BİRDEN FAZLA ÜLKEDE GÖRÜLEN MAYMUN ÇİÇEK HASTALIĞI (MONKEYPOX) SALGINI
1 Ocak - 4 Temmuz 2022 tarihleri arasında, DSÖ'ye beş DSÖ Bölgesinde (Afrika Bölgesi, Amerika Bölgesi, Doğu Akdeniz Bölgesi, Avrupa Bölgesi, Batı Pasifik Bölgesi) 59 ülke/bölge/yönetim bölgesinden laboratuvarca doğrulanmış 6.027 maymun çiçeği vakası ve 3 ölüm vakası bildirilmiştir
6 Temmuz 2022'de yayınlanmış Dış Durum Raporu-1
DSÖ ulusal yetkilileri tarafından 4 Temmuz 2022 tarihine ve saat 17:00’a (CEST) kadar alınan veriler
|
Risk Değerlendirmesi |
Vakalar |
Ölüm Vakaları |
Ülkeler/Bölgeler/Yönetim Bölgeleri |
|
Küresel -Orta |
6.027 |
3 |
59 |
|
DSÖ Avrupa Bölgesi - Yüksek |
|
|
|
|
Diğer DSÖ Bölgeleri - Orta |
|
|
|
Önemli Olaylar
• Birden fazla ülkede görülen maymun çiçeği salgınıyla ilgili güncellemeler, Hastalık Salgını Haberlerinden iki haftada bir yayınlanan durum raporuna geçmiştir. Durum raporu, en son epidemiyoloji, yeni kılavuz belgeler ve DSÖ tavsiyelerine ilişkin güncellemeler gibi ayrıntıları sunacaktır. Bu raporda yer almayan bilgiler için lütfen 27 Haziran 2022'de yayınlanan Hastalık Salgını Haberlerine bakınız.
• DSÖ, 28 Haziran'da mevcut maymun çiçeği salgını sırasında yapılacak toplantıla için halk sağlığı tavsiyesi sağlamak maksadıyla bir kılavuz belge yayınlamıştır. Tavsiye, ev sahibi hükümetler, halk sağlığı yetkilileri, ulusal veya uluslararası organizatörler ve daha küçük toplantılar organize eden veya her tür ve büyüklükteki toplantılara katılan kişiler de dahil olmak üzere toplantıların planlanması ve sunumunda yer alan profesyonel personel için geliştirilmiştir.
• Salgın öncelikle, bir veya birden fazla erkek partnerle yakın zamanda cinsel ilişkiye girdiğini bildiren erkeklerle seks yapan erkekleri etkilemeye devam etmektedir ve şimdilik bu ağların ötesinde sürekli bir bulaşma sinyali olmadığını göstermektedir.
Epidemiyolojik Güncelleme
1 Ocak - 4 Temmuz 2022 tarihleri arasında, DSÖ'ye beş DSÖ Bölgesinde (Afrika Bölgesi, Amerika Bölgesi, Doğu Akdeniz Bölgesi, Avrupa Bölgesi, Batı Pasifik Bölgesi) 59 ülke/bölge/yönetim bölgesinden laboratuvarca doğrulanmış 6.027 maymun çiçeği vakası ve 3 ölüm vakası bildirilmiştir (Tablo 1). 27 Haziran 2022'de yayınlanan bir önceki Hastalık Salgını Haberi'nden bu yana 2.614 yeni vaka (%77 artış) ve iki yeni ölüm vakası bildirilmiştir; 9 yeni ülke/bölge/yönetim bölgesi vaka bildiriminde bulunmuştur. On ülke, hastalığın kuluçka döneminin maksimum süresi olan 21 günden fazla yeni vaka bildirmemiştir. Bu, daha önce Batı veya Orta Afrika'da maymun çiçeği hastalığı bildirmiş olan ülkelerle epidemiyolojik bağlantıları olmayan yeni etkilenen ülkelerde maymun çiçeğinin yerel bulaşmasının ilk kez rapor edilmesi vakasıdır.
Şekil 1. 1 Ocak 2022’den 4 Temmuz 2022 saat17:00’a (CEST) kadar bölgelere göre haftalık toplanan doğrulanmış maymun çiçeği vakalarının epidemiyolojik eğrisi

*Bu rakam, Pazar günleri sona eren epidemiyolojik haftalar için toplu haftalık verileri göstermektedir. Mevcut haftaya ilişkin veriler, eksik verilerle birlikte bir sonraki durum raporunda sunulacaktır.
Tablo 1. 1 Ocak 2022 - 4 Temmuz 2022 tarihleri arasında saat 17:00’a (CEST) DSÖ Bölgelerince DSÖ'ye bildirilen kümülatif doğrulanmış maymun çiçeği hastalığı vakalarının ve ölümlerin sayısı
|
DSÖ Bölgesi |
Doğrulanmış Vakalar |
Ölümler |
|
Afrika |
173 |
3 |
|
Amerika |
902 |
0 |
|
Doğu Akdeniz |
15 |
0 |
|
Avrupa |
4.920 |
0 |
|
Batı Pasifik |
17 |
0 |
|
Toplam |
6.027 |
3 |
Vaka demografisi
Cinsiyete ilişkin veriler, vakaların %73'ü (4406/6027) için mevcuttur. Bunların %99,5'i (4385/4406) erkek olup bildirilen vakaların yaş ortalaması 37'dir (Çeyrekler arası aralık: 31-43). 18-44 yaş arasındaki erkekler, vakaların %79'unu oluşturdukları için bu salgından orantısız bir şekilde etkilenmeye devam etmektedir. Yaş verisi olan vakaların %0,1'i (6/5584) 0-17 yaş arasındadır.
Şekil 2a). 1 Ocak 2022'den 4 Temmuz saat 17:00’a (CEST) kadar, yaş ve cinsiyete göre doğrulanmış maymun çiçeği vakalarının dağılımı (solda)
2b) 1 Ocak 2022'den 4 Temmuz saat 17:00’a (CEST) kadar, yaş grubuna göre doğrulanmış maymun çiçeği vakalarının salgın eğrisi (sağda)

Diğer önemli epidemiyolojik bulgular aşağıdaki gibidir:
• Bildirilen cinsel yönelimli vakaların %60'ı (1214/2025) gey, biseksüel ve erkeklerle seks yapan diğer erkekler olarak tanımlanmış olup HIV durumu bilinen vakaların oranı %41 (335/827) olarak tespit edilmiştir.
• Sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonlar göz ardı edilemez ve sağlık çalışanlarındaki enfeksiyonun mesleki maruziyetten kaynaklanıp kaynaklanmadığını belirlemek için daha fazla araştırma yapılmaktadır. Bildirilen vakalardan bugüne kadar 25 vakanın sağlık çalışanı olduğu rapor edilmiştir.
Klinik sunum
Bu salgınla ilişkili maymun çiçeği vakalarının klinik sunumu atipik olmuştur, çünkü yeni etkilenen bölgelerdeki birçok vaka, maymun çiçeği için klasik olarak tanımlanan klinik tabloyu (ateş, şişmiş lenf düğümleri, ardından santrifüjlü döküntü) göstermemektedir. En az bir semptom bildiren vakaların %81'i sistemik döküntü (vücutta yaygın döküntü), %50’si ateş ve %41’i genital döküntü ile başvurmuştur.
Şekil 1: 1 Ocak 2022'den 4 Temmuz 2022 tarihleri arasında ve saat 5:00 PM (CEST) itibariyle DSÖ’ye resmi kamu kaynaklarınca bildirilen ya da tanımlanan maymun çiçek hastalığı vakalarını coğrafi dağılımı

Güncellemeler ve DSÖ Tavsiyeleri
DSÖ, durumu yakından izlemeye ve Üye Devletler ve ortaklarla uluslararası koordinasyonu ve bilgi paylaşımını desteklemeye devam etmektedir. Kapsamlı vaka bulma, temaslı izleme, laboratuvar incelemesi, izolasyon, klinik yönetim, enfeksiyon önleme ve kontrol önlemlerinin uygulanması ve aşılama faaliyetlerinin yanı sıra devam eden epidemiyolojik ve karşı önlemler araştırmalarına destek sağlamak için Üye Devletler tarafından klinik ve halk sağlığı olay yanıtı etkinleştirilmiştir. Daha fazla bilgi için lütfen 27 Haziran 2022'de yayınlanan Hastalık Salgını Haberlerine bakınız.
Sürveyans ve Laboratuvar
DSÖ'nün maymun çiçeği için sürveyans, vaka araştırması ve temaslı takibi konusundaki geçici kılavuzu, test etme, raporlama, vaka incelemesi ve temaslı takibi için kriterleri özetlemektedir.
Şüpheli bir vaka için klinik tanıma uyan herhangi bir kişiye test önerilmelidir. Ek olarak, erkeklerle seks yapan gey, biseksüel ve diğer erkekler olmak, önceki üç hafta içinde çok sayıda cinsel partner bildirme ve teyit edilmiş bir vakanın bildirildiği bir toplantıya katılma gibi enfeksiyon için risk faktörleri maymun çiçeği virüsü (MPXV) için tahlil yapmanı gerekli olduğunu düşündürebilir. Maymun çiçeği enfeksiyonu şüphesi yüksek olduğunda, döküntüye neden olan alternatif bir patojenin tanımlanması, ortak enfeksiyonlar tespit edildiğinden MPXV için test yapılmasını engellememelidir. Maymun çiçeği teşhisi için birincil tanı testi, cilt lezyonu materyalinin PCR'sidir. Ek olarak, uygun olduğu şekilde oral, nazofaringeal veya rektal sürüntü gibi diğer örnekler de toplanabilir.
Mevcut salgında bulunan maymun çiçeği virüsünün viral deoksiribonükleik asidinin (DNA) genomik dizilimi, mümkün olduğunda devam etmektedir; polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) deneylerinden ve genom dizilemesinden elde edilen veriler, saptanan maymun çiçeği virüsü genomlarının Batı Afrika soyuna ait olduğunu göstermektedir. Ülkelerin yalnızca olası ve doğrulanmış vakaları Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) iletişimleri yoluyla DSÖ'ye bildirmesi gerekmesine rağmen, tüm şüpheli vakalar ulusal makamlara bildirilmelidir. DSÖ, derinlemesine bir Monkeypox Vaka araştırma formu (CIF) ve ayrıca DSÖ'ye bildirilmesi istenen minimum verileri tanımlayan bir minimum veri seti Vaka raporlama formu (CRF) hazırlamıştır. Şu anda DSÖ, küresel düzeyde bildirilen toplam teyit edilmiş vakaların yaklaşık %80'i için CRF almıştır. Bu verilerin tutarlılığı ve eksiksizliği ülkeler arasında büyük farklılıklar göstermektedir. CIF kullanarak derinlemesine vaka araştırmasını destekleyen bir protokol yakında yayınlanacaktır.
Bilinen temaslar arasında en sık şüphelenilen ve bildirilen bulaşma yolu cinsel temas yoluyla olmuştur. Cinsel temasların tam listesinin raporlanmasındaki hassasiyet nedeniyle, olası ve doğrulanmış vakaların tüm temaslılarının tanımlanması bu nedenle bu salgında çok zor olduğunu kanıtlamış olup bu da tüm bulaşma zincirlerini kırmanın zor olmasının nedenlerinden biri olabilir.
Şu anda DSÖ, bilinen tüm temaslıların veya maruz kalmış olabileceklerini düşünen kişilerin, bir vakayla bilinen veya şüphelenilen son temastan itibaren 21 gün boyunca semptomlarını izlemelerini ve maymun çiçeği belirtileri veya semptomları ortaya çıkarsa test yaptırmalarını tavsiye etmektedir. Semptomların yokluğunda, test ve karantina gerekli değildir, ancak temaslıların el hijyeni ve solunum görgü kurallarını titizlikle uygulamaları, çocuklarla veya bağışıklığı baskılanmış veya hamile olan kişilerle temastan kaçınmaları ve 21 gün boyunca her türlü cinsel temastan kaçınmaları teşvik edilir. Zorunlu değilse seyahat etmekten kaçınılmalıdır.
Enfeksiyon Kontrol ve Önleme
Yeterli tarama alanı, havalandırma, el hijyeni, kişisel koruyucu ekipman (KKD) kullanımı, çevre temizliği ve dezenfeksiyonu ve sağlık çalışanlarının eğitimi gibi uygun enfeksiyon önleme ve kontrol (IPC) önlemlerinin uygulanması, sağlık ve kamuya açık alanlarada Maymun çiçeği hastalığının bulaşmasını azaltmak ve kontrol etmek için esastır.
Sağlık çalışanları, bulaşmaya dayalı önlemleri kullanma ihtiyacını değerlendirmek için standart önlemler almalı ve bir risk değerlendirmesi yapmalıdır. Standart önlemler arasında el hijyeni, solunum hijyeni ve öksürük görgü kuralları, hasta yerleştirme, KKD, aseptik teknik, güvenli enjeksiyonlar ve kesici alet yaralanmalarının önlenmesi, çevre temizliği ve dezenfeksiyonu, çamaşır ve nevresimlerin uygun şekilde kullanılması, dekontaminasyon ve yeniden işleme veya yeniden kullanılabilir hasta bakım ürünleri ve ekipmanları yer almakta olup atık yönetimi ve her zaman tüm hastalar için kullanılmalıdır. DSÖ, Maymun çiçeği için Klinik yönetim ve enfeksiyon önleme ve kontrolü: Geçici hızlı müdahale kılavuzu, 10 Haziran 2022'de açıklandığı gibi sağlık çalışanları tarafından solunum cihazlarının kullanılması dahil, sağlık hizmeti ortamlarında şüpheli veya doğrulanmış herhangi bir maymun çiçeği vakası için bulaşmaya dayalı önlemlerin uygulanmasını tavsiye etmektedir.
Klinik yönetim, aşılar ve terapötikler
Maymun çiçeği olduğundan şüphelenilen veya doğrulanan hastaların bakımı, yerel ayarlara uyarlanmış tarama protokolleri aracılığıyla erken tanıma, hızlı izolasyon ve yukarıda açıklandığı üzere, hafif veya komplike olmayan maymun çiçeği hastalarının teşhisini, semptomatik yönetimini ve cilt lezyonlarının ilerlemesi, cilt lezyonlarının sekonder bakteriyel enfeksiyonu, oküler lezyonlar ve nadiren şiddetli dehidratasyon ve pnömoni veya sepsis şiddetli gibi hayatı tehdit eden durumların ve komplikasyonların izlenmesi ve tedavisi için testler gibi uygun IPC önlemlerinin hızlı bir şekilde uygulanmasını gerektirir. Evde izole edilen hafif veya komplike olmayan maymun çiçeği hastaları, diğer hane halkı ve topluluk üyelerine bulaşmayı önlemek ve ilerleme veya kötüleşme durumunda bakıma erişim sağlamak için evlerinde gerekli IPC önlemlerini güvenli bir şekilde izole etme ve sürdürme yeteneğinin dikkatli bir şekilde değerlendirilmesini gerektirir. Önlemler (izolasyon ve IPC önlemleri), lezyonlar kabuklanana, kabuklar düşene ve altında yeni bir deri tabakası oluşana kadar uygulanmalıdır.
Terapötik müdahalelerin güvenilir bir şekilde değerlendirilmesini sağlamak için CORE protokollerini kullanan randomize çalışmalar tercih edilen yaklaşımdır. Bunu yapmamak için zorlayıcı nedenler olmadıkça, rastgele deneme tasarımlarını uygulamak için her türlü çaba gösterilmelidir. Özellikle ciddi hastalık riski düşük olan bireylerde plasebo kontrollü çalışmalar yapmak mümkündür. DSÖ'nün Monkeypox için Küresel Klinik Platformu kullanılarak güvenlik ve klinik sonuçlar için uyumlu veri toplama, mevcut olay da dahil olmak üzere bir salgın bağlamında arzu edilen bir minimum veri kümesini temsil edecektir.
Aşılar
DSÖ kısa bir süre önce maymun çiçeği için aşılar ve bağışıklama konusunda geçici bir kılavuz geliştirmiştir. DSÖ, Üye Devletleri, mevcut çok ülkeli maymun çiçeği salgını bağlamını dikkate almaya ve ulusal bağlamla ilgili olarak kanıtları gözden geçirmek ve aşıların kullanımına yönelik politika önerileri geliştirmek üzere ulusal bağışıklama teknik danışma gruplarını (NITAG'ler) toplamaya şiddetle teşvik etmiştir. Çiçek hastalığı veya maymun çiçek hastalığı aşısı (maruziyet öncesi veya sonrası) olan bireylerin bağışıklanmasıyla ilgili tüm kararlar, bir vaka üzerinde, risk ve faydaların ortak bir değerlendirmesine dayalı olarak, sağlık hizmeti sağlayıcısı ile aşı adayı arasında ortak klinik karar verme yoluyla duruma özel olarak alınmalıdır.
Maymun çiçeğine karşı aşı kullanan Üye Devletler, bunu, özellikle aşı etkinliği/etkililiği ve güvenliği konusunda kanıt üretimini hızla artırmak için klinik ve sonuç verileri için standart tasarım yöntemleri ve veri toplama araçları kullanan ortak klinik çalışmalar çerçevesinde yapmaya teşvik edilmektedir. Maymun çiçeği aşıları ve programları için plasebo kontrollü klinik etkinlik denemelerine katılımın uygun görülmediği durumlarda, aşı etkinliğini değerlendirmek için bir dizi başka güçlü çalışma tasarımının kullanılması, standart veri toplama yöntemleri kullanılarak hızla uygulamaya konmalıdır.
Risk İletişimi ve Topluluk Katılımı
Üye Devletler, farkındalık yaratma, risk algısını yönetme, güveni sürdürme ve kendilerini ve başkalarını maymun çiçeği hastalığından korumak için bilinçli kararlar vermeleri için risk altındaki insanları proaktif olarak destekleme çabalarına odaklanmalıdır. 24 Haziran'da DSÖ, Monkeypox için risk iletişimi ve topluluk katılımı (RCCE) için yöntemler ve düşünceler hakkında bir geçici kılavuz yayınlamıştır. Kılavuz, etkilenen toplulukları ve anahtar kitleleri belirleme ve bunlarla iletişim kurma ve iletişim erişiminde yaftalanmaktan kaçınma konusunda tavsiyeleri içerir. Ayrıca maymun çiçeği belirtileri, bulaşma, önleme önlemleri ve belirsizlik hakkında iletişim hakkında önemli mesajlar içermektedir. Söz konusu belge aynı zamanda, yakın fiziksel temasın maymun çiçeği bulaşması için elverişli bir ortam yaratabileceği toplantı ve etkinliklerin yöneticileri ve planlayıcıları için RCCE rehberliği sunmaktadır. Ek olarak, söz konusu belgede, maymun çiçeği hastalığı yanıtını desteklemek için RCCE yöntemleri ve kaynakları için bir tavsiyeler özeti yer almaktadır.
Toplantılar
Toplantılar sırasında, katılımcıların muhtemel yüksek yoğunluğu ve hareketliliği, insanlar arasında yakın, sık ve muhtemelen uzun süreli temas için elverişli bir ortamı temsil eder. Toplantılarda genellikle daha önce tanımadıkları insanlarla sosyal olarak etkileşime giren katılımcılar yer alır. Bu yeni etkileşimlerden bazılarında, maymun çiçeği virüsünün yayılmasında rol oynayabilen cinsel aktivite söz konusu olabilir.
28 Haziran'da DSÖ, mevcut maymun çiçeği salgını sırasında toplantılar için halk sağlığı tavsiyesi sağlamak için bir kılavuz yayınlamıştır. Tavsiye, ev sahibi hükümetler, halk sağlığı yetkilileri, ulusal veya uluslararası organizatörler ve daha küçük toplantılar düzenleyen veya her tür ve büyüklükteki toplantılara katılan kişiler de dahil olmak üzere toplantıların planlanması ve sunumunda yer alan profesyonel personel içindir.
Teknik rehberlik ve diğer kaynaklar
DSÖ Rehberi ve Halk Sağlığı Önerileri
• WHO Surveillance, case investigation and contact tracing for Monkeypox: Interim guidance, 24 June 2022. https://www.who.int/publications/i/item/WHO-MONKEYPOX-surveillance-2022.1
• WHO Technical brief (interim) and priority actions: enhancing readiness for monkeypox in WHO South-East Asia Region, 28 May 2022. https://cdn.who.int/media/docs/default-source/searo/whe/monkeypox/searo-mp-techbrief_priorityactions_300522.pdf?sfvrsn=ae7be762_1 /
• Clinical management and infection prevention and control for monkeypox: Interim rapid response guidance, 10 June 2022. https://www.who.int/publications/i/item/WHO-MPX-Clinical-and-IPC-2022.1
• WHO Vaccines and immunization for monkeypox: Interim guidance, 14 June 2022. https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/356120/WHO-MPX-Immunization-2022.1-eng.pdf
• Public health advice for gatherings during the current monkeypox outbreak, 28 June 2022: https://www.who.int/publications/i/item/WHO-MPX-Gatherings-2022.1
Veri yönetimi
• Case and contact investigation form (CIF), 16 June 2022. https://www.who.int/publications/m/item/monkeypoxminimum-dataset-case-reporting-form-(crf)
• WHO Monkeypox minimum dataset case reporting form (CRF), 14 June 2022. https://www.who.int/publications/m/item/monkeypox-minimum-dataset-case-reporting-form-(crf)
• The WHO Global Clinical Platform for monkeypox, 14 June 2022. https://www.who.int/tools/global-clinicalplatform/monkeypox
• Global clinical data platform for monkeypox case report form (CRF), 14 June 2022. https://www.who.int/publications/i/item/WHO-MPX-Clinical-CRF-2022.1
• WHO Go.Data: Managing complex data in outbreaks. https://www.who.int/tools/godata
Risk iletişimi ve topluluk katılımı
• Risk communication and community engagement (RCCE) for monkeypox outbreaks: Interim guidance, 24 June 2022. https://www.who.int/publications/i/item/WHO-MPX-RCCE-2022.1
• Monkeypox Q&A, 10 June 2022. https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/monkeypox
• Risk communication and community engagement. Public health advice on the recent outbreak of monkeypox in the WHO European Region, 24 May 2022. https://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0004/538537/public-healthadvice-monkeypox-eng.pdf .
• Monkeypox: public health advice for gay, bisexual and other men who have sex with men, 25 May 2022, https://www.who.int/news/item/25-05-2022-monkeypox--public-health-advice-for-gay--bisexual-and-othermen-who-have-sex-with-men
• WHO Monkeypox outbreak: update and advice for health workers, 26 May 2022. https://www.who.int/docs/defaultsource/coronaviruse/risk-comms-updates/update_monkeypox-.pdf?sfvrsn=99baeb03_1
• Interim advice on Risk Communication and Community Engagement during the monkeypox outbreak in Europe, 2022. Joint report by WHO Regional office for Europe/ECDC, 2 June 2022. https://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0009/539046/ECDC-WHO-interim-advice-RCCE-Monkeypox-2-06- 2022-eng.pdf
• Interim advice for public health authorities on summer events during the monkeypox outbreak in Europe, 2022. 14 June 2022. https://www.who.int/europe/publications/m/item/interim-advice-for-public-health-authorities--on-summerevents-during-the-monkeypox--outbreak-in-europe--2022
Laboratuvar ve genomik çalışmalar
• WHO Laboratory testing for the monkeypox virus: Interim guidance, 23 May 2022. https://apps.who.int/iris/handle/10665/354488
• WHO Guidance on regulations for the transport of infectious substances 2021-2023, 25 February 2021. https://www.who.int/publications/i/item/9789240019720
• Genomic epidemiology of monkeypox virus. https://nextstrain.org/monkeypox?c=country
Hastalık Salgını Haberleri
• WHO disease outbreak news: Monkeypox, all items related to multi-country outbreak: https://www.who.int/emergencies/emergency-events/item/2022-e000121
• WHO disease outbreak news: Monkeypox, all previous items including endemic countries and traveller-associated outbreaks: https://www.who.int/emergencies/emergency-events/item/monkeypox
Eğitim ve öğretim
• WHO factsheet on monkeypox, publishing date, 19 May 2022. http://www.who.int/news-room/factsheets/detail/monkeypox
• Health topics – Monkeypox: https://www.who.int/health-topics/monkeypox#tab=tab_1
• WHO monkeypox outbreak tool kit. https://www.who.int/docs/default-source/documents/emergencies/outbreaktoolkit/monkeypox-toolbox-20112019.pdf?sfvrsn=c849bd8b_2
• Open WHO. Online training module. Monkeypox: Introduction. 2020 English:https://openwho.org/courses/monkeypoxintroduction Français: https://openwho.org/courses/variole-du-singe-introduction
• Open WHO. Extended training. Monkeypox epidemiology, preparedness and response. 2021.English: https://openwho.org/courses/monkeypox-intermediate; Français: https://openwho.org/courses/variole-du-singeintermediaire
Diğer kaynaklar
• WHO AFRO Weekly Bulletin on Outbreaks and Other Emergencies, all previous items: https://www.afro.who.int/healthtopics/disease-outbreaks/outbreaks-and-other-emergencies-updates
• WHO 5 moments for hand hygiene. https://www.who.int/campaigns/world-hand-hygiene-day
• WHO One health. https://www.who.int/health-topics/one-health
• World Organisation for Animal Health, founded as OIE: Monkeypox. https://www.woah.org/en/disease/monkeypox/
• Joint WHO Regional Office for Europe - European Centre for Disease Prevention and Control, Monkeypox surveillance bulletin, 29 June 2022. https://www.who.int/europe/publications/m/item/joint-ecdc-who-regional-office-for-europemonkeypox-surveillance-bulletin--29-june-2022
• Joint WHO Regional Office for Europe - European Centre for Disease Prevention and Control, Monkeypox Resource toolkit to support national authorities and event organisers in their planning and coordination of mass and large gathering events. https://www.who.int/europe/tools-and-toolkits/monkeypox-resource-toolkit-for-planning-andcoordination-of-mass-and-large-gathering-events/
• WHO European Region Interim advice for public health authorities on summer events during the monkeypox outbreak in Europe, 2022 https://www.who.int/europe/publications/m/item/interim-advice-for-public-health-authorities--onsummer-events-during-the-monkeypox--outbreak-in-europe--2022
• Weekly epidemiological record (WER) no.11, 16 March 2018, Emergence of monkeypox in West Africa and Central Africa 1970- 2017. http://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/260497/WER9311.pdf;jsessionid=7AB72F28D04CFE6CE249961 92FC478FF?sequence=1
• Jezek Z., Fenner F.: Human Monkeypox. Monogr Virol. Basel, Karger, 1988, vol 17, pp 1-5. doi: 10.1159/isbn.978-3-318- 04039-5
Ek 1: Veri, tablo ve şekille ilgili notlar
Sunulan tüm veriler yorumlanırken dikkatli olunmalıdır. DSÖ, ulusal halk sağlığı yetkilileri ve farklı veri ekleme kriterleri ve farklı veri kesme süreleri kullanan diğer kaynaklar tarafından yayınlanan bilgi ürünleri arasında farklılıklar olması beklenmektedir. Doğruluğu ve güvenilirliği sağlamak için adımlar atılırken, tüm veriler sürekli doğrulamaya ve değişikliğe tabidir. Vaka tespiti, tanımlar, test stratejileri, raporlama uygulaması ve gecikme süreleri ülkeler/bölgeler/yönetim bölgeleri arasında farklılık göstermektedir. Diğerlerinin yanı sıra bu faktörler, gerçek vaka ve ölüm sayılarının değişken olarak eksik tahmin edilmesi ve bu verilerin küresel düzeyde yansıtılmasında değişken gecikmeler ile sunulan sayıları etkilemektedir.
Tablo 1. 1 Ocak 2022 ve 4 Temmuz 2022 tarihleri arasında ve saat 17:00 (CEST) itibariyle DSÖ Bölgelerince doğrulanmış maymun çiçek hastalığı vakaları
|
Bölge |
Ülke |
Doğrulanmış |
Ölüm Vakaları |
|
Afrika |
Benin |
3 |
|
|
Kamerun |
4 |
|
|
|
Orta Afrika Cumhuriyeti |
3 |
2 |
|
|
Kongo |
2 |
|
|
|
Demokratik Kongo Cumhuriyeti |
78 |
|
|
|
Gana |
19 |
|
|
|
Nijerya |
62 |
1 |
|
|
Güney Afrika |
2 |
|
|
|
Amerika |
Arjantin |
6 |
|
|
Bahama |
1 |
|
|
|
Brezilya |
78 |
|
|
|
Kanada |
300 |
|
|
|
Şili |
8 |
|
|
|
Kolombiya |
5 |
|
|
|
Meksika |
27 |
|
|
|
Peru |
15 |
|
|
|
Portoriko |
1 |
|
|
|
ABD |
460 |
|
|
|
Venezüella |
1 |
|
|
|
Doğu Akdeniz
|
Lübnan |
1 |
|
|
Fas |
1 |
|
|
|
Birleşik Arap Emirlikleri |
13 |
|
|
|
Avrupa |
Avusturya |
37 |
|
|
Belçika |
117 |
|
|
|
Bulgaristan |
3 |
|
|
|
Hırvatistan |
1 |
|
|
|
Çekya |
8 |
|
|
|
Danimarka |
20 |
|
|
|
Estonya |
1 |
|
|
|
Finlandiya |
4 |
|
|
|
Fransa |
498 |
|
|
|
Gürcistan |
1 |
|
|
|
Almanya12 nk |
1054 |
|
|
|
Cebelitarık |
1 |
|
|
|
Yunanistan |
6 |
|
|
|
Macaristan |
19 |
|
|
|
İzlanda |
4 |
|
|
|
İrlanda |
39 |
|
|
|
İsrail |
38 |
|
|
|
İtalya |
192 |
|
|
|
Litvanya |
2 |
|
|
|
Luksemburg |
5 |
|
|
|
Malta |
6 |
|
|
|
Hollanda |
257 |
|
|
|
Norveç |
15 |
|
|
|
Polonya |
12 |
|
|
|
Portekiz |
402 |
|
|
|
Romanya |
11 |
|
|
|
Sırbistan |
1 |
|
|
|
Slovenya |
9 |
|
|
|
İspanya |
802 |
|
|
|
İsveç |
28 |
|
|
|
İsviçre |
91 |
|
|
|
Birleşik Krallık |
1235 |
|
|
|
|
Türkiye |
1 |
|
|
Batı Pasifik |
Avustralya |
14 |
|
|
Güney Kore |
1 |
|
|
|
Singapur |
1 |
|
|
|
Toplam |
59 Ülke |
6.027 |
3 |
*DSÖ Avrupa Bölgesi için 1 Temmuz 2022 tarih ve saat 14:00 ((CEST) itibariyle verileri sunmaktayız.

