New South Wales Government: Health: Coronavirus cases confirmed in NSW