GÜNEY SUDAN’DA HEPATİT

23 Aralık 2021 Perşembe

2021'de, Sudanda Hepatit E Virüsü vakalarının sayısı önemli ölçüde artarak 2018-2020 yılları arasındaki üç senelik süre zarfında bildirilen 564'ten 2021'de (29 Kasım itibariyle) beş ölüm dahil 1.143 şüpheli vakaya yükselmiştir.

Salgın Hastalık Haberleri

23 Aralık 2021

 

2014'ten beri Güney Sudan'da Hepatit E Virüsü (HEV) vakaları sürekli olarak rapor edilmekte olup, ülke içinde yerinden olmuş kişiler için bir kampın (ÜİYOK) bulunduğu Unity eyaletinin (Güney Sudan'ın orta-kuzey kısmı) Bentiu, Rubkona ilçesinde tekrarlayan salgınlar meydana gelmektedir.

2021'de, ülkede HEV vakalarının sayısı önemli ölçüde artarak 2018-2020 yılları arasındaki üç senelik süre zarfında bildirilen 564'ten 2021'de (29 Kasım itibariyle) beş ölüm dahil 1.143 şüpheli vakaya yükselmiştir. Son iki yılda (2020-2021), Uganda Virüs Araştırma Enstitüsü'nde (UVRI) 47'si polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) ile laboratuvarca doğrulanmış olan toplam 1.420 şüpheli vaka rapor edilmiştir.

Mevcut 2021 salgını, Unity Eyaletinde meydana geliyor ve vakalar çoğunlukla Bentiu IDP kampından bildiriliyor. Bu, Sağlık Bakanlığı'nın (SB) Ağustos 2021'de Bentiu ülke içinde yerinden olmuş kişiler (IDP) kampında bir HEV salgını ilan etmesine yol açmıştır. Kamp dışından, Bentiu ve Rubkona kasabalarında vakaların bir kısmı (323; %28,3) bildirilmiş olup, bu çevredeki toplulukta devam eden bulaşmayı düşündürmektedir. 15-44 yaş arası erkekler en çok etkilenen grup olarak rapor edilirken, bunu 1-4 yaş arası erkek çocuklar ve 15-44 yaş arası kızlar takip etmektedir. Klinik yönetimin ayakta tedavi departmanlarında (OPD) uygulandığı şu anda hastanede yatan vaka bulunmamaktadır.

Bentiu IDP kampı 107.000'den fazla kişiye ev sahipliği yapıyor ve beş sektöre ayrılmış durumda olup tüm sektörlerden HEV vakaları bildirilmekte ve yaygın bulaşmanın söz konusu olduğu vurgulanmaktadır.

Unity Eyaleti, kitlesel bir yerinden edilme ve Bentiu ÜİYOK kampında 30.000 yeni ÜİYOK'nin yerleştirilmesiyle yeni ÜİYOK bölgelerinin gelişmesine neden olan bir selden de etkilenmiştir.

Halk sağlığı yanıtı

Liderlik ve koordinasyon

  • Sağlık Bakanlığı, sağlık durumunu ve insani müdahaleyi gözden geçirmek için düzenli olarak toplanan kamp yönetimi ve küme (sağlık, su, sanitasyon ve hijyen - WASH) ortaklarını içeren bir devlet HEV görev gücünü harekete geçirmiştir.
  • Yerinden edilmiş nüfusların acil ihtiyaçlarını karşılamak ve onurlu yaşam koşulları sağlamak için sele yönelik genel insani müdahale devam etmektedir.

Sürveyans

  • DSÖ ve ortaklarının desteğiyle Sağlık Bakanlığı, Entegre Hastalık Sürveyansı ve Yanıt/Erken Uyarı, Uyarı ve Yanıt Sistemi aracılığıyla HEV sürveyansına devam etmektedir.
  • Aktif vaka araştırması, numune toplama, WASH ile ilgili gıda dışı ürün (NFI) dağıtımı ve risk iletişimi gerçekleştirmek için ortak bir değerlendirme ekibi kurulmuştur. Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) hastanesine sevki gerçekleştirilen tespit edilen vakalarla birlikte toplum ve birinci basamak kliniklerinde hızlı tanı testleri devam etmektedir.

Destekleyici vaka yönetimi

  • MSF hastanesi, hafif ila orta dereceli vakalar için ayaktan destekleyici vaka yönetimi ve ayrıca özel destekleyici vaka yönetimiyle ilgili ciddi HEV vakaları için kabul sağlamaktadır. Şu anda hastanede yatan vaka bulunmamaktadır.

WASH (sağlık, su, sanitasyon ve hijyen)

  • Acil durum sondajı etkinleştirilmiş, su pompalamanın yapıldığı saatler artırılmış, kamp tuvaletlerinin günlük tamir ve sıhhi tesislerin bakımı yapılmaktadır.
  • El yıkama istasyonları ve haftalık su kalitesi testleri ile desteklenen 54 yeni tuvaletin inşaatına Kasım ayında başlanmıştır.
  • Hedeflenen HEV vakası popülasyonuna, hamile ve emziren kadınlara 200 WASH kitinin dağıtılması.
  • Sıvı atık arıtma tesisine giden yol ve yerleşim yeri dışındaki çöp sahası, WASH hizmetlerinin devam edebilmesini sağlamak için ıslah edilmiştir (IDP sahasından çamurun arıtılması, İnsani Yardım Merkezi ve Güney Sudan'daki Birleşmiş Milletler Misyonu).

Toplum katılımı

  • Kamp Koordinasyon ve Kamp Yönetimi (CCCM) küme sosyal yardım ekipleri, Bentiu ÜİYOK kampının beş sektöründeki topluluğu, HEV ve diğer su kaynaklı hastalıkların oluşturduğu riskler konusunda duyarlı hale getirmeye devam etmektedir.
  • Risk iletişimi mesajları, dinleyicileri iyi hijyen uygulamaları ve HEV önleme konusunda duyarlı hale getirmek için yerel bir radyo talk-show'u aracılığıyla yayınlanmaktadır.
  • Beş kamp sektörünün her birindeki iletişim merkezleri, HEV ile ilgili olarak topluluğa bilgi vermekte ve topluluktan geri bildirim almaktadır.
  • Ortaklar, HEV, akut sulu ishal ve COVID-19 farkındalığına odaklanarak enfeksiyon önleme ve kontrolü için ev ziyaretleri yoluyla mesajlar yayarak hijyen geliştirme faaliyetleri yürütmektedir.

HEV Aşısı

  • Üç aşılama turunu içerecek ve hamile kadınlar da dahil olmak üzere 16-40 yaşları arasındaki kamp sakinlerini hedefleyen bir HEV aşı kampanyası mikro planı geliştirilmiştir.
  • Güney Sudan'da halihazırda toplam 57.000 doz HEV aşısı bulunmakta olup bunlar kampanyanın ilk iki turunda kullanılacaktır.
  • Ortaklar ve topluluk aktörleri, diğer HEV kontrol müdahalelerinin yanı sıra kampanyayı desteklemek için halkı da angaje etmiştir.
  • Aşılamayı takiben yan etkiler için sürveyans, sabit alanların her birinde izlenecek ve  aşılama kapsamı sonrası anket gerçekleştirilecektir.

DSÖ risk değerlendirmesi

Hepatit E, çoğunlukla kontamine su yoluyla fekal-oral yolla bulaşan hepatit E virüsünün neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. Özellikle özel topluluklar arasında ciddi halk sağlığı etkilerine yol açabilir: ÜİYOK kamplarında olanlar ve hamile kadınlar. HEV için risk faktörleri, kötü sanitasyon koşullarıyla bağlantılıdır ve enfekte kişilerin dışkılarından atılan virüslerin insan tüketimine yönelik suya girmesine yol açar.

Genellikle enfeksiyon, %0.5-4'lük bir vaka ölüm oranı (CFR) ile 2 ila 6 hafta içinde kendiliğinden düzelir. Nadir durumlarda, akut hepatit E şiddetli olabilir ve fulminan hepatite (akut karaciğer yetmezliği) ilerleyebilir. Genel olarak, hamile kadınlar için CFR'nin, HEV enfeksiyonları için genel CFR'den daha yüksek olduğu ve %25'e ulaştığı bildirilmektedir. Yerinden edilmiş kişiler ve mülteciler, yaşam koşullarının aşırı kalabalık doğası ve kötü hijyen koşulları nedeniyle salgınlar meydana geldiğinde en yüksek saldırı oranlarıyla karşılaşmaktadır.

Bentiu ÜİYOK kampından 2014'ten beri sürekli olarak HEV vakaları bildirilmekte olup 2021'de yükselmiş ve salgın eşik seviyelerini aşmıştır.

Küresel düzeyde genel risk düşük kalırken, ulusal düzeyde aşağıdakiler nedeniyle yüksek olarak değerlendirilmektedir:

  • Özellikle Bentiu ÜİYOK kampında kötü sanitasyon ve hijyen uygulamaları ve güvenli içme suyunun sınırlı mevcudiyeti.
  • Bentiu ÜİYOK kampında ve çevresinde temel tıbbi hizmetlere sınırlı erişim.
  • Etkilenen bölgedeki genel nüfus hareketleri ve devam eden sel nedeniyle durumu kötüleşen ülke içinde yerinden olmuş büyük nüfusun varlığı ve HEV yayılma riskini artırabilecek yeni ÜİYOK'lerin akını.
  • Devam eden seller, HEV aşısı yanıtını duraklatan ve dolayısıyla hamile kadınlar da dahil olmak üzere yüksek riskli bireylerde ölüm riskini artıran yanıt faaliyetlerinin uygulanmasını etkilemiştir. Ayrıca, Bentiu ÜİYOK kampında zaten var olan kötü hijyen koşullarını daha da kötüleştirmiştir.

Etkilenen bölge Sudan ve Etiyopya sınırına yakın olduğundan, bölgesel düzeyde, bu sınırları geçen hareketli ÜİYOK nüfus ve mültecilerin varlığı nedeniyle genel risk orta düzeyde kabul edilmektedir. Etiyopya'dan Güney Sudan'a daha az belgelenmiş mülteci gelirken, Sudan'a, özellikle de Bentiu ÜİYOK kampının bulunduğu Rubkona ilçesinden Sudan'ın başkenti Hartum'a giden insanlar için önemli miktarda trafik meydana gelmektedir.

Ek olarak, Sudan'ın Güney Darfur eyaleti sınırında, potansiyel sınır ötesi yayılma riski oluşturan mevcut bir HEV salgını söz konusudur.

 

DSÖ tavsiyesi

HEV için spesifik bir tedavi yoktur. Önleme, bu hastalığa karşı en etkili yaklaşımdır.

Akut hepatit E'nin yayılmasını önlemek için DSÖ, güvenli içme suyuna ve yeterli sanitasyona erişimin iyileştirilmesini önermektedir. Bu salgından etkilenen mahallelerde içme suyunun kalitesi düzenli olarak izlenmelidir. Açıkta defekasyonu önlemek ve el hijyenini sağlamak için tuvalet ve içme suyu kaynaklarının kapsamı artırılmalıdır. Sağlığı geliştirme ve önleme faaliyetleri ile HEV salgınlarıyla mücadele için erken, uygun ve adil sağlık hizmetlerinin sağlanması, özellikle sınırlı kaynaklara sahip ortamlarda halk sağlığı sonuçlarının iyileştirilmesine yardımcı olabilir. Bireysel düzeyde, ellerin temiz su ve sabunla yıkanması gibi hijyenik uygulamaların sürdürülmesi - özellikle gıdaları işlemeden önce, su ve/veya saflığı bilinmeyen buz tüketiminden kaçınılması ve gıda güvenliği için DSÖ hijyen uygulamalarının izlenmesiyle bulaşıcı riskler azaltılabilir.

HEV için kuluçka süresi 2-10 hafta arasında değiştiğinden, güvenli su, sanitasyon ve hijyenin teşvik edilmesi için önlemler alındıktan sonra bile vakalar onuncu haftaya (maksimum kuluçka süresi) kadar devam edebilir.

Müdahaleler, semptomları olan hamile kadınlar için doğum öncesi tanıyı tesis ederek veya güçlendirerek, tanı ve klinik vaka yönetimi için ulusal kapasiteleri güçlendirerek ve komşu ülkelerle sınır ötesi işbirliği yaparak hassas popülasyonları hedeflemeye devam etmelidir.

Bugüne kadar, ticarileştirme için bir hepatit E aşısı geliştirilmiş ve Çin ve Pakistan'da lisansı alınmıştır. DSÖ, aşının ulusal rutin nüfus bağışıklama programlarının bir parçası olarak kullanılmasını önermese de, DSÖ ulusal yetkililerin aşıyı, hamile kadınlar gibi yüksek risk altındaki popülasyonlar dahil olmak üzere salgın ortamlarında kullanmaya karar verebilmesini tavsiye etmektedir. Bu nedenle aşı kullanımı, bir hepatit E salgınını hafifletmek veya önlemek için ve ayrıca hamile kadınlar gibi yüksek riskli bireylerde bir salgının etkilerini azaltmak için düşünülmelidir.

DSÖ, mevcut bilgilere dayanarak Güney Sudan'da veya etkilenen ülkelerden herhangi birine yönelik herhangi bir seyahat veya ticaret kısıtlamasının getirilmesinin önermemektedir.

Daha fazla bilgi için aşağıdaki linklere bakınız:

Hepatitis E fact sheet

Global health sector strategy on viral hepatitis 2016-2021

WHO position paper on hepatitis E vaccine

Waterborne Outbreaks of Hepatitis E: recognition, investigation and control

Etiketler: