DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ’NÜN 01.06.2021 TARİHLİ YENİ KORONAVİRÜS (COVID-19) HAFTALIK DURUM RAPORU

01 Haziran 2021 Salı

Avrupa ve Güneydoğu Asya Bölgeleri, geçen hafta yeni vaka ve ölümlerde en büyük düşüşü bildirirken, Afrika ve Batı Pasifik bölgelerinde vaka insidansı artmıştır. Amerika ve Doğu Akdeniz Bölgeleri tarafından bildirilen vaka sayılarıyla önceki hafta bildirilen vaka sayılarla benzerlik görülmektedir.

Bu raporda aşağıda yer alan başlıklar halinde COVID-19 ile ilgili en son veriler paylaşılmaktadır:

Küresel Epidemiyolojik Durum

Özel Konu: SARS-CoV-2'nin Önemli Varyantları (VOI'ler) ve Endişe Verici 

 Varyantları (VOC'ler) hakkında güncelleme

Özel Konu: COVID-19 aşısının ülke uygulamasından alınan ilk dersler

DSÖ Bölgelerine Göre Genel Durum

Haftalık Önemli Güncellemeler

KÜRESEL EPİDEMİYOLOJİK DURUM

30 Mayıs 2021 itibariyle veriler

Geçen hafta küresel olarak bildirilen 3,5 milyondan fazla yeni vaka ve 78.000 yeni ölüm vakasıyla birlikte yeni COVID-19 vakaları ve ölümlerinin sayısı azalmaya devam etmekte olup bir önceki haftaya göre sırasıyla %15'lik ve %7'lik bir azalma gerçekleşmiştir (Şekil 1). Avrupa ve Güneydoğu Asya Bölgeleri, geçen hafta yeni vaka ve ölümlerde en büyük düşüşü bildirirken, Afrika ve Batı Pasifik bölgelerinde vaka insidansı artmıştır (Tablo 1).
Amerika ve Doğu Akdeniz Bölgeleri tarafından bildirilen vaka sayılarıyla önceki hafta bildirilen vaka sayılarla benzerlik görülmektedir. Afrika Bölgesi'nde ölüm insidansında bir artış rapor edilirken, Avrupa ve Doğu Akdeniz Bölgelerinde düşüşler rapor edilmiş ve Batı Pasifik ve Amerika Bölgelerinde bildirilen ölüm insidansıyla önceki haftadanın ölüm insidansıyla benzerlik görülmüştür. Küresel vaka ve ölüm sayısı art arda beşinci ve dördüncü haftada azalmaya devam etse de, vaka ve ölüm insidansları yüksek seviyelerde kalmaya devam etmekte ve tüm bölgelerde birçok ülkede önemli artışlar rapor edilmektedir.

Şekil 1: DSÖ bölgeleri tarafından haftalık olarak bildirilen COVID-19 vakalarının sayısı, 23 Mayıs 2021**


**Veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

En fazla yeni vaka bildiren ülkeler: Hindistan (1 364 668 yeni vaka; %26 düşüş), Brezilya (420 981 yeni vaka; %7 düşüş), Arjantin (219 910 yeni vaka; %3 artış), Amerika Birleşik Devletleri (153 587 yeni vaka; %18) azalma) ve Kolombiya (150 517 yeni vaka; %40 artış).

Tablo 1. DSÖ Bölgelerine göre, son yedi günde bildirilen doğrulanmış COVID-19 vakalarının ve COVID-19 kaynaklı ölümlerin sayısı,  30 Mayıs 2021 verileri**

DSÖ Bölgesi

Son yedi gündeki yeni vakalar (%)

Son 7 gündeki yeni vakalarda yüzde değişim*

 

Toplam vakalar (%)

Son yedi gündeki yeni ölümler (%)

Son 7 gündeki yeni ölümlerde yüzde değişim*

Toplam ölümler (%)

Amerika

1 198 427   (%34)

 

% -2

67 178 933   (%40)

31 286   (%40)

%-1

1 646 407   (%47)

Avrupa

430 945  (%12)

 

% -26

54 244 552   (% 32)

11 113   (%14)

%-17

1 148 766   (%33)

Güneydoğu Asya

1 516 572

(%43)

 

%-24

31 605 221   (%19)

29 477

(%37)

%-8

401 754   (%11)

Doğu Akdeniz

212 568

(%6)

 

% -1

9 863 946  (%6)

3556  (%5)

%-18

201 642   (%6)

Afrika

52 710

(%1)

 

% 22

3 497 924   (%2)

1 143  (%1)

% 11

87 107   (%2)

Batı Pasifik

139 234

(%4)

 

% 6

3 000 768   (% 2)

2 090

(%3)

%--2

45 148   (%1)

Küresel

3 550 456   (%100)

 

%-15

169 604 858  (%100)

78 665  (%100)

%-7

3 530 837  (%100)

* Yedi gün öncesine kıyasla son yedi gün içinde yeni doğrulanmış vaka/ölüm sayısındaki yüzdelik değişim.

** Ek 3,veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

COVID-19 ile ilgili en son veriler ve bilgiler için lütfen aşağıdaki adresleri ziyaret ediniz:

Şekil 2. Ülkelere ve bölgelere göre, son yedi günde 100.000 nüfus başına bildirilen COVID-19 vakası, 24 – 30 Mayıs 2021 **

** Ek3, veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

 

ÖZEL KONU: SARS-COV-2'NİN ÖNEMLİ VARYANTLARI (VOI'LER) VE ENDİŞE VERİCİ VARYANTLARI (VOC'LER) HAKKINDA GÜNCELLEME

DSÖ, ulusal makamlar, kurumlar ve araştırmacılarla işbirliği içinde, SARS-CoV-2 varyantlarının bulaşıcılıkta, klinik sunumda ve ciddiyette değişikliklere yol açıp açmadığını veya bunların  ulusal sağlık yetkililerince halk sağlığı ve sosyal önlemlerinde (PHSM) gerçekleştirilen uygulamalarda değişikliğe yol açıp açmadığını değerlendirmektedir. Potansiyel endişe verici varyantların (VOC'ler) veya önemli varyantların (VOI'ler) "sinyallerini" tespit etmek ve bunları küresel halk sağlığı için ortaya çıkan riske göre değerlendirmek üzere sistemler oluşturulmuştur .Burada, VOC'lerin ve VOI'lerin yeni DSÖ etiketleri ve sınıflandırmaları ile VOC'lerin güncellenmiş coğrafi dağılımı hakkında güncellemeler sunmaktayız. Ulusal makamlar, diğer yerel önemli/endişe verici varyantları belirleyebilir.

Genel iletişim için yeni, söylemesi kolay VOI ve VOC isimleri
 

31 Mayıs 2021'de DSÖ, SARS CoV-2 varyantları hakkında kamu iletişimini kolaylaştırmak için söylemesi kolay/hatırlanması kolay VOI ve VOC isimlerini duyurmuştur. SARS-CoV-2 VOI ve VOC'nin söylemesi kolay isimlerine duyulan ihtiyaç, aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle ortaya çıkmıştır:

• önemli bilimsel amaçlara hizmet eden ancak atanan isimlerin karmaşıklığı nedeniyle varyantlar etrafında kamu iletişimini karmaşıklaştıran farklı genomik isimlendirme sistemlerinin varlığı (örn., B.1.617.2, 21A/S:478K),

• Bir varyantın ilk tespit edildiği ülke veya alan adının, kolayca tanınabilir bir isim olarak yaygın ancak potansiyel olarak damgalayıcı kullanımı.

DSÖ, küresel olarak sınıflandırılmışVOC'lere ve VOI'lere Yunan alfabesine dayalı isimler atamıştır (Tablo 2) ve gelecekte yeni belirlenen küresel VOC'ler ve VOI'ler için sırayla yeni etiketler atayacaktır. 24 harfin tümü atanırsa, diğer isim listeleri DSÖ tarafından duyurulacaktır. VOI'ler ve VOC'ler gelişen duruma göre yeniden sınıflandırıldıkça, bunların isimlerini koruması ve oluşturulan VOI'lerin/VOC'lerin isimlerinin yeni ortaya çıkan varyantları isimlendirmek için yeniden kullanılmaması beklenmektedir.

Üye Devletlere, sağlık yetkililerine, medyaya ve SARS-CoV-2 varyantları hakkında iletişim kuran diğerlerine, mümkün olan en kısa sürede halkla iletişimde DSÖ isimlerini benimsemelerini tavsiye etmekteyiz. Daha da önemlisi, bu isimler SARS-CoV-2 genetik evriminin izlenmesi ve bilimsel olarak bildirilmesi için mevcut üç adlandırma sisteminin yerini almıyor: GISAID, Nextstrain ve Pango - bu sistemler kritik olmaya devam etmekte ve bilimsel iletişimde kullanılmaya devam edecektir.

VOI'ler ve VOC'lerin sınıflandırmalarında son değişiklikler

Spesifik SARS-CoV-2 varyantlarının oluşturduğu küresel halk sağlığı riskleri daha iyi anlaşılıp geliştikçe DSÖ, küresel VOI'ler ve VOC'ler listesini güncellemeye devam edecektir. Bu, yeni varyantların ortaya çıkışına, değişen epidemiyolojisine (örneğin, bazı varyantların insidansı hızla düşmektedir) ve yeni kanıtlar elde edildikçe ve paylaşıldıkça onların fenotipik etkilerine ilişkin anlayışımıza uyum sağlamak için gereklidir.

İlk olarak, mevcut bilgiler VOC B.1.617'nin tanımlanmasına izin verir. B.1.617 virüsleri üç soyda bölünmüştür: B.1.617.1, B.1.617.2 ve B.1.617.3. B.1.617.1 ve B.1.617.2 soyları için mevcut bulgular, ilk olarak 11 Mayıs 2021'de B.1.617'yi küresel bir VOC belirlemek için kullanılmmıştır.
O zamandan beri, daha büyük halk sağlığı risklerinin şu anda B.1.617.2 ile ilişkili olduğu açık hale gelirken, diğer soyların daha düşük bulaşma oranları gözlemlenmiştir. Bu güncellenmiş bilgiyi yansıtmak için B.1.617 aşağıdaki gibi tanımlanmıştır:

• B.1.617.2, bir VOC ve etiketli varyant Delta olmaya devam etmektedir – önemli ölçüde artan bulaşabilirliği ve bu varyantla ilişkili salgınlar bildiren artan sayıda ülkeyi gözlemlemeye devam etmekteyiz. Bu varyantın etkisine ilişkin daha ileri çalışmalar, DSÖ için yüksek bir öncelik olmaya devam etmektedir.

• B.1.617.1, bir VOI olarak yeniden sınıflandırılmış ve Kappa varyantı olarak isimlendirilmiştir – aynı zamanda artan bulaşıcılık (belirli konumlarda) gösterirken, küresel yaygınlık azalıyor gibi görünmektedir. Bu değişken düzenli olarak izlenmeye ve yeniden değerlendirilmeye devam edecektir.

• B.1.617.3 artık bir VOI veya VOC olarak sınıflandırılmamaktadır – bugüne kadar bu varyantla ilgili nispeten az sayıda rapor sunulmuştur

İkincisi, bir hastanede olağandışı bir vaka kümesine ilişkin soruşturmaların ardından ilk olarak Fransa'da tespit edilen B.1.616 varyantı artık bir VOI olarak sınıflandırılmamaktadır. Yerel yetkililer, salgının kontrol altına alındığını ve 2021 Nisan ayının sonundan bu yana Fransa içinde veya dışında tespit edildiğine dair bir bildirim olmadığını rapor etmiştir.1

B.1.616'nın, potansiyel olarak artan hastalık şiddeti ve nazofaringeal numuneler yoluyla daha a zsayıda tespitiyle ilişkili olduğu göz önüne alındığında, daha fazla yerel ve bölgesel takibin yapılması konusunda ihtiyatlı olunması gerekmektedir.2

Artık VOC veya VOI olarak sınıflandırılmayan varyantlar, SARS-CoV-2'nin genel gelişiminin bir parçası olarak izlenmeye devam edecek ve artan halk sağlığı riskini gösteren yeni kanıtlara kadar yeniden değerlendirilebilecek

Tablo 3: 31 Mayıs 2021 itibarıyla SARS-CoV-2’nin endişe verici varyantları (VOC) ve önemli varyantları (VOI) *

Coğrafi dağılım


SARS-CoV-2 varyantlarını tespit etmeye yönelik sürveyans faaliyetleri, stratejik genomik sekanslama dahil olmak üzere yerel ve ulusal düzeylerde güçlendirildiğinden, VOC'leri bildiren ülke/alan/bölge (bundan sonra ülkeler) sayısı artmaya devam etmiştir (Şekil 3, Ek 2) . Bu dağılım, ülkeler arasındaki sekanslama kapasiteleri ve örnekleme stratejilerindeki farklılıklar da dahil olmak üzere, sürveyans sınırlamaları dikkate alınarak yorumlanmalıdır.

DSÖ önerileri

Virüsün evrim geçirmesi beklenmektedir ve SARS-CoV-2 ne kadar çok dolaşımda bulunursa, mutasyona uğraması için o kadar fazla fırsat vardır. COVID-19 Stratejik Hazırlık ve Müdahale Planında belirtildiği gibi oturmuş ve kanıtlanmış hastalık kontrol yöntemleri aracılığıyla bulaşmasının azaltılmasının yanı sıra hayvan popülasyonlarına bulaştırılmasından kaçınılması, olumsuz halk sağlığı etkilerine sahip mutasyonların oluşumunu azaltmaya yönelik küresel stratejinin kritik yönleridir. PHSM, yeni bildirilen varyantlar da dahil olmak üzere SARS-CoV-2'nin yayılmasını engellemek için kritik öneme sahip olmaya devam etmektedir. Çok sayıda VOC bulaşının olduğu birçok ülkeden elde edilen kanıtlar, sağlık tesislerinde PHSM ve enfeksiyon önleme ve kontrol (IPC) önlemlerinin uygulanmasının COVID-19 vakası insidansını azaltmada etkili olduğunu ve bu da hastaneye yatışlarda ve ölümlerde bir azalmaya yol açtığını göstermiştir. Ulusal ve yerel makamlar, mevcut PHSM, IPC ve hastalık kontrol faaliyetlerini güçlendirmeye devam etmeleri için teşvik edilmektedir.  Yetkililer ayrıca, yerel genel duruma bağlı olarak SARS-CoV-2 varyantlarının bulaş kapsamına ilişkin temsili bir gösterge sağlamak ve olağandışı olayları tespit etmek için sürveyans ve sekanslama kapasitelerini güçlendirmeye ve sistematik bir yaklaşım uygulamaya teşvik edilmektedir.

İlave kaynaklar

• Tracking SARS-CoV-2 variants

• Working definitions of SARS-CoV-2 Variants of Interest and Variants of Concern

• COVID-19 new variants: Knowledge gaps and research

• Genomic sequencing of SARS-CoV-2: a guide to implementation for maximum impact on public health

• Considerations for implementing and adjusting PHSM in the context of COVID-19

• COVID-19 Situation Reports from WHO Regional Offices and partners: AFRO, AMRO/PAHO, EMRO, EURO/ECDC, SEARO, WPRO

• ACT accelerator diagnostic pillar, FIND test directory

 

Özel Konu: COVID-19 aşısının ülke uygulamasından alınan ilk dersler

Farmasötik olmayan müdahalelerle birlikte güvenli ve etkili aşılar, COVID-19 pandemisine yanıtta oyunun kurallarını değiştiren bir araçtır. 26 Mayıs 2021 itibariyle, dünya çapında 1,5 milyardan fazla aşı dozu uygulanmıştır ve 736 milyondan fazla kişi en az bir doz aşı almıştır. (en son rakamlar için WHO COVID19 paneline bakınız). Ancak, aşılama oranları ülkeler arasında aynı değildir. En düşük gelirli ülkeler, yüksek gelirli ülkelerden daha sonra aşılara eriştiler ve hedef kitlelerinin önemli ölçüde daha düşük bir oranını aşıladılar. Tematik alanlarda öğrenilen erken dersleri kısaca özetliyoruz ve bölgesel erken öğrenme web seminerlerinden anekdot raporlarına ve özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerle (LMIC'ler). yapılan görüşmelere dayanarak COVID-19 aşılarının ilk aşamalarında kazanılan niteliksel bilgileri paylaşıyoruz.

Planlama ve koordinasyon

Çoğu LMIC, aşı tedarikinin sağlanabileceği beklentisiyle Ulusal Dağıtım ve Aşı Planları hazırladı. Ayrıca, ulusal müdahale planlarının bir parçası olan aşılama faaliyetlerinin yaygınlaştırılmasını planlamak ve denetlemek için yönetim yapıları ve koordinasyon süreçleri oluşturdular. Birçok ülkede, devlet başkanlarının makamıyla iletişimde olmak, koordineli aşılamayı mümkün kılan sağlık programları ve sektörler arasında işbirliğini kolaylaştırdı. En yüksek maruz kalma veya ciddi sonuçlara maruz kalma riskine sahip grupları belirlemek ve önceliklendirmek, operasyonel planlamayı kolaylaştırdı. Birçok ülke, öncelikli hedef gruplarının büyüklüğünü kabaca tahmin edebilse de, kim oldukları ve nerede oturdukları hakkında bilgi genellikle bilinmiyordu. Birkaç ülke, aşı dağıtımını kolaylaştırmak için öncelikli hedef grupları belirlemek ve önceden kaydetmek için dijital platformlar kurdu ve toplumu harekete geçiricilerini kullandı. Senaryo esaslı simülasyon çalışmaları veya tatbikatlarından elde edilen bulgular, öngörülemeyen operasyonel darboğazların belirlenmesine yardımcı oldu ve operasyonel planların güncellenmesi için kullanıldı. Ulusal düzeyde, mikro planlar, her idari düzeyde hedef nüfus büyüklüğünün, aşı dozları, sarf malzemeleri ve insan kaynakları dahil olmak üzere gerekli kaynakların tahmin edilmesi yoluyla aşının yaygınlaştırılmasını ve oturum planlamasını kolaylaştırdı. Bu tür mikro planlar olmadığında veya bölgede ve alt idari seviyelerde yetersiz hazırlandığında, aşının gecikmeli veya daha yavaş ulaştırılmasına sebep oldu.

Maliyetlendirme ve finansman

Maliyetlendirme araçları ülkelere aşı ve işletme maliyetlerini tahmin etmede yardımcı olmak için geliştirilmiş olsa da, bu araçlar karmaşıktı ve birçok ülke bunları zamanında ve sağlam maliyet tahminleri geliştirmek için kullanma kapasitesinden yoksundu. Bazı LMIC'ler aşının ulaştırılmasını desteklemek için yerel kaynakları hızla harekete geçirebilmişken, diğer LMIC ülkeleri yeterli yerel kaynakları tahsis etmemiştir. Geçmişte salgın hastalıklara karşı aşılamaya, işletme maliyetlerini kısmen karşılamak için dış destekler eşlik ediyordu. COVID-19 aşısının piyasaya sürülmesinde durum böyle değildi. Bağışçılara bağımlılık ve fonların zamanında sağlanamaması, sağlık çalışanlarının eğitiminin gecikmesine, bu eğitimlerin kalitesinden ödün verilmesine veya maaşların gecikmesi nedeniyle sağlık çalışanlarının motivasyonunun düşmesine neden oldu. Ek olarak, fonların en düşük idari seviyelere ödenmesi ve dağıtılması düzene koyulamamıştır, ve buda bazı ülkelerde, ulusal düzeyde fonlar mevcut olmasına rağmen, fon eksikliğine yol açmıştır.

Tedarik zinciri ve lojistik

Çoğu LMIC, ulusal Etkili Aşı Yönetimi (EVM) değerlendirmelerinden elde edilen bulguları kullanmış ve soğuk zincir ekipmanlarını optimize etmek için Aşı Birliği olan Gavi'nin desteğinden yararlanmıştır. Bu nedenle çoğu ülke aşıların ilk sevkiyatını idare etmek için yeterli soğuk zincir kapasitesine sahipti. Birkaç ülke, ultra soğuk zincir depolama ve taşıma gerektiren aşıları da başarıyla yönetmiştir; bazıları ise Ebola aşıları için satın alınan ekipmanları kullanmaktadır. Birkaç ülke, bağışlar, COVAX tesisi ve üreticilerden doğrudan tedarik yoluyla birden fazla aşı ürününe sahipti. Farklı soğuk zincir gereksinimlerine sahip birden fazla aşıyı aşı şişesi monitörleri olmadan yönetmek, lojistik zorluklara yol açmıştır. Bu ürünlerden birkaçı DSÖ Acil Kullanım Listesine alınmamıştı ve ülkeler, lojistik planlamayı mümkün kılmak için ürün özellikleri hakkında gerekli bilgilere sahip değildi. Ülkelerin aldığı ilk aşı dozları, piyasaya sürüldüğü sırada altı aylık nispeten kısa bir raf ömrüne sahipti ve genellikle ülkelere ulaştırıldığına- teslim edildiğinde daha kısa raf ömrü kalmıştı. Aşıların yavaş yavaş piyasaya sürüldüğü yerlerde, bunları vaktinde kullanmak zor olmuştur. Zaman zaman, israfı önlemek için aşılar diğer ülkelere dağıtılmıştır.

Aşı teslimatı

Çoğu LMIC, toplu aşılama kampanyaları yürütme konusunda deneyime sahipken, aşılama bölgelerindeki Enfeksiyonu Önleme ve Kontrol (IPC)önlemleri, sorunsuz bir iş akışını sürdürmek için bazı zorlaştırıcı unsurlar eklemiştir. Ülkeler, aşılamayı takiben oluşabilecek şiddetli alerjik reaksiyonlar için aşılananların gözlemlenmesi adına güvenli alanlar ve bu tür reaksiyonları yönetmek için eğitimli personel ve malzeme sağlamıştır. Birkaç ülke, aşıdaki tereddüt nedeniyle aşılanma seanslarında beklenenden daha düşük katılım bildirmiştir ve bu da yüksek hacimli açık şişelerin boşa gitmesine neden olmuştur.

Talep yaratma ve tereddüt

Farkındalık yaratılması ve toplulukları aşının ulaştırılmasına hazırlanması sürecinde erken iletişim ve ayrıca siyasi ve dini liderlerin halkın önünde aşılanması aşı uygulanması kavramını iyileştirmiştir. Bazı ülkeler de sosyal medyayı kamuoyu farkındalığını artırmak için başarıyla kullanmıştır. Bununla birlikte, tüm ülkeler medya platformlarında yayılan yanlış bilgilerin veya yanlış bilgilerin büyüklüğü ile başa çıkma ve zamanında ve kapsamlı bir yanıt verme kapasitesine sahip değildir. Özellikle sağlık ve bakım çalışanları arasında, medyada bildirilen belirli ürünlerin olumsuz etkilerinden kaynaklanan korku, yüksek gelirli ülkelerde bazı aşıların askıya alınmasıyla daha da körüklenen tereddüt, düşük aşı uygulamasına sebep olmuştur. Sağlık ve bakım çalışanları tarafından sergilenen tereddütlü yaklaşımının diğer öncelikli gruplarda dalgalı bir etkisi olduğu bildirilmiştir.

Dijital izleme

Dijital kayıt ve veri izleme sistemleri, aşının izlenmesinde, çeşitli ülkelerde dijital aşı sertifikalarının oluşturulmasında ve aşı takibi için hatırlatmaların gönderilmesinde kilit rol oynamıştır. Dijital ön kayıt sistemleri kurulan yerlerde de operasyonel akışı iyileştirmiştir ve her seans için aşı hedeflerine ulaşılması sağlanmıştır.  Ancak, hizmet dağıtım noktalarında veri girişi için dijital araçların olmaması, birkaç ülkede veri toplanmasını engellemiştir. Hibrit kağıt tabanlı ve dijital platformların kullanıldığı en az bir ülkede uygun planlama eksikliği, yetersiz sayıda veri giriş memuruna ve veri girişi ve iletiminin gecikmesine neden olmuştur. Daha düşük idari seviyelerden birkaç ülke, gecikmiş ve eksik raporlama bildirmiştir ve sınırlı ayrıntılı ve zamanında veriler, operasyonel kararların önüne geçmiş olabilir.

Güvenlik izleme

Çoğu ülke, aşılamayı takiben advers olayların raporlanmasını ve DSÖ'ye ve küresel farmakovijilans 10 veri tabanlarına düzenli olarak rapor edilen verilerin oluşturulması için bağışıklama için mevcut güvenlik sürveyans sisteminden yararlanmıştır. Birkaç ülke, ciddi advers olayların nedensellik değerlendirmelerini araştırma ve yürütme kapasitesinden yoksundu ve bazılarında, yeterli araştırmayı sağlamak için önemli bilgiler toplanamadı. Diğer durumlarda, bildirilen bir ölümün ardından aşılamayı durdurma kararları, aşının güvenliğiyle ilgili yanlış algılamalara sebep olmuştur.

Öğrenilen dersler

Aşı uygulamalarının ilk aşamalarından öğrenilen dersler, devam eden aşılama faaliyetlerini yönlemdirecektir. Periyodik web seminerleri ve eş seviyede değişimler yoluyla erken öğrenilen derslerin paylaşılması, ülkelerin en iyi uygulamaları benimsemelerine veya operasyonel zorluklara çözümleri başarılı bir şekilde uygulamalarına izin vermiştir. Ek olarak, DSÖ ve ortak kuruluşlar, ülkeleri desteklemek için kılavuz ve bilgi notlarını geliştirmek veya güncellemek için bu bilgileri kullanmıştır. Maliyetlendirme ve finansman alanında, COVID-19 Aşı Tanıtım ve Dağıtım Aracı (CVIC) güncellenmiş ve operasyonel maliyet tahminlerinin iyileştirilmesine yardımcı olmak için ülkelere doğrudan teknik destek sağlayacak bir mekanizma oluşturulmuştur. Acil operasyonel ihtiyaçları ve uzun vadeli finansmanı karşılamak için bütçe boşluklarını dolduran LMIC'leri desteklemek için yeni finansman kaynakları geliştirilmektedir. COVID-19 aşısının erken kullanıma sunulmasından elde edilen bilgiler, daha dayanıklı bağışıklama sistemleri oluşturmak, birinci basamak sağlık hizmeti sunumunda daha fazla entegrasyonu teşvik etmek ve bir birinci basamak sağlık hizmeti müdahale paketi sunmak için yaşam boyu yaklaşımın uygulanmasını hızlandırmak için daha fazla kullanılabilir.

 

DSÖ BÖLGELERİNE GÖRE DURUM

Afrika Bölgesi

Afrika Bölgesi bir önceki haftaya göre 52.000’den fazla yeni vaka ve 1100’den fazla yeni ölüm bildirmiş olup, bir önceki haftaya göre vaka sayılarında %22 artış ve ölüm sayılarında ise % 11 artış göstermiştir. Bu hafta vaka insidansı, yeni haftalık vakalarda art arda dört hafta görülen platodan sonra artış göstermiştir.

En yüksek sayıda yeni vaka bildiren ülkeler sırasıyla; Güney Afrika (26.498 yeni vaka; 100.000 kişi başına 44,7 yeni vaka;% 24 artış), Uganda (2424 yeni vaka; 100.000 kişi başına 5,3 yeni vaka;% 191 artış) ve Kenya (2377 yeni vaka; 100.000 kişi başına 4,4 yeni vaka; % 13 azalma) olmuştur.

En yüksek sayıda yeni ölüm vakası bildiren ülkeler; Güney Afrika (591 yeni ölüm; 100.000'de 1,0 yeni ölüm; yüzde oranı bir önceki haftaya benzer), Kenya (92 yeni ölüm; 100.000’de 0,2 yeni ölüm; %92 artış) ve Etiyopya (75 yeni ölüm; 100.000'de 0,1 yeni ölüm;% 18 azalma) olmuştur.

**Veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

Amerika Bölgesi

Amerika Bölgesi bir önceki haftaya benzer rakamlarla 1.2 milyonun biraz altında yeni vaka ve 31.000’den fazla yeni ölüm bildirmiştir. Yeni vaka sayıları art arda dört haftadır nispeten sabit kalırken, ölüm sayıları ise art arda üç haftadır sabit kalmıştır. En çok yeni vaka bildiren ülkeler; Brezilya (420.981 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 198,1 yeni vaka; %7 azalma), Arjantin (219.910 yeni vaka; 100.000 başına 486,6 yeni vaka;  % 3 artış) ve Amerika Birleşik Devletleri (153.587 yeni vaka; 100.000 başına 46,4 yeni vaka;% 18 azalma) olmuştur.

En çok ölüm vakalarının bildirildiği ülkeler yine; Brezilya (12.736 yeni ölüm; 100.000'de 6,0 yeni ölüm; %7 azalma), Amerika Birleşik Devletleri (4596 yeni ölüm; 100.000'de 1,4 yeni ölüm;  %14 artış) ve Kolombiya (3488 yeni ölüm; 100.000'de 6,9 yeni ölüm; yüzde oranı bir önceki haftaya benzer) olmuştur.

**Veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

Doğu Akdeniz Bölgesi

Doğu Akdeniz Bölgesi, bir önceki hafta bildirilen sayıya benzer şekilde 212.000'in üzerinde yeni vaka, bir önceki haftaya göre %18'lik bir düşüşle 3500’ün üzerinde yeni ölüm vakası bildirmiştir. Son üç hafta boyunca vaka insidansında hafif düşüşler görülürken, ölüm insidansı, art arda beş haftadır dik bir düşüşe devam etmiştir. En çok yeni vaka bildiren üç ülke; İran (69.331 yeni vaka, 100.000 kişi başına 82,5 yeni vaka,% 17 azalma), Irak (29.459 yeni vaka, 100.000 kişi başına 73,2 yeni vaka,% 8 artış) ve Bahreyn (20.829 yeni vaka, 100.000 kişi başına 1224,1 yeni vaka, % 32 artış) olmuştur.

En çok yeni ölüm vakası bildiren ülkeler; İran (1360 yeni ölüm, 100.000 kişi başına 1,6 yeni ölüm,% 22 azalma), Pakistan (503 yeni ölüm, 100.000'de 0,2 yeni ölüm, %29 azalma ) ve Tunus (392 yeni ölüm, 100.000'de 3,3 yeni ölüm,% 3 azalma) olmuştur.

**Veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

Avrupa Bölgesi

Avrupa Bölgesi 431.000’den az yeni vaka ve 11.000’den fazla yeni ölüm vakası bildirmiş olup bir önceki haftaya göre vaka sayılarında %26 ve ölüm vakalarında ise %17'lik bir düşüş bildirmiştir. Vaka sayısı ve ölüm sayısı sırasıyla son altı ve yedi haftada keskin bir şekilde azalmıştır.

En fazla yeni vaka bildiren üç ülke; Rusya (61.937 yeni vaka; 100.000 kişi başına 42,4 yeni vaka, yüzde oranı bir önceki haftaya benzer), Fransa (60.600 yeni vaka, 100.000 kişi başına 93,2 yeni vaka,% 26 azalma) ve Türkiye ( 57.330 yeni vaka, 100.000 kişi başına 68,0 yeni vaka,% 20 azalma) olmuştur.

En çok ölüm vakası bildiren ülkeler; Rusya (2680 yeni ölüm; 100.000 kişi başına 1,8 yeni ölüm, % 3 artış), Türkiye (1200 yeni ölüm; 100.000'de 1,4 yeni ölüm; %22 azalma) ve Ukrayna (1104 yeni ölüm; 100.000 kişi başına 2,5 yeni ölüm,% 15 azalma) olmuştur.

**Veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

Güneydoğu Asya Bölgesi

Güneydoğu Asya bölgesi, bir önceki haftaya göre % 24’lük düşüşle 1.5 milyondan fazla yeni vaka, ölüm oranlarında ise %8'lik bir düşüşle 29.000’den fazla yeni ölüm vakası bildirmiştir. Vaka insidansı, art arda üç haftadır keskin bir düşüş göstermeye devam ederken ölüm insidansı, esas olarak Hindistan'da bildirilen trendlerin etkisiyle 2021 Mart ayının başından bu yana ilk kez düşüş göstermişir. En çok yeni vaka bildiren üç ülke; Hindistan  (1.364.668 yeni vaka; 100.000'de 98,9 yeni vaka;% 26 azalma), Nepal (47.779 yeni vaka; 100.000'de 164,0 yeni vaka; % 18 azalma) ve Endonezya (39.986 yeni vaka; 100.000 başına 14,6 yeni vaka;% 20 artış) olmuştur.

En çok yeni ölüm vakası bildiren üç ülke; Hindistan (26.706 yeni ölüm; 100.000'de 1,9 yeni ölüm, % 8 azalma), Endonezya (1057 yeni ölüm; 100.000'de 0,4 yeni ölüm,% 15 azalma) ve Nepal (1010 yeni ölüm; 100.000'de 3,5 yeni ölüm; % 22 azalma) olmuştur.

**Veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

Batı Pasifik Bölgesi

Batı Pasifik Bölgesi 139.000’den fazla yeni vaka bildirmiş ve vaka sayılarında %6’lık artış gözlenmiştir. Ölüm oranlarında ise bir önceki hafta benzer şekilde 2100’ün hemen altında yeni ölüm vakası bildirmiştir. Hem vaka hem de ölüm sayısı, pandeminin başlangıcından bu yana bildirilen en yüksek seviyelerde kalmaya devam etmektedir.

En çok yeni vaka bildiren üç ülke; Malezya (53.419 yeni vaka; 100.000 başına 165,0 yeni vaka,% 38 artış), Filipinler (38.362 yeni vaka; 100.000 başına 35,0 yeni vaka,% 4 azalma) ve Japonya (27.400 yeni vaka; 100.000 başına 21,7 yeni vaka, % 24 azalma) olmuştur.

En fazla yeni ölüm vakası rapor eden üç ülke; Filipinler (776 yeni ölüm; 100.000'de 0,7 yeni ölüm,% 13 azalma), Japonya (684 yeni ölüm; 100.000'de 0,5 yeni ölüm,% 12 azalma), ve Malezya (451 yeni ölüm; 100.000'de 1,4 yeni ölüm; %35 artış) olmuştur.

**Veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

 

Haftalık Önemli Güncellemeler

DSÖ Genel Direktörü Dr Tedros’un mesajı:

Genel Direktör, COVID-19 ile ilgili medya brifinginde yaptığı açılış konuşmasında- 28 Mayıs 2021, dünya liderlerini Eylül ayına kadar her ülkenin nüfusunun en az %10'unu ve yıl sonuna kadar en az %30'unu aşılamak için kitlesel gayreti desteklemeye çağırdı. Ülkeler derhal COVAX ile dozları paylaşırsa ve üreticiler COVAX'a öncelik verirse bu hedefe ulaşılabilir ve hayat kurtarılabilir.

• Sonuç olarak, bu pandemiyi sona erdirmenin en hızlı yolu, küresel aşı, test, tedavi ve diğer tıbbi malzeme üretimini önemli ölçüde artırmak ve adil erişim sağlamaktır. Bir yıl önce, 40'tan fazla Devlet Başkanı, COVID-19 Teknoloji Erişim Havuzu olan C-TAP'ı oluşturmak için DSÖ'ye katılmıştır.

• Genel Direktör 74. Dünya Sağlık Asamblesi'ndeki kapanış konuşmasında, bu Asamble'nin temasının “Bu pandemiyi sona erdirmek, bir sonrakini önlemek: birlikte daha sağlıklı, daha güvenli ve daha adil bir dünya inşa etmek” olduğunu hatırlatırken, hala bu salgını bitirmek için yapılacak çok işin var olduğu ifade etmiştir. Adil aşılama ile birlikte halk sağlığı önlemlerinin kişiye özel ve tutarlı kullanımı, çıkış yolu olmaya devam etmektedir.

 

Güncellemeler ve yayınlar

COVAX Ortak Açıklaması: COVAX'ı 2021'de 2 milyar doz dağıtacak şekilde donatmak için harekete geçirici mesaj

ChAdOx1-S [rekombinant] aşılar için gecikmiş sevkiyatlar hakkında teknik not: ikinci dozların uygulanmasının etkileri nelerdir?

COVID-19 için kritik hazırlık, gönüllülük ve müdahale eylemleri

Toplulukları temaslı kişi takibine dahil etmek için operasyonel kılavuz

Dünya Sağlık Asamblesi, halk sağlığı acil durumlarında ruh sağlığını korumaya yönelik tedbirlerin güçlendirilmesini tavsiye etmektedir.

Çin'de aile hekimliğini geliştirmek ve akıllı sistemlerle COVID-19 ile mücadele etmek

Aşı Eşitliği ve Pndemiyi Yenmek İçin Yeni Bir Sorumluluk

 

Teknik Rehber ve Diğer Kaynaklar

  • Teknik rehberler: https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance
  • DSÖ Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) Paneli: https://covid19.who.int/
  • Haftalık COVID-19 Operasyonel Güncellemeleri: https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/strategies-and-plans
  • DSÖ COVID-19 Vaka Tanımları: https://www.who.int/publications/i/item/WHO-2019-nCoV-Surveillance_Case_Definition-2020.2
  • COVID-19 Tedarik Zinciri Kurumlar Arası Koordinasyon Hücresi Haftalık Durum Güncellemesi: https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/covid-19-operations
  • Araştırma ve Geliştirme: https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/global-research-on-novel-coronavirus-2019-ncov
  • COVID-19 hakkında çevrimiçi kurslar: https://openwho.org/channels/covid-19; ve mevcut olan diğer ulusal diller: https://openwho.org/channels/covid-19-national-languages
  • Uluslararası toplumun, tüm ülkelere virüse hazırlanması ve müdahale etmesi konusunda sağladığı desteği özetleyen Stratejik Hazırlık ve Müdahale Planı (SPRP): https://www.who.int/publications/i/item/strategic-preparedness-and-response-plan-for-the-new-coronavirus

DSÖ bölge ofislerinden güncellemeler:

 

HALK İÇİN ÖNERİLER VE TAVSİYELER

EPI-WIN: bireyler, kuruluşlar ve topluluklara uyarlanmış bilgiler: https://www.who.int/teams/risk-communication

DSÖ Akademi COVID-19 mobil öğrenim uygulaması: https://www.who.int/about/who-academy/the-who-academy-s-covid-19-mobile-learning-app

 

Ekler

Ek 1. Ülkelere ve bölgelere göre son yedi günde bildirilen doğrulanmış COVID-19 vakalarının ve COVID-19 kaynaklı ölümlerin sayısı, 30 Mayıs 2021 verileri **

**Veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

Ek 2.Ülkelere ve bölgelere göre endişe verici varyantların listesi, 1 Haziran2021 verileri**

* Bu güncellemede yeni ülke eklenmiştir.

B.1.617.1 (Kappa) ve B.1.617.3 için sütunlar, VOC atamasındaki değişikliklere göre bu hafta kaldırılmıştır.

"Delta+", şu anda daha fazla soy belirtimi olmaksızın B.1.617 tespitini bildiren ülkeleri/bölgeleri/alanları yansıtır. Daha fazla ayrıntı mevcut olduğunda bunlar yeniden tahsis edilecektir.

"      ", bu varyant için bilgilerin DSÖ tarafından resmi kaynaklardan alındığını gösterir.

" o  " ifadesi, bu varyant için bilgilerin DSÖ tarafından resmi olmayan kaynaklardan alındığını ve daha fazla bilgi elde edildikçe inceleneceğini belirtir. Bangladeş için Gamma ve Panama için Delta varyantları, alınan daha fazla bilgiye dayanarak bu hafta hariç tutulmuştur.

** Yolcular arasında VOC tespitini bildiren ülkeleri / bölgeleri / alanları (örn. Giriş noktalarında tespit edilen importe vakalar) veya yerel vakaları (toplulukta tespit edilen) içerir. Bunları gelecek raporlarda farklılaştırmak için çalışmalar devam etmektedir.

** Veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

Ek 3. Veri, tablo ve şekil notları

Sunulan veriler, ülkelerden/bölgelerden DSÖ'ye bildirilen, büyük ölçüde DSÖ vaka tanımlarına (https://www.who.int/publications/i/item/WHO-2019-nCoV Surveillance_Case_Definition-2020.2) ve sürveyans klavuzuna (https://www.who.int/publications/i/item/who-2019-nCoV-surveillanceguidance-2020.8) dayanan resmi laboratuvar onaylı COVID-19 vaka ve ölümlerine dayanmaktadır. Doğruluk ve güvenilirliği sağlamak için adımlar atılırken, tüm veriler sürekli doğrulama ve değişikliğe tabidir; ve bu verileri yorumlarken, gerçek vaka ve ölüm oranı insidansının olduğundan düşük tahmin edilmesi ve bu verileri küresel düzeyde yansıtmada değişken gecikmeler gibi, sunulan sayıları etkileyen birkaç faktör nedeniyle dikkatli olunmalıdır. Vaka tespiti, dahil etme kriterleri, test stratejileri, raporlama uygulamaları ve veri kesme ve gecikme süreleri ülkeler/bölgeler arasında farklılık göstermektedir. Az sayıda ülke/bölge, şüpheli ve laboratuvar onaylı vakaları birlikte rapor etmektedir. DSÖ, ulusal halk sağlığı yetkilileri ve diğer kaynaklar tarafından yayınlanan bilgi ürünleri arasında farklılıklar olması beklenmektedir. Halk sağlığı yetkililerinin çok sayıda vakayı veya ölümü toplam sayımlarından çıkaran veri uyuşturma çalışmaları yürütmesi nedeniyle, yeni vakalar/ölümler sütunlarında uygun şekilde negatif sayılar gösterilebilir. Çıkarmaların önceki günlere uygun şekilde paylaştırılmasına olanak tanıyan ek ayrıntılar ortaya çıktığında, grafikler buna göre güncellenecektir. epi-data-support@who.int adresine e-posta gönderilerek yapılan geçmiş veri düzenlemesinin bir kaydı talep edilebilmektedir. Talep ederken lütfen ilgilendiğiniz ülke (ler)i, süreyi ve talep / kullanım amacını belirtiniz. Önceki durum raporları düzenlenmeyecektir; en güncel veriler için https://covid19.who.int/ adresine bakınız. Küresel toplam, uluslararası taşıtlardan bildirilen 758 vaka ve 13 ölümü de içermektedir.

Kullanılan isimler ve bu yayındaki materyalin sunumu, DSÖ tarafından herhangi bir ülkenin, bölgenin, şehrin veya otoritenin yasal statüsü, yetkileri veya hudutlarının sınırlandırılması ile ilgili herhangi bir fikrin ifade edildiği anlamına gelmemektedir. Haritalardaki noktalı ve kesik çizgiler, henüz tam olarak anlaşmaya varılamayan yaklaşık sınır çizgilerini temsil etmektedir. Ülkeler ve bölgeler, DSÖ yönetim bölgesi altında düzenlenmiştir. Belirli şirketlerin veya üreticilerin ürünlerinden bahsedilmesi, DSÖ tarafından onaylandığını veya söz konusu benzer nitelikteki diğer ürünlerin yerine önerildiğini ima etmemektedir. Hatalar ve eksiklikler hariç olmak üzere, tescilli ürünlerin isimleri, baş harfleri büyük olacak şekilde ayırt edilmektedir.

(1) Kosova'ya yapılan tüm atıflar Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1244 (1999) sayılı kararı bağlamında anlaşılmalıdır. Haritada Sırbistan ve Kosova vakalarının sayısı (UNSCR 1244, 1999) görselleştirme amacıyla hazırlanmıştır.

i Doğrulanmış COVID-19 vakası (Ek 1) veya endişe verici varyantların tespit edildiği ülkeler ve bölgeler listesini (Ek 2) bildirmeyen ülkeleri, bölgeleri ve alanları hariç tutar.

ii Bulaşma sınıflandırması, ülkelerin/bölgelerin kendilerini raporlama sürecine dayanmaktadır. Sınıflandırmalar, haftalık olarak gözden geçirilmekte ve yeni bilgiler elde edildikçe düzeltilmektedir. Ülkeler/Bölgeler arasında farklı bulaşma dereceleri olabilir. Daha fazla bilgi için lütfen bakınız: COVID-19 kapsamında halk sağlığı ve sosyal önlemlerin uygulanması ve düzenlenmesine ilişkin hususlar( Considerations for implementing and adjusting public health and social measures in the context of COVID-19 (who.int) )

iii "Bölgeler", bölgeleri, alanları, denizaşırı bağımlılıkları ve benzer statüye sahip diğer yetki alanlarını içermektedir.

Etiketler: