DEMOKRATİK KONGO CUMHURİYETİ’NDE EBOLA VİRÜSÜ HASTALIĞI

16 Aralık 2021 Perşembe

16 Aralık 2021'de Demokratik Kongo Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı, Kuzey Kivu Eyaleti, Beni Sağlık Bölgesi'ni etkileyen Ebola virüsü hastalığı salgınının sona erdiğini ilan etmiştir.

16 Aralık 2021

16 Aralık 2021'de Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DRC) Sağlık Bakanlığı (SB), Kuzey Kivu Eyaleti, Beni Sağlık Bölgesi'ni (HZ) etkileyen Ebola virüsü hastalığı (EVH) salgınının sona erdiğini ilan etmiştir. Açıklama, DSÖ tavsiyelerine uygun olarak, doğrulanan son vakanın ikinci negatif testinden 42 gün sonra yapılmıştır.

8 Ekim ile 16 Aralık arasında, Beni HZ'den dokuz ölüm ve iki hastalıktan kurtulan dahil olmak üzere toplam 11 vaka (sekiz doğrulanmış, üç olası) rapor edilmiştir. Dokuz ölümün yedisi toplumda, ikisi Ebola Tedavi Merkezinde (ETC) meydana gelmiştir. Toplam vaka ölüm oranı (CFR) toplam vakalar arasında %82 (9/11), doğrulanmış vakalar arasında %75 (6/8)'dir.

Bu salgın indeks vakası olan 3 yaşında bir erkek çocukta fiziksel güçsüzlük, iştahsızlık, karın ağrısı, nefes almada zorluk, koyu renkli dışkı ve kusmuğunda kan gibi semptomlar geliştiğinde 8 Ekim 2021 tarihinde ilan edilmiş olup söz konusu vaka daha sonra 6 Ekim'de ölmüştür (daha fazla ayrıntı için lütfen 10 Ekim 2021'de yayınlanan Hastalık Salgını Haberlerine bakın).

7 Ekim'de numuneler, Beni'deki Ulusal Biyomedikal Araştırma Enstitüsü (INRB) laboratuvarında ters transkripsiyon polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) kullanılarak test edilmiştir. Bunlar daha sonra 8 Ekim'de Goma'daki Rodolphe Mérieux INRB Laboratuvarı'na gönderilmiş ve aynı gün RT-PCR ile EVD doğrulanmıştır. Bu olay, indeks vakanın komşusu olan üç ölümden (iki çocuk ve babaları) oluşan bir kümeyi takip etmiştir. Bu üç hasta, Ebola ile uyumlu semptomlar geliştirdikten sonra 14, 19 ve 29 Eylül'de ölmüş ancak hiçbirinde virüs için test yapılmamıştır. INRB tarafından Kinşasa şehrinde doğrulanan ilk vakada gerçekleştirilen tam genom dizilimi, bu salgının bir hayvan rezervuarından yeni bir zoonozun sonucu olmadığını, ancak kalıcı bir Ebola virüsü enfeksiyonu ile bağlantılı olduğunu göstermektedir.

Salgın döneminde (8 Ekim - 16 Aralık 2021), Beni HZ'deki 19 sağlık alanından üçü (%16) doğrulanmış vakalar bildirmiştir: Butsili (altı vaka), Bundji (bir vaka) ve Ngilinga (bir vaka). Beş yaşın altındaki çocuklar, teyit edilen tüm vakaların %50'sini (4/8) oluşturmakta olup bugüne kadar tüm temaslılar 21 günlük izlem sürelerini tamamlamış ve aktif izlemden taburcu edilmiştir.

Ek olarak, 8 Ekim ile 13 Aralık arasında, 15.642 Beni'den olmak üzere dokuz sağlık bölgesinden toplam 21.916 uyarı bildirilmiş, bunların 21.558'i (%98) araştırılmış ve 1.709'u şüpheli EVH vakası olarak doğrulanmıştır.

Halk sağlığı yanıtı

Sağlık Bakanlığı (SB), DSÖ ve diğer ortaklarla birlikte salgını kontrol altına almak ve daha fazla yayılmasını önlemek için önlemler almaya başlamıştır. Sağlık Bakanlığı, müdahaleyi koordine etmek için ulusal ve bölgesel acil durum yönetim komitelerini harekete geçirmiştir. Olayları aktif olarak araştırmak ve bakımını sağlamak için çok disiplinli ekipleri temaslıları belirlemek, temaslılara ulaşmak ve takip etmek ve toplulukları salgın önleme ve kontrol müdahaleleri konusunda duyarlı hale getirmek üzere sahaya yerleştirilmiştir.

 

Ayrıca, EVH salgınına yanıt olarak aşağıdaki halk sağlığı önlemleri alınmıştır;

  • Pasif sürveyansta olduğu gibi sağlık tesislerinde de aktif vaka tespiti için sürekli uyarı takibinin yapılması.
  • İlk kez, aşı sağlama mekanizmasında Uluslararası Koordinasyon Grubu (ICG) aracılığıyla bir EVH salgınına yanıt olarak lisanslı dozlarda ERVEBO aşısı (4.800) verilmiştir. ERVEBO ile aşılama 25 Kasım'da başlamış ve 14 Aralık itibariyle toplam 1.193 ön saf çalışanı Ervebo ile aşılanmıştır.
  • 13 Ekim'de araştırma dozunun kullanıldığı aşı çalışmalarına başlanmıştır. 22 Kasım itibariyle, 98 yüksek riskli temaslı, 300 temaslıların temaslısı ve 258 olası temaslı dahil olmak üzere 656 kişi araştırma dozlarıyla aşılanmıştır; bunların 81'i ön saflarda görevli  çalışanlardır.
  • 14 Aralık itibariyle, 834 swab dahil toplam 1.827 numune test edilmiştir; bunlardan sekizi Beni, Butembo, Mangina ve Goma'daki INRB saha laboratuvarlarında doğrulanmış EVH vakalardır.
  • Şüpheli vakalara bakabilme kapasitesine sahip bir ETC ve diğer sağlık tesislerinin kurulması. Doğrulanmış canlı üç hasta Beni ETC'de onaylanmış monoklonal antikorlar almış olup bunlardan ikisi iyileşmiştir.
  • IPC kit bağışları, eğitim, destekleyici denetim, değerlendirme ve diğer faaliyetler yoluyla 83 öncelikli sağlık tesisinde Enfeksiyon Önleme ve Kontrol (IPC) kapasitelerinin güçlendirilmesi. Diğer 221 sağlık tesisine de kit bağışları ve sağlık çalışanlarının bilgilendirmeleri ile ek destek sağlanmıştır.
  • 8 Ekim'deki salgının ilanından 12 Aralık'a kadar, 4.745.892 kişiyi tarayan ve 216 uyarıyı doğrulayan toplam 14 giriş noktası kurulmuştur. Hiçbiri doğrulanmanıştır.
  • EVH vakalarının erken tespiti, izolasyonu ve tedavisi için sağlık iş gücünün eğitimi ve  tazeleme eğitimi ile güvenli ve temkinli defin ve IPC faaliyetleri konusunda tazeleme eğitim gerçekleştirilmiştir.
  • Birden fazla topluluk grubu, bu salgın boyunca Ebola farkındalığını artırmak için çok çeşitli iletişim kanallarını (topluluk diyalogları, topluluk radyosu, sosyal medya vb.) kullanarak risk iletişimi ve topluluk duyarlılığı faaliyetleri yürütmüştür. Topluluklar da yanıt müdahalelerinde bulunmuştur. Ek olarak, topluluklardan gelen söylentileri, soruları ve yorumları kaydetmek için sekiz ortak arasında ortak bir geri bildirim mekanizması kurulmuştur. Bu mekanizma hedeflenen iletişime ve topluluklarla zamanında diyaloğa izin vermiştir.
  • Etkilenen bireylere ve ailelere, doğrulanmış ve şüphelenilen hastalara, onların yakın ailelerine ve gerektiğinde çocuklarına psikolojik destek de dahil olmak üzere psikososyal destek sunulmuştur. Topluluklarda, EVH yanıtının farklı yönleri hakkında düzenli olarak psikososyal oturumlar düzenlenmiştir.
  • Sağlık Bakanlığı liderliğinde ve Küresel Salgın Uyarısı ve Yanıt Ağı (GOARN) ortaklarıyla işbirliği içinde Beni'de entegre bir salgın analizi (IOA) birimi kurulmuştur. IOA birimi, operasyonel ve stratejik soruları (Beni 2018-2020'den alınan dersler; çocuklarda EVH riskleri; uyarı performansı değerlendirmesi; sağlık çalışanları arasındaki algı ve davranışlar; sağlık arama davranışları) yanıtlamak için beş özel anket ve analiz gerçekleştirmiş ve kanıta dayalı stratejik ve operasyonel tavsiyelerin geliştirilmesiyle ilgili ortak çalışmaya katkıda bulunmuştur.
  • Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Federasyonu, salgın boyunca güvenli ve temkinli defin işlemlerinin gerçekleştirilmesinde Kongo Ulusal Kızılhaçını desteklemiştir.
  • DSÖ, EVH'den iyileşenler için bakım programının uygulanmasında DRC SB'yi desteklemeye devam etmiştir. İyileşen iki kişi, biyolojik testlerle birlikte 18 aylık tıbbi ve psikolojik takibe hak kazanmıştır.

DSÖ risk değerlendirmesi

EVH'nin mevcut yeniden ortaya çıkışı, üç yıldan kısa bir süre içinde görülen beşinci salgındır. Son EVH salgını bu yılın başlarında Şubat ayında Kuzey Kivu Eyaletinde bildirilmiş ve 3 Mayıs 2021'de sona erdiği ilan edilmiştir (daha fazla ayrıntı için lütfen 4 Mayıs 2021'de yayınlanan Hastalık Salgını Haberlerine bakın)

Tüm olası ve doğrulanmış EVH vakaları, yoğun nüfuslu Beni şehri içindeki Beni HZ'nin üç sağlık alanında tespit edilmiştir. DSÖ durumu izlemeye devam etmektedir ve daha fazla bilgi mevcut oldukça risk değerlendirmesi güncellenecektir.

DSÖ, mevcut canlanmanın istenmeyen bir durum olmasına rağmen, DRC'de EVH'nin enzootik olduğu ve Ebola virüsünün bölgedeki hayvan rezervuarlarında mevcut olduğu gerçeği göz önüne alındığında bunun beklenmedik bir durum olmadığına dikkat çekmiştir; bu, bir hayvan konağına maruz kalma yoluyla yeniden ortaya çıkma riskinin göz ardı edilemeyeceği anlamına gelmektedir. Ek olarak, büyük bir salgının ardından sporadik vakaların ortaya çıkması alışılmadık bir durum da değildir. Ebola virüsü, EVH'den kurtulanların belirli vücut sıvılarında kalabilir. Sınırlı sayıda vakada, hayatta kalanların vücut sıvılarına maruziyetten kaynaklanan ikincil bulaşmalar meydana gelmiştir. Bu nedenle, hayatta kalanları izlerken hayatta kalan dernekleri ile işbirliğine dayalı ilişkileri sürdürmek, herhangi bir potansiyel riski azaltmak için bir önceliktir.

EVH'nin yeniden ortaya çıkması, DRC'de önemli bir halk sağlığı sorunudur ve ülkenin salgınlara hazırlanma ve bunlara yanıt verme kapasitesinde boşluklar vardır. Yoksulluk, toplumsal güvensizlik, zayıf sağlık sistemleri ve siyasi istikrarsızlık gibi çevresel ve sosyoekonomik faktörlerin bir araya gelmesi, DRC'de EVH'nin ortaya çıkış oranını hızlandırmaktadır.

DSÖ, erişim ve güvenlik, epidemiyolojik sürveyans açısından devam eden zorlukların, COVID-19'un ortaya çıkmasıyla birleştiğinde ve ayrıca kolera ve kızamık gibi devam eden salgınların, ülkenin hastalığın yeniden ortaya çıkışını hızla tespit etme ve hastalığa yanıt verme yeteneğini tehlikeye atabileceğini düşünmektedir.

DSÖ tavsiyesi

DSÖ, insanlar arasında EVH bulaşmasını azaltmanın etkili bir yolu olarak aşağıdaki risk azaltma önlemlerini tavsiye etmektedir:

  • Enfekte meyve yarasaları veya kuyruklu maymunlar/ kuyruksuz maymunlar ile temastan ve çiğ etlerinin tüketiminden vahşi yaşamdan insana bulaşma riskini azaltmak. Hayvanlara eldiven ve diğer uygun koruyucu giysilerle yaklaşılmalıdır. Hayvansal ürünler (kan ve et) tüketilmeden önce iyice pişirilmelidir.
  • Ebola semptomları olan kişilerle, özellikle vücut sıvılarıyla doğrudan veya yakın temastan insandan insana bulaşma riskini azaltmak. Hastalarla ilgilenirken uygun kişisel koruyucu ekipman giyilmelidir. Hastaları hastanede ziyaret ettikten sonra ve ayrıca herhangi bir vücut sıvısına dokunduktan veya temas ettikten sonra düzenli el yıkama gereklidir.
  • DSÖ, hayatta kalanların bazı vücut sıvılarında virüsün kalıcılığından olası bulaşma riskini azaltmak için tıbbi bakım, psikolojik destek ve biyolojik test (arka arkaya iki negatif teste kadar) EVH'den kurtulanlar bakım programı aracılığıyla önermektedir. DSÖ, kanında Ebola virüsü testi negatif çıkan nekahat dönemindeki erkek veya kadın hastaların izolasyonunu önermemektedir.
  • EVH vakalarının erken tespiti, izolasyonu ve tedavisi için sağlık iş gücünün eğitimine ve yeniden eğitilmesine ve ayrıca güvenli ve temkinli definler ve IPC halka yaklaşımına ilişkin yeniden eğitime devam ediniz.
  • Hastaları yönetmek ve dekontaminasyon için KKD ve IPC malzemelerinin stoklanmasını sağlayınız.
  • Ebola hastalarını yönetmeye hazırlıklı olarak IPC önlemlerine uyumun sağlık tesisi değerlendirmelerini (“Değerlendirme Kartı”) yapınız (buna WASH, atık yönetimi KKD malzemeleri, triyaj/tarama kapasitesi vb. Dahildir).
  • Güvenli ve onurlu defin uygulamalarını güçlendirmek için topluluklarla etkileşim kurunuz.

Mevcut risk değerlendirmesine ve Ebola salgınlarına ilişkin önceki kanıtlara dayanarak, DSÖ, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ne yönelik herhangi bir seyahat ve ticaret kısıtlanmamasını tavsiye etmemektedir.

Daha fazla bilgi için aşağıdaki linklere bakınız:

AFRO press release from 8 October 2021

Ebola virus disease fact sheet

History of Ebola virus disease in the Democratic Republic of the Congo

Ebola virus disease topic pages (access here EVD specific guidance and products)

What is Integrated Outbreak Analytics - Carter SE, Ahuka-Mundeke S, Pfaffmann Zambruni J, et al. How to improve outbreak response: a case study of integrated outbreak analytics from Ebola in Eastern Democratic Republic of the Congo. BMJ Global Health 2021;6: e006736.

International Coordinating Group (ICG) on Vaccine Provision, ICG for EVD vaccine

Etiketler: