DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ’NÜN 27.04.2022 TARİHLİ YENİ KORONAVİRÜS (COVID-19) HAFTALIK DURUM RAPORU

27 Nisan 2022 Çarşamba

Küresel olarak, yeni COVID-19 vakalarının ve ölüm vakalarının sayısı Mart 2022'nin sonundan bu yana düşmeye devam etmiştir. 18-24 Nisan 2022 tarihleri arasında haftalık 4,5 milyondan fazla vaka ve 15.000'den fazla ölüm vakası bildirilmiş olup önceki haftaya göre sırasıyla %21'lik ve %20’lik bir düşüş görülmüştür.

Bu raporda aşağıda yer alan başlıklar halinde COVID-19 ile ilgili en son veriler paylaşılmaktadır:

  • Küresel Epidemiyolojik Durum
  • Özel konu: SARS-CoV-2’nin önemli ve endişe verici varyantları hakkında güncelleme
  • DSÖ Bölgelerine Göre Genel Durum

KÜRESEL EPİDEMİYOLOJİK DURUM

24 Nisan 2022 itibariyle veriler

Küresel olarak, yeni COVID-19 vakalarının ve ölüm vakalarının sayısı Mart 2022'nin sonundan bu yana düşmeye devam etmiştir. 18-24 Nisan 2022 tarihleri arasında haftalık 4,5 milyondan fazla vaka ve 15.000'den fazla ölüm vakası bildirilmiş olup önceki haftaya göre  sırasıyla %21'lik ve %20’lik bir düşüş görülmüştür (Şekil 1).

Ancak, tüm Bölgelerda düşüş eğilimi görülmemiştir: Geçen hafta Amerika Bölgesi'nde (+%9) ve Afrika Bölgesi'nde (+%32) haftalık yeni vaka sayısında bir artış yaşanmış olup Güney-Doğu Asya Bölgesi'nde (+%41) - Hindistan'dan ölümlerin raporlanmasındaki gecikme nedeniyle - ve Afrika Bölgesi'nde (+%110) haftalık ölüm vakaları artmıştır. 24 Nisan 2022 itibariyle, dünya çapında 500 milyondan fazla doğrulanmış vaka ve altı milyondan fazla ölüm vakası bildirilmiştir.

Birkaç ülke COVID-19 test stratejilerini kademeli olarak değiştirdiğinden, bu eğilimler dikkatle yorumlanmalıdır, bu da daha düşük toplam test sayısı ve sonuç olarak daha düşük vaka sayısı ile sonuçlanır.

Şekil 1: DSÖ bölgeleri tarafından haftalık olarak bildirilen COVID-19 vakalarının sayısı,  24 Nisan 2022**

 

** Ek 1,veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

Ülke düzeyinde, en yüksek haftalık yeni vaka sayıları Almanya (675 022 yeni vaka; --13%), Güney Kore (589 442 yeni vaka; -%39), Fransa (542 896 yeni vaka; - %34), İtalya (419 374 yeni vaka; -%1) ve Amerika Birleşik Devletleri’nden (298 306 yeni vaka; +%21) rapor edilmiştir.

Haftalık en yüksek yeni ölüm vakaları ise Amerika Birleşik Devletleri (2 354 yeni ölüm; -%24), Rusya Federasyonu (1 402 yeni ölüm; -%21), Güney Kore (1 041 yeni ölüm; -38%), İtalya (1 007 yeni ölüm; +%7) ve Birleşik Krallık’tan (903 yeni ölüm; -47%) bildirilmiştir.

Tablo 1. DSÖ Bölgelerine göre, son yedi günde bildirilen ve kümülatif COVID-19 vakalarının ve COVID-19 kaynaklı ölümlerin sayısı,  24 Nisan 2022 verileri**

* Yedi gün öncesine kıyasla son yedi gün içinde yeni doğrulanmış vaka/ölüm sayısındaki yüzdelik değişim.

** Ek 1,veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

 

COVID-19 ile ilgili en son veriler ve bilgiler için lütfen aşağıdaki adresleri ziyaret ediniz:

  DSÖ COVID-19 Paneli

  DSÖ COVID-19 Haftalık Operasyonel Güncelleme ve Haftalık Epidemiyolojik Güncelleme

 

Şekil 2. Ülkelere ve bölgelere göre, son yedi günde 100.000 nüfus başına bildirilen COVID-19 vakaları, 18-24 Nisan 2022 **

 

** Ek 1, veri, tablo ve şekil notlarına bakınız 

Şekil 3. Ülkelere ve bölgelere göre, son yedi günde 100.000 nüfus başına bildirilen COVID-19 ölüm vakaları, 18-24 Nisan 2022 **

 ** Ek 1, veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

 

Özel Konu: SARS-CoV-2’nin önemli ve endişe verici varyantları hakkında güncelleme

DSÖ, ulusal makamlar, kurumlar ve araştırmacılarla işbirliği içinde, SARSCoV-2 varyantlarının bulaşma veya hastalık özelliklerini değiştirip değiştirmediğini veya hastalığın yayılmasını kontrol etmek için uygulanan aşıların, terapötiklerin, teşhislerin veya halk sağlığı ve sosyal önlemlerinin (PHSM) etkinliğini etkileyip etkilemediğini rutin olarak değerlendirmektedir. Potansiyel endişe verici varyantlar (VOC'ler), önemli varyantlar (VOI'ler) veya izleme altındaki varyantlar (VUM'ler), küresel halk sağlığına yönelik riske dayalı olarak düzenli olarak değerlendirilmektedir.

Kanıtlar ortaya çıktıkça, varyantların sınıflandırmaları, dolaşımdaki varyantların sürekli evrimini ve değişen epidemiyolojilerini yansıtacak şekilde revize edilecektir. Varyant sınıflandırması için kriterler ve mevcut VOC, VOI ve VUM listeleri, DSÖ SARS-CoV-2 varyantları izleme web sitesinde mevcuttur. Ulusal yetkililer, yerel önemli/endişe verici diğer varyantları belirlemeyi seçebilir ve bu değişkenlerin etkilerini araştırmak ve raporlamak için teşvik edilir. İlk vakalardan (Aralık 2019) tanımlanan SARS CoV-2'nin genomik dizisinden bahsederken, 'indeks virüsü' terimi kullanılmalıdır.

VOC'lerin coğrafi yayılımı ve prevalansı

Omicron VOC, küresel olarak dolaşımda olan baskın varyant olmaya devam etmektedir. Son 30 gün içinde toplanan örneklerle GISAID'e yüklenen 257.337 diziden (i) 256.684'ü (%99,7) Omicron, 47'si (<%0,1) Delta olup 555 (%0,2) dizi Pango soyuna atanmamıştır. Dizilerdeki azalma, küresel olarak rapor edilen yeni vakalardaki genel azalma eğilimi ile tutarlı olmakla birlikte, örnekleme ve sıralama stratejilerindeki değişiklikler dahil olmak üzere bazı ülkelerdeki epidemiyolojik sürveyans politikalarındaki değişiklikleri de yansıtabilir. DSÖ, pandeminin akut fazının geri kalanı boyunca SARS-CoV-2 için güçlü sürveyansın sürdürülmesini önermektedir.

Omicron'un Kasım 2021'de ortaya çıkmasından bu yana, virüs gelişmeye devam etmiş ve birçok altsoylara gelen ve rekombinant soylara yol açmıştır. DSÖ, Omicron (VOC) çatısı altında farklı Omicron soyundan gelen soyları izlemektedir. Omicron'un genetik çeşitliliği, virüsün konakçısına ve çevresine uyum sağlaması için devam eden seleksiyon baskısını göstermektedir. Her soyun ek ve/veya farklı mutasyonları vardır. Bunlar, ilgili genomik alanlarda amino asit ikamelerine yol açabilir veya açmayabilir; genetik farklılıklar küçük olabilir ve virüs fenotipini etkilediğinden şüphelenilen ek amino asit ikamelerine sahip olmaktan ziyade genellikle yerel coğrafi genetik eğilimle ilgilidir. Şu anda, her bir mutasyonun veya mutasyon konstelasyonların etkileri iyi bilinmemektedir ve bu nedenle epidemiyolojideki ilişkili değişiklikleri izlemeye devam etmek önemlidir. DSÖ, ortaya çıkan herhangi bir SARS-CoV-2 varyantında olduğu gibi, alt soylar ve rekombinant soylara uygulanan risk değerlendirmesi için aynı kriterleri uygular.

Bazı ülkelerde gözlemlenen vakalarda daha önce bildirilen artış, dolaşımda olan alt soyların  daha yüksek intrensek bulaşıcılık ve/veya daha yüksek bağışıklık kaçış özelliklerinden, azalan bağışıklıktan veya gelişen bir genetik tablo bağlamında bu faktörlerin bir kombinasyonundan kaynaklanabilir. Bugüne kadar ve şu anda mevcut olan sınırlı verilerle, BA.4, BA.5 ve BA.2.12 için BA.2'ye göre bir büyüme avantajı var gibi görünmektedir. Şu anda, mevcut kanıtlar, hastalık şiddeti veya klinik belirtilerde farklılıklar olduğunu göstermemektedir. Çalışmalar devam ettiğinden daha fazla veri beklenmektedir.

 

Omicron'un Özellikleri

VOC'lerin fenotipik etkilerine ilişkin mevcut kanıtlar, COVID-19 Haftalık Epidemiyolojik Güncelleme'nin önceki sürümlerinde rapor edilmiştir. 5 Nisan 2022'deki son güncellemeden bu yana, Omicron literatürü de dahil olmak üzere VOC'lerin fenotipik özellikleri hakkında birkaç yeni yayın yapılmıştır (Tablo 2). Bu çalışmalardan bazıları hakemli bir incelemeden geçmemiştir ve bu nedenle bulgular bu sınırlama dikkate alınarak yorumlanmalıdır.

 

Alan

Gösterge/

İndikatör

Sonuç

Epidemiyoloji

Hastalık prevalansı/insidansı üzerindeki etkisi

Mart 2022'nin ilk yarısındaki artışın ardından, Mart ayının üçüncü haftasından bu yana çoğu ülkede yeni COVID-19 vakalarının sayısı azalmaya devam etmiştir. 18-24 Nisan 2022 tarihleri arasında hafatalık vaka sayılarında bir önceki haftaya göre (BA 88) %21 düşüş yaşanmıştır.

Test politikalarındaki son değişikliklerin rapor edilen vakaların sayısını etkileyebileceğini belirtmek önemlidir. Omicron varyantı, 23 Mart 2022 ile 21 Nisan 2022 tarihleri arasında toplanan örneklerin %99,7'sinden fazlasını temsil eden, dünya genelinde dolaşımda olan baskın varyanttır.(1)

Bulaşıcılık üzerindeki etkisi

GISAID verilerinin (2) analizi, sürekli olarak Omicron'un (tüm soyların) yeterli dizi verisine sahip tüm ülkelerde Delta'ya göre daha yüksek bir büyüme oranı avantajına sahip olduğunu göstermiştir (son güncelleme 4 Nisan 2022'ye kadar mevcut olan verileri içermektedir). Analizin bu yinelemesinde, sonuçlar, Omicron BA.2 soyundan gelen soyunun BA.1'e göre büyüme hızı avantajına ilişkin önceki yinelemeyle tutarlı kalmış ve değişmeyen bir  üretim süresi varsayımı altında havuzlanmış ortalama aktarım avantajı %72 olmuştur (%95 GA: %55-%82). Omicron dizilerinin kümülatif sayısı arttıkça ve daha fazla ülkeden veriler elde edildikçe bu tahminler stabil hale gelmektedir. Ancak, yakın zamanda tanımlanmış olan Omicron varyantının çeşitli alt soyları dikkate alınarak güncellenmiş bir analiz yapılacaktır.

Hastalık şiddeti üzerindeki etkisi

Omicron, farklı ortamlarda Delta ile karşılaştırıldığında sürekli olarak daha düşük önem derecesiyle ilişkilendirilmiştir. (3-6) İngiltere, Birleşik Krallık'ta yakın zamanda yapılan bir çalışma, Delta ile enfeksiyona kıyasla Omicron ile enfeksiyonun daha düşük şiddette olduğunu bildirmiştir. Bu çalışmada, aşılanmamış bireyler arasında hastaneye yatış için düzenlenmiş tehlike oranı (aHR) 0.41 (%95 GA: 0.39 0.43) ve ölüm için aHR 0.31 (%95 GA: 0.26-0.37) olmuş olup bu da Omikron varyantı için hastalığın daha düşük intrensek şiddetini göstermektedir. (7)

Bağışılık yanıtı

Tekrar enfeksiyon görülmesi üzerindeki etkisi

Diğer SARS-CoV-2 varyantlarına kıyasla Omicron için daha yüksek yeniden enfeksiyon oranları bildirilmiştir. Bununla birlikte, Amerika Birleşik Devletleri'nde (8), aşılanmış solid organ nakli alıcıları arasında Omicron'a karşı artan antikor titreleri ve nötralizasyon aktivitesi (%79.5) bulan yakın tarihli bir çalışmada önceki enfeksiyonun koruyucu bir etkisi bildirilmiştir. SARSCoV-2 enfeksiyonu, daha önce enfekte olmamış  olanlara kıyasla (%34). BA.1 ile önceden enfekte olmuş olmanın BA.2 ile enfeksiyona karşı potansiyel koruma sağladığı öne sürülmüştür: BA.2 ile enfeksiyondan sonra BA.1'e karşı %94,9 (%95 GA: %88,4-97,8) ve %85,6 (%95 CI: %77,4-90,9) koruma. (9)

Aşılama üzerindeki etkisi

Aşı etkinliği (VE) çalışmalarının sonuçları dikkatle yorumlanmalıdır, çünkü tahminler uygulanan aşı tipine ve doz sayısına ve zamanlamaya (farklı aşıların ardışık uygulaması) göre değişmektedir. Daha fazla bilgi için, 'Omicron varyantı için VE sonuçlarının yorumlanması' bölümüne bakınız.

Antikor yanıtı üzerindeki etkisi

Birkaç çalışma, indeks virüsle karşılaştırıldığında BA.1 ve BA.2'ye daha düşük nötralize edici antikor titreleri ve BA.1 ve BA.2 için benzer tepkiler bulmuştur. (10,11)

BA.1 ve BA.2'ye karşı nötralize etmeyen benzer antikor tepkileri de aşılanmış kişilerde rapor edilmiştir (Bartsch 2022).Bununla birlikte, başka bir çalışma, BA.1'e kıyasla BA.2'ye karşı daha yüksek nötralizasyon aktivitesi ile BA.1 ve BA.2'nin aşı kaynaklı ve enfeksiyon kaynaklı nötralizasyonunun azaldığını bildirdi. (12)

Özetle, bu sonuçlar BA.1 ve BA.2'ye daha düşük hümoral tepkiler gösterir, ancak BA.1 ile BA.2 ile ilgili tutarsız bulgular.

Tanı araçları

PCR testleri üzerindeki etkisi

BA.2 dizilerinin çoğu, S-gen hedef başarısızlığından sorumlu olan 69-70 delesyonundan yoksundur; bununla birlikte, 69-70 delesyonuna sahip bir dizi BA.2 dizisi tanımlanmıştır. (1)

Birden fazla gen hedefi içeren SARS-CoV-2 için PCR testlerinin değerlendirilmesi, Omicron varyantının bu testlerin doğruluğu üzerindeki sınırlı etkisini öngörmüştür. (13,14)

Hızlı Tanı Testleri üzerindeki etkisi

Amerika Birleşik Devletleri'nde yakın zamanda yapılan bir araştırma, Ag-RDT testlerinin duyarlılığının Omicron, Delta ve indeks virüsü için benzer olduğunu tespit etmiştir. (15)

Tedavi üzerindeki etki

Antiviraller üzerindeki etkisi

Omicron varyantına karşı antiviral ajanların etkinliğinde hiçbir fark göstermeyen ön verilerle tutarlı olarak, yakın tarihli bir inceleme, antiviral ajanların Omicron ve önceki SARS CoV-2 varyantlarına karşı benzer etkinliğini bildirmiştir. (16)

Biyolojikler üzerindeki etkisi

Başlangıçta, monoklonal antikorların hastaları Omicron ile tedavi etme etkinliği üzerine yapılan çalışmalar, üç geniş ölçüde nötralize edici monoklonal antikor (sotroviimab, S2X259 ve S2H97) için korunmuş nötralize edici aktivite ve diğer monoklonal antikorların etkinliğinde bir azalma bildirmiştir. (12,17–20)

Bununla birlikte, ek preklinik kanıtlar, sotrovimab'ın BA.2'ye karşı nötralize edici aktivitesinin azaldığını ve casirivimab-imdevimab'ın BA.1'e karşı etkinliğinin olmadığını göstermiştir. (21)

Diğer tedavi seçenekleri

Şiddetli Omicron hastalarının tedavisinde interlökin-6 reseptör blokerlerinin ve kortikosteroidlerin etkinliğine ilişkin herhangi bir kanıt bulunmamaktadır.

 

Ek Kaynaklar:

 

Şekil 4, hem birincil seri aşılama hem de hatırlatma dozu aşılaması için zaman içinde ürüne özgü aşı etkinliği (VE) üzerindeki Omicron VOC'nin etkisini özetlemektedir. Son güncellemeden bu yana, biri VE'yi Omicron'a karşı değerlendiren ve üçü VE'yi hem Delta hem de Omicron'a karşı değerlendiren dört yeni çalışma şekle eklenmiştir. (22–26)Bir çalışma Sinovac CoronaVac (23)  hakkında, ikisi Pfizer BioNTech-Comirnaty (24,25) ve bir tanesi AstraZeneca-Vaxzevria, Janssen Ad26.Cov2.S, Pfizer BioNtech-Comirnaty ve Sinovac CoronaVac (26) hakkında yeni VE verileri sağlamıştır. VOC'lere karşı aşı performansı hakkında ek bilgiler Ek 4'te de bulunabilir.

Şekil 4. Birincil serilerin aşı etkinliği (VE) ve endişe verici Omicron varyantına karşı hatırlatma dozu aşılaması

Omicron varyantı için VE sonuçlarının yorumlanması

Bugüne kadar, Omicron varyantına karşı VE tahminlerini bildiren 17 çalışma, tüm sonuçlar (şiddetli hastalık, semptomatik hastalık ve enfeksiyon) için birincil seri COVID-19 aşılarının diğer VOC'ler için gözlemlenenden daha düşük koruma sağladığını göstermektedir. Daha da önemlisi, Omicron varyantına karşı VE tahminleri şiddetli hastalık için daha yüksek seviyede kalmaktadır. Hatırlatma aşılaması, tüm aşı ürünleri için tüm sonuçlar için VE'yi önemli ölçüde iyileştirmektedir. Bununla birlikte, daha uzun koruma süresini değerlendirmek için hatırlatıcı doz aşılamadan sonra kişileri altı ay veya daha uzun süre takip eden az sayıda çalışma vardır.

Şiddetli hastalığa karşı koruma için, birincil seri aşılamanın ilk üç ayında, mRNA aşıları için 11(%55) VE tahmininden altısı ≥%70’dir. Vektör aşıları için üç çalışma (AstraZeneca-Vaxzevria ve Janssen-Ad26.COV2.S) ve inaktive aşılar için iki çalışma (Sinovac-CoronaVac) VE'nin <%50 olduğunu bildirmiştir. Birincil seri aşılamadan sonraki üç aydan fazla bir sürede, mRNA aşıları için 25 (%40) VE tahmininden 10’u ≥%70 iken 18'i (%72) ≥%50’dir, adenovektör aşılar (AstraZeneca -Vaxzevria ve Janssen-Ad26.COV2.S) için ise 11 (%9) VE tahmininden biri ≥%70 iken yedi tahmin (%64) ≥%50’dir ve Sinovac-CoronaVac için dört (%0) VE tahmininden hiçbiri ≥%70 iken, ikisi (%50) ≥%50’dir.

Bir hatırlatma dozun uygulanmasından sonraki 14 gün ile üç ay arasında, şiddetli hastalığa karşı VE, tüm çalışmalarda iyileşme göstermiş olup yalnızca Janssen-Ad26.COV2.S için bir tahminde VE %70'in altında kalmıştır

Bir hatırlatma dozu, 12 çalışmanın tümünde ciddi hastalığa karşı VE'yi iyileştirmiş olup sadece Janssen-Ad26.COV2.S için hatırlatma dozunun alınmasından sonraki 14 gün ile üç ay arasında VE <%70 olmuştur (28 çalışma mRNA hatırlatma dozunu değerlendirmiştir, üç çalışma Janssen-Ad26.COV2.S hatırlatma dozunu değerlendirmiştir, bir çalışma AstraZeneca- Vaxzevria, hatırlatma dozunu değerlendirmiştir ve iki çalışma Sinovac-CoronaVac hatırlatma dozunu değerlendirmiştir). mRNA hatırlatma dozunun uygulanmasından üç ila altı ay sonra, 15 tahminin 12'si (%80), birincil seri olarak bir mRNA aşısının verildiği 11 çalışma, AstraZenecaVaxzevria'nın birincil seri olarak verildiği üç çalışma ve Sinovac- CoronaVac'ın birincil seri olarak verildiği bir çalışma dahil olmak üzere VE’yi ≥%70 olarak göstermiştir.

Primer seri aşılamanın ilk üç ayında semptomatik hastalık ve enfeksiyona karşı VE tahminleri, şiddetli hastalığa göre daha düşük olma eğiliminde olmuş olup VE zaman içinde önemli ölçüde azalmıştır.

Primer seri aşılamanın ilk üç ayında semptomatik hastalık için, mRNA aşıları için on iki(%25) VE tahmininden üçü ≥%70, AstraZeneca-Vaxzevria için her iki VE tahmini ve Sinovac (CoronaVac) için her iki VE tahmini %50'nin altında olmuştur. Aşılamadan üç ay sonra, 26 VE tahminlerinin hiçbiri ≥%50 olmamıştır (18 çalışma mRNA aşılarını, dört çalışma AstraZeneca-Vaxzevria'yı ve dört çalışma Sinovac-CoronaVac'ı değerlendirmiştir).  Bir mRNA aşısının, AstraZeneca-Vaxzevria veya Sinovac-CoronaVac’ın birincil serisinin tamamlanmasından sonra bir mRNA aşısı ile hatırlatma dozu uygulaması, hatırlatma dozundan sonraki 14 gün ile üç ay arasında VE tahminlerinin 14'ünden dördü (%29) ≥%70 ve 12’si (%86) ≥%50 ile VE'yi semptomatik hastalığa karşı iyileştirmiştir.

Bununla birlikte, hatırlatma doz korumasının aşılamadan bu yana zaman içinde azaldığı görülmüştür ve mevcut altı (%17) tahminden sadece biri, bir mRNA hatırlatma dozunun alınmasını takiben üç ila altı ayda VE'nin ≥%50 olduğunu göstermektedir. Sinovac-CoronaVac (iki tahmin) veya AstraZeneca-Vaxzevria (bir tahmin) hatırlatma dozu için tüm tahminler VE'yi <%50 göstermiştir. Enfeksiyona karşı VE, semptomatik hastalığa karşı benzer bir patern göstermiştir.

 

DSÖ BÖLGELERİNE GÖRE DURUM

 

Afrika Bölgesi

Afrika Bölgesi'nde Ocak 2022'den bu yana vakalarda gözlemlenen azalma eğiliminin ardından, bir önceki haftaya göre sırasıyla %32 ve %110'luk bir artışla 36.000'in biraz altında yeni vaka ve 185'in üzerinde yeni ölüm vakası bildirilmiştir. Bölgedeki dört (%18) ülke vakalarda %20'nin üzerinde bir artış bildirmiştir ve en büyük oransal artışlardan bazıları Burundi (343'e karşı 103 yeni vaka; %233 artış), Güney Afrika (19.291'e karşı 9151 yeni vaka; %111 artış) ve Eswatini’de (186'ya karşı 132 yeni vaka; %41 artış) gözlemlenmiştir.

Güney Afrika'dan sonra en yüksek sayıda yeni vaka bildiren ülkeler sırasıyla; Réunion (13.850 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 1546,9 yeni vaka; %11 artış) ve Zambiya (517 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 2,8 yeni vaka; %47 azalma) olmuştur.

Bölgedeki en yüksek sayıda yeni ölüm vakası bildiren ülkeler; Güney Afrika (154 yeni ölüm; 100.000 nüfus başına <1 yeni ölüm; %221 artış), Réunion (11 yeni ölüm; 100.000 nüfus başına 1,2 yeni ölüm; yüzde oranı bir önceki haftaya benzer) ve Zimbabve (6 yeni ölüm; 100.000 nüfus başına <1 yeni ölüm; %20 artış) olmuştur.

 

 

 

DSÖ Afrika Bölge Ofisi: https://www.afro.who.int/health-topics/coronavirus-covid-19

Amerika Bölgesi

 

Amerika Bölgesi, Ocak 2022'den bu yana gözlemlenen düşüş eğiliminin ardından artan bir eğilimle bir önceki haftaya göre %9'luk bir artışla 550.000'den fazla yeni vaka bildirmiştir. Bölgedeki on sekiz (%32) ülke yeni vakalarda %20 veya daha fazla artış bildirmiştir, en yüksek artışlar; Saint Vincent ve Grenadinler (45'e karşı 9 yeni vaka; %400 artış), Porto Riko (21.622'ye karşı 5106 yeni vaka ; %323 artış) ve Arjantin (24.832’e karşı 6695 yeni vaka; %271 artış) gözlenmiştir. En çok yeni vaka bildiren ülkeler; Amerika Birleşik Devletleri (298.306 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 90,1 yeni vaka; %21 artış), Brezilya (91,395 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 43,0 yeni vaka; %26 azalma) ve Kanada (63.247 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 167,6 yeni vaka; % 6 azalma) olmuştur.

Bölge'de bir önceki haftaya göre haftalık yeni ölüm vakalarının sayısı %19’luk azalma göstermiş olup 400'ün biraz üzerinde yeni ölüm vakası bildirilmiştir. Bölge’de, en yüksek sayıda yeni ölüm vakası bildiren ülkeler; Amerika Birleşik Devletleri (2354 yeni ölüm; 100.000 nüfus başına <1 yeni ölüm; %24 azalma), Brezilya (650 yeni ölüm; 100.000 nüfus başına <1 yeni ölüm; %17 azalma) ve Kanada (452 yeni ölüm; 100.000 nüfus başına 1,2 yeni ölüm; %40 artış) olmuştur.

 

DSÖ Amerika Bölge Ofisi: https://www.paho.org/en/topics/coronavirus-infections/coronavirus-disease-covid-19-pandemic

Doğu Akdeniz Bölgesi

 

Doğu Akdeniz Bölgesi'nde, Şubat 2022'nin başında pik seviyeye ulaşan yeni vakalarda düşüş eğilimi görülmeye devam etmiştir. Bölge, bir önceki haftaya göre  %30’luk düşüş ile  haftalık 22.000'den fazla yeni vaka bildirmiştir. Bölgedeki üç (%14) ülke yeni vakalarda %20 veya daha fazla artış bildirmiştir, en yüksek orantılı artışlar Sudan (40'a karşı 23 yeni vaka; %74 artış) ve Libya'da (28’ e karşı 42 yeni vaka; %50 artış) gözlenmiştir.  En yüksek sayıda yeni vaka bildiren ülkeler; İran (10.448 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 12,4 yeni vaka; %36 azalma), Bahreyn (3071 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 180,5 yeni vaka; %8 azalma) ve Birleşik Arap Emirlikleri (1628 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 16,5 yeni vaka; % 6 azalma) olmuştur.

 

Bölge'de haftalık yeni ölüm vakalarının sayısı bir önceki haftaya göre %34 azalmıştır ve sadece 283 yeni ölüm vakası bildirilmiştir. En yüksek sayıda yeni ölüm vakası bildiren ülkeler; İran (162 yeni ölüm, 100.000 nüfus başına <1 yeni ölüm; %27 azalma ), Mısır (42 yeni ölüm, 100.000 nüfus başına <1 yeni ölüm, %14 azalma) ve Tunus (24 yeni ölüm, 100.000 nüfus başına <1 yeni ölüm; %71 azalma) olmuştur.

 

 

DSÖ Doğu Akdeniz Bölge Ofisi: http://www.emro.who.int/health-topics/corona-virus/index.html

 

Avrupa Bölgesi

 

Avrupa Bölgesi’nde, Mart 2022'nin ilk yarısında gözlemlenen vakalardaki artışın ardından, haftalık yeni vakalar azalmaya devam etmektedir ve bir önceki haftaya göre %23'lik düşüş ile haftalık 2,2 milyondan fazla yeni vaka bildirilmiştir. Sadece bir ülke, Arnavutluk, yeni vakalarda %21'lik bir artış bildirmiştir (329'a karşı 271 yeni vaka). En yüksek sayıda yeni vaka bildiren ülkeler; Almanya (675.022 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 811,6 yeni vaka; %13 azalma), Fransa (542.896 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 834,7 yeni vaka; %34 azalma) ve İtalya (419.374 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 703,2 yeni vaka; % 1 azalma) olmuştur.

Bölgede, haftalık yeni ölüm vakalarının sayısı azalmaya devam etmiştir ve bir önceki haftaya göre %23’lük bir düşüşle 6800’den fazla yeni ölüm vakası bildirilmiştir. En çok ölüm vakası bildiren ülkeler; Rusya (1402 yeni ölüm; 100.000  nüfus başına 1,0 yeni ölüm, %21 azalma), İtalya (1007 yeni ölüm; 100.000 nüfus başına 1,7 yeni ölüm; %7 artış) ve Birleşik Krallık (903 yeni ölüm; 100.000 nüfus başına 1,3 yeni ölüm; %47 azalma) olmuştur.

 

 

 

DSÖ Avrupa Bölge Ofisi: https://www.euro.who.int/en/health-topics/health-emergencies/coronavirus-covid-19.

 

Güneydoğu Asya Bölgesi

 

Güneydoğu Asya Bölgesi’nde Ocak 2022’nin ortasından bu yana yeni vakalarda gözlenen düşüş eğilimi devam etmekte olup bir önceki haftaya göre %6’lık düşüş ile 161.000'den fazla yeni vaka bildirilmiştir. Bununla birlikte, Hindistan yeni haftalık vakalarda %126'lık bir artış bildirmiştir (15448'e karşı 6826 yeni vaka). En çok yeni vaka bildiren üç ülke; Tayland (135.915 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 194,7 yeni vaka; %7 azalma), Hindistan (15.448 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 1,1 yeni vaka; %126 artış) ve Butan (4975 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 644,8 yeni vaka; %53 azalma) olmuştur.

Kısmen Hindistan'dan ölüm vakalarının bildirilmesindeki gecikmeden dolayı (n= 150 yeni ölüm) Bölge'de yeni haftalık ölümler bir önceki haftaya kıyasla %41 artmıştır. En yüksek sayıda yeni ölüm vakası bildiren ülkeler; Tayland  (893 yeni ölüm; 100.000 nüfus başına 1,3 yeni ölüm, %12 artış), Hindistan (442 yeni ölüm; 100.000 nüfus başına <1 yeni ölüm, %570 artış) ve Endonezya (234 yeni ölüm; 100.000 nüfus başına <1 yeni ölüm; % 3 azalma) olmuştur.

 

DSÖ Güney Doğu Asya Bölge Ofisi: https://www.who.int/southeastasia/outbreaks-and-emergencies/novel-coronavirus-2019.

Batı Pasifik Bölgesi

 

Batı Pasifik Bölgesi’nde, Aralık 2021 ile Mart 2022 arasında gözlemlenen yeni vakalardaki artış eğiliminden sonra, yeni haftalık vakalar art arda beş haftadır (bir önceki haftaya kıyasla %28 azalma) azalmaya devam etmiştir ve 1,4 milyondan fazla yeni vaka bildirilmiştir. Bununla birlikte, Bölgedeki dokuz (%29) ülke %20 veya daha fazla bir artış bildirmiştir ve en yüksek artışlardan bazıları Samoa (2702'ye karşı 772 yeni vaka; %250 artış), Palau (157’ye karşı 52 yeni vaka;  %202 artış) ve Yeni Kaledonya’da (72'ye karşı 27 yeni vaka; %167 artış) gözlenmiştir. En yüksek sayıda yeni vaka bildiren ülkeler; Kore (589.442 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 1149,7 yeni vaka; %39 azalma), Avustralya (294.982 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 1156,8 yeni vaka; %11 azalma) ve Japonya (287.210 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 227,1 yeni vaka; % 16 azalma) olmuştur.

 

Bölge, haftalık yeni ölüm vakalarında bir önceki haftaya göre %33'lük bir düşüş ile 2200’den fazla yeni ölüm vakası bildirmiştir. En fazla yeni ölüm vakası rapor eden üç ülke; Kore (1041 yeni ölüm; 100.000 nüfus başına 2,0 yeni ölüm, %38 azalma), Japonya (292 yeni ölüm; 100.000 nüfus başına <1 yeni ölüm, % 16 azalma) ve Çin (215 yeni ölüm; 100.000 nüfus başına <1 yeni ölüm; % 47 azalma) olmuştur.

 

 

DSÖ Batı Pasifik Bölge Ofisi: https://www.who.int/westernpacific/emergencies/covid-19

 

Ekler:

 

Ek 1. Veri, tablo ve şekil notları

 

Sunulan veriler, ülkelerden/bölgelerden DSÖ'ye bildirilen, büyük ölçüde DSÖ vaka tanımlarına (https://www.who.int/publications/i/item/WHO-2019-nCoV Surveillance_Case_Definition-2020.2) ve sürveyans klavuzuna (https://www.who.int/publications/i/item/who-2019-nCoV-surveillanceguidance-2020.8) dayanan resmi laboratuvar onaylı COVID-19 vaka ve ölümlerine dayanmaktadır. Doğruluk ve güvenilirliği sağlamak için adımlar atılırken, tüm veriler sürekli doğrulama ve değişikliğe tabidir; ve bu verileri yorumlarken, gerçek vaka ve ölüm oranı insidansının olduğundan düşük tahmin edilmesi ve bu verileri küresel düzeyde yansıtmada değişken gecikmeler gibi, sunulan sayıları etkileyen birkaç faktör nedeniyle dikkatli olunmalıdır. Vaka tespiti, dahil etme kriterleri, test stratejileri, raporlama uygulamaları ve veri kesme ve gecikme süreleri ülkeler/bölgeler arasında farklılık göstermektedir. Az sayıda ülke/bölge, şüpheli ve laboratuvar onaylı vakaları birlikte rapor etmektedir. DSÖ, ulusal halk sağlığı yetkilileri ve diğer kaynaklar tarafından yayınlanan bilgi ürünleri arasında farklılıklar olması beklenmektedir.

Halk sağlığı yetkililerinin çok sayıda vakayı veya ölümü toplam sayımlarından çıkaran veri uyuşturma çalışmaları yürütmesi nedeniyle, yeni vakalar/ölümler sütunlarında uygun şekilde negatif sayılar gösterilebilir. Çıkarmaların önceki günlere uygun şekilde paylaştırılmasına olanak tanıyan ek ayrıntılar ortaya çıktığında, grafikler buna göre güncellenecektir. epi-data-support@who.int adresine e-posta gönderilerek yapılan geçmiş veri düzenlemesinin bir kaydı talep edilebilmektedir. Talep ederken lütfen ilgilendiğiniz ülke (ler)i, süreyi ve talep / kullanım amacını belirtiniz. Önceki durum raporları düzenlenmeyecektir; en güncel veriler için https://covid19.who.int/ adresine bakınız. Ülkeler, bölgeler ve alanlar ve DSÖ Bölgeleri (önceki sayılarda rapor edilmiştir) tarafından son yedi gün içinde bildirilen doğrulanmış COVID-19 vakaları ve ölümleri  “https://covid19.who.int/table” adresinde mevcuttur: 'Ülkeler', benzer statüdeki ülkeleri, bölgeleri, alanları veya diğer yargı yetkilerini ifade edebilmektedir.

Kullanılan isimler ve bu yayındaki materyalin sunumu, DSÖ tarafından herhangi bir ülkenin, bölgenin, şehrin veya otoritenin yasal statüsü, yetkileri veya hudutlarının sınırlandırılması ile ilgili herhangi bir fikrin ifade edildiği anlamına gelmemektedir. Haritalardaki noktalı ve kesik çizgiler, henüz tam olarak anlaşmaya varılamayan yaklaşık sınır çizgilerini temsil etmektedir.

Ülkeler, bölgeler ve alanlar, DSÖ yönetim bölgesi altında düzenlenmiştir. Belirli şirketlerin veya üreticilerin ürünlerinden bahsedilmesi, DSÖ tarafından onaylandığını veya söz konusu benzer nitelikteki diğer ürünlerin yerine önerildiğini ima etmemektedir. Hatalar ve eksiklikler hariç olmak üzere, tescilli ürünlerin isimleri, baş harfleri büyük olacak şekilde ayırt edilmektedir.

(1) Kosova'ya yapılan tüm atıflar Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1244 (1999) sayılı kararı bağlamında anlaşılmalıdır. Haritada Sırbistan ve Kosova vakalarının sayısı (UNSCR 1244, 1999) görselleştirme amacıyla hazırlanmıştır.

 

Ek 2. VOC'nin aşılar üzerindeki etkilerine ilişkin ilave notlar

 

• VE'deki azalmalar, mutlak VE tahmininin gösterdiği gibi, mutlaka koruma kaybı anlamına gelmez. Örneğin, mRNA aşıları için semptomatik hastalığa karşı VE'de yüzde 10'luk bir azalma, yine de ~%85'lik yüksek aşı etkinliği anlamına gelmektedir. Benzer şekilde, aşılar şiddetli hastalığa karşı daha yüksek VE göstermiştir; bu nedenle, VOC'lere bağlı ciddi hastalıklara karşı VE'de küçük azalmalar hala önemli koruma anlamına gelmektedir.

• Ek 4, azalma olmaksızın VOC'lerin COVID-19 aşı performansı üzerindeki etkisini özetlemektedir ve bu nedenle,  son doz uygulamasının akabindeki 4 aydan sonrasındaki VE'yi değerlendiren çalışmaları içermez.

• Tam aşılama (nihai dozdan ≥ 7 gün sonra) için VOC'ye özgü VE tahminlerini sunan çalışmalar, VE'deki azalma düzeyini belirlemek için o aşı ürünü için bir karşılaştırmalı VE tahminiyle değerlendirilir. Semptomatik hastalık için VOC VE, VOC olmayan ortamlardan elde edilen faz 3 RCT sonuçlarıyla karşılaştırılır.

Bu sonuçlara ilişkin kararsızlık veya faz 3 RCT tahminlerinin eksikliği nedeniyle şiddetli hastalık ve enfeksiyon için, VOC VE, mümkün olduğunda aynı çalışmadan elde edilen VOC VE olmayan tahminlerle (veya Beta, Gama veya Delta değerlendirilirken aynı çalışmadan Alpha VE ile) karşılaştırılır; enfeksiyon için, AstraZeneca Vaxzevria hariç tutularak,  (VOC olmayan enfeksiyonlara karşı VE'nin faz 3 tahmini mevcut olduğunda ve karşılaştırıcı olarak kullanıldığında) karşılaştırılır. Bazı durumlarda, bir VOC'ye karşı çok yüksek bir VE tahmini rapor edilirse (yani >%90) bir karşılaştırıcı olmadan bile şiddetli hastalık veya enfeksiyon sonucu için bir çalışma dahil edilebilir.

• Çalışmaların popülasyon, sonuç tanımları, çalışma tasarımı ve farklı çalışmalar arasında bir ürün için VE tahminlerini karşılaştırırken farklılıkları kısmen açıklayabilecek diğer metodolojik hususlarda farklılık gösterdiğini belirtmek de önemlidir. Ek olarak, tabloda özetlenen azalmalar VE nokta tahminlerini temsil eder ve çalışmalar arasında önemli ölçüde farklılık gösteren bu tahminler etrafındaki belirsizlik aralıklarını temsil etmez. VE'de belirtilen azalmalar, bu sınırlamalar göz önünde bulundurularak yorumlanmalıdır.

• Tam aşılamanın ardından >7 gün ve <6 ay süre sonra toplanan örnekleri kullanan ve referans olarak ana suşu kullanan nötralizasyon çalışmaları Ek 4’e dahil edilmiştir.

 

Ek 3. Şekil 4 için Yöntemler

 

  • Şekiller, VE'yi Omicron varyantına karşı değerlendiren Brezilya, Kanada, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, İsrail, Katar, Güney Afrika, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılan 22 çalışmayı içermektedir.
  • Grafiğe dahil edilen VE çalışmaları, COVID-19 aşı etkinliği çalışmalarının devam etmekte olan sistematik bir incelemesinden tanımlanmıştır. Tüm çalışmalar kohort veya test negatif çalışmalardır. Sistematik inceleme ve dahil etme/hariç tutma kriterleri için belirlenen yöntemler view-hub.org'da mevcuttur. Çalışmalar, Delta veya Omicron varyantının dolaşımda baskın varyant olduğu bir dönemde gerçekleştirilmiştir. Omicron veya Delta varyantınının laboratuvar tarafından doğrulanmış vakalarına ilişkin tahminler dahil edilmiştir. Ek olarak, birincil seri VE için, yalnızca aşılamadan bu yana ayrık zaman aralıkları için VE tahminleri sağlayan ve zaman içinde VE'deki değişiklikleri değerlendiren çalışmalar dahil edilmiştir.
  • Birincil VE serisi için, tahminler yalnızca VE'yi birden fazla zaman periyodu için rapor eden çalışmaların grafiğine dahil edilir.

 

Ek 4. Endişe Verici Varyantlara karşı birincil seri aşı performansının özeti (21 Nisan 2022 itibariyle VE verileri; 20 Nisan 2022 itibariyle Nötralizasyon verileri)

 

 

 

Teknik Rehber ve Diğer Kaynaklar

 

Referanslar

 

1. GISAID. GISAID Tracking of SARS-CoV-2 Variants. GISAID: Global initiative on sharing all influenza data. Accessed July 6, 2021. https://www.gisaid.org/hcov19-variants/

2. Campbell F, Archer B, Laurenson-Schafer H, et al. Increased transmissibility and global spread of SARS-CoV-2 variants of concern as at June 2021. Eurosurveillance. 2021;26(24). doi:10.2807/1560-7917.ES.2021.26.24.2100509

3. Ferguson N, Ghani A, Hinsley W, Volz E. Report 50: Hospitalisation Risk for Omicron Cases in England. Imperial College London; 2021. Accessed December 23, 2021. https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/mrcgida/2021-12-22-COVID19-Report-50.pdf

4. Lewnard JA, Hong VX, Patel MM, Kahn R, Lipsitch M, Tartof SY. Clinical Outcomes among Patients Infected with Omicron (B.1.1.529) SARS-CoV-2 Variant in Southern California. Epidemiology; 2022. doi:10.1101/2022.01.11.22269045

5. Ulloa AC, Buchan SA, Daneman N, Brown KA. Estimates of SARS-CoV-2 Omicron Variant Severity in Ontario, Canada. JAMA. Published online February 17, 2022. doi:10.1001/jama.2022.2274

6. Wolter N, Jassat W, DATCOV-Gen author group, von Gottberg A, Cohen C. Clinical Severity of Omicron Sub-Lineage BA.2 Compared to BA.1 in South Africa. Infectious Diseases (except HIV/AIDS); 2022. doi:10.1101/2022.02.17.22271030

7. Nyberg T, Ferguson NM, Nash SG, et al. Comparative analysis of the risks of hospitalisation and death associated with SARS-CoV-2 omicron (B.1.1.529) and delta (B.1.617.2) variants in England: a cohort study. The Lancet. 2022;399(10332):1303-1312. doi:10.1016/S0140-6736(22)00462-7

8. Chang CC, Vlad G, Vasilescu ER, et al. Previous SARS-CoV-2 Infection or a Third Dose of Vaccine Elicited Cross-Variant Neutralizing Antibodies in Vaccinated Solid Organ Transplant Recipients. Infectious Diseases (except HIV/AIDS); 2022. doi:10.1101/2022.04.13.22273829 9. Chemaitelly H, Ayoub HH, Coyle P, et al. Protection of Omicron Sub-Lineage Infection against Reinfection with Another Omicron Sub-Lineage. Epidemiology; 2022. doi:10.1101/2022.02.24.22271440

10. Iketani S, Liu L, Guo Y, Liu L, Huang Y, Wang M. Antibody Evasion Properties of SARS-CoV-2 Omicron Sublineages. :12.

11. Yu J, Collier A ris Y, Rowe M, et al. Comparable Neutralization of the SARS-CoV-2 Omicron BA.1 and BA.2 Variants. Infectious Diseases (except HIV/AIDS); 2022. doi:10.1101/2022.02.06.22270533

12. Bowen JE, Sprouse KR, Walls AC, et al. Omicron BA.1 and BA.2 Neutralizing Activity Elicited by a Comprehensive Panel of Human Vaccines. Immunology; 2022. doi:10.1101/2022.03.15.484542

13. Metzger CM, Lienhard R, Seth-Smith HM. PCR performance in the SARS-CoV-2 Omicron variant of concern? Swiss Med Wkly. 2021;151(49-50). doi:10.4414/smw.2021.w30120

14. Administration UF and D. Vaccines and Related Biological Products Advisory Committee Meeting February 26, 2021, FDA Briefing Document Janssen Ad26.COV2.S Vaccine for the Prevention of COVID-19.; 2021. https://www.fda.gov/media/146217/download

15. Drain PK, Bemer M, Morton JF, et al. Accuracy of Rapid Antigen Testing across SARS-CoV-2 Variants. Infectious Diseases (except HIV/AIDS); 2022. doi:10.1101/2022.03.21.22272279

16. Takashita E, Kinoshita N, Yamayoshi S, et al. Efficacy of Antiviral Agents against the SARS-CoV-2 Omicron Subvariant BA.2. N Engl J Med. Published online March 9, 2022:NEJMc2201933. doi:10.1056/NEJMc2201933

17. Planas D, Saunders N, Maes P, et al. Considerable Escape of SARS-CoV-2 Variant Omicron to Antibody Neutralization. Immunology; 2021. doi:10.1101/2021.12.14.472630

18. VanBlargan LA, Errico JM, Halfmann PJ, et al. An Infectious SARS-CoV-2 B.1.1.529 Omicron Virus Escapes Neutralization by Several Therapeutic Monoclonal Antibodies. Microbiology; 2021. doi:10.1101/2021.12.15.472828

19. Wilhelm A, Widera M, Grikscheit K, et al. Reduced Neutralization of SARS-CoV-2 Omicron Variant by Vaccine Sera and Monoclonal Antibodies. Infectious Diseases (except HIV/AIDS); 2021. doi:10.1101/2021.12.07.21267432

20. Roche. Ronapreve does not retain neutralising activity against the Omicron variant. Published 2021. Accessed December 17, 2021. https://www.roche.com/dam/jcr:dfe6dcb4-d787-45d6-9b1dffc17d667e4c/2021216_Roche%20statement%20on%20Ronapreve%20Omicron.pdf

21. World Health Organization. Therapeutics and COVID-19: living guideline-3 March 2022. Published online 2022. Accessed March 7, 2022. https://www.who.int/publications/i/item/WHO-2019-nCoV-therapeutics-2022.2

22. Vokó Z, Kiss Z, Surján G, et al. Effectiveness and waning of protection with different SARS-CoV-2 primary and booster vaccines during the Delta pandemic wave in 2021 in Hungary (HUN-VE 3 study). Published online April 18, 2022:2022.04.14.22273898. doi:10.1101/2022.04.14.22273898

23. Ranzani OT, Hitchings MDT, Melo RL de, et al. Effectiveness of an Inactivated Covid-19 Vaccine with Homologous and Heterologous Boosters against the Omicron (B.1.1.529) Variant. Published online April 1, 2022:2022.03.30.22273193. doi:10.1101/2022.03.30.22273193

24. Buchan SA, Nguyen L, Wilson SE, Kitchen SA, Kwong JC. Vaccine Effectiveness of BNT162b2 against Omicron and Delta Outcomes in Adolescents. Public and Global Health; 2022. doi:10.1101/2022.04.07.22273319

25. Florentino PTV, Millington T, Cerqueira-Silva T, et al. Vaccine Effectiveness of Two-Dose BNT162b2 Over Time Against COVID-19 Symptomatic Infection and Severe Cases Among Adolescents: Test Negative Design Case Control Studies in Brazil and Scotland. SSRN Journal. Published online 2022. doi:10.2139/ssrn.4074678

26. Cerqueira-Silva T, Oliveira V de A, Paixão ES, et al. Protection conferred by vaccine plus previous infection (hybrid immunity) with vaccines of three different platforms during the Omicron variant period in Brazil. Published online April 13, 2022:2022.04.12.22273752. doi:10.1101/2022.04.12.22273752

Etiketler: