GANA’DA MARBURG VİRÜSÜ

22 Temmuz 2022 Cuma

Gana'nın Ashanti bölgesinden iki ölümcül Marburg virüsü hastalığı vakası rapor edilmiştir.

22 Temmuz 2022

Özet olarak salgın

Gana'nın Ashanti bölgesinden iki ölümcül Marburg virüsü hastalığı (MVD) vakası rapor edilmiştir. 28 Haziran 2022'de bu vakalar, şüpheli viral hemorajik ateş (VHF) vakaları olarak sağlık yetkililerine bildirilmiş ve 1 Temmuz 2022'de Marburg virüsü için yapılan test sonuçları pozitif çıkmıştır. Bir MVD salgını daha önce Batı Afrika'da yalnızca bir kez bildirilmiştir ve bu, MVD'nin Gana'da ilk bildirilişidir. Bir MVD salgını, şiddetli ve sıklıkla ölümcül olduğundan ciddi bir halk sağlığı tehdidi oluşturabilir.

Salgının açıklaması

28 Haziran 2022'de Gana'nın Ashanti bölgesindeki sağlık yetkililerine iki şüpheli viral hemorajik ateş (VHF) vakası bildirilmiştir (Şekil 1). Bu bölge Gana'nın orta kuşağında yer almakta olup ülkenin en kalabalık bölgesidir.

İlk vaka, Ashanti bölgesi Adansi Kuzey bölgesinde bir çiftlik işçisi olan ve Batı bölgesine seyahat öyküsü olan 26 yaşında bir erkek olmuştur. 24 Haziran'da semptomların başlamasından önce, Batı bölgesinden Ashanti bölgesine gelmiştir. 26 Haziran'da bir hastanede tedavi görmüş ve 27 Haziran'da ölmüştür. Vaka, hem Burkina Faso hem de Fildişi Sahili sınırındaki Savannah bölgesindeki Sawla-Tuna-Kalba bölgesinde nakledilmiş ve defnedilmiştir. Defin  işlemleri, MVD için laboratuvar testlerinin sonuçları çıkmadan tapılmıştır.

İkinci vaka, Ashanti bölgesi Bekwai Municipal'da tarım işçisi olan 51 yaşında bir erkek olmuştur. 28 Haziran'da ilk vakayla aynı hastanede tedavi görmüş ancak aynı gün ölmüştür.

Her iki vaka da ateş, genel halsizlik, burun ve ağızdan kanama ve subkonjonktival kanama (gözlerdeki kan damarlarının kanaması) ile başvurmuştur. İlk vaka için 27 Haziran'da ve ikinci vaka için 28 Haziran'da kan örnekleri alınmış ve test için Noguchi Memorial Tıp Araştırma Enstitüsü'ne (NMIMR) gönderilmiştir. 1 Temmuz'da her iki vakada ters transkriptaz polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) ile Marburg virüsü için yapılan test sonucu pozitif çıkmıştır. 12 Temmuz'da iki vakadan toplanan örnekler Dakar, Senegal'deki (IPD) Pasteur Enstitüsü'ne gönderilmiş ve 14 Temmuz 2022'de NMIMR'den alınan sonuçları doğrulamıştır.

Şekil 1. 20 Temmuz 2022 itibariyle Gana'da bildirilen doğrulanmış iki Marburg virüsü hastalığı vakasının bulunduğu bölge

 

Enfeksiyon kaynağı bilinmemektedir. Ön araştırmalar, bu vakaların hiçbirinin ölü hayvanlarla, hasta kişilerle veya hayvanlarla temas öyküsü olmadığını ve semptomların başlamasından sonraki üç hafta içinde herhangi bir sosyal toplantıya katılmadığını göstermiştir. Her iki vaka da çiftçi olmasına rağmen, farklı yerlerde çalışmışlar ve epidemiyolojik olarak bağlantılı bulunmamışlardır. Ancak her iki vaka da orman ortamında yaşayan topluluklardan gelmiştir.

Toplamda 108 kişi (Ashanti bölgesinden 50, Savannah bölgesinden 48 ve Batı bölgesinden 10) temaslı olarak tanımlanmış ve bunların tümü 21 gün boyunca kendi kendine karantina altına alınmış ve günlük olarak izlenmiştir. 20 Temmuz'da tüm temaslılar takip sürelerini tamamlamıştır. Bu temaslılar arasında sağlık çalışanları ve vakaların yakın aile üyeleri yer almıştır. Bir kişi bazı semptomlar bildirmiş ancak toplanan bir kan örneğinin testi 7 Temmuz'da NMIMR'de negatif çıkmıştır. Diğer tüm temaslıların takip süresi boyunca sağlıklarının iyi olduğu bildirilmiştir.

Hastalığın epidemiyolojisi

MVD, yüksek vaka ölüm oranları (CFR; % 24-88) ile ilişkili, salgına yatkın bir hastalıktır. Hastalığın erken seyrinde, klinik semptomlardaki benzerlikler nedeniyle MVD'nin klinik tanısını diğer birçok tropikal ateşli hastalıktan ayırt etmek zordur. Diğer Viral Hemorajik Ateş-VHF'lerin, özellikle Ebola virüsü hastalığının yanı sıra sıtma, tifo, leptospiroz, riketsiya enfeksiyonları ve veba gibi hastalıkların değerlendirme dışı bırakılması gerekir. İnsan MVD enfeksiyonu, Rousettus yarasa kolonilerinin yaşadığı madenlere veya mağaralara uzun süre maruz kalmaktan kaynaklanabilir. Marburg virüsü, enfekte kişilerin kanı, salgıları, organları veya diğer vücut sıvıları ile doğrudan temasla (ciltteki kesikler veya mukoza zarları yoluyla) insandan insana bulaşma yoluyla ve bu sıvılarla kontamine yüzeyler ve malzemelerle (örneğin yatak takımları, giysiler) yayılır.

Virüsü tedavi etmek için onaylanmış herhangi bir aşı veya antiviral tedavi olmamasına rağmen, destekleyici bakım – ağızdan veya damardan sıvılarla rehidrasyon – ve spesifik semptomların tedavisi, hastanın hayatta kalmasına destek olur. Kan ürünleri, bağışıklık tedavileri ve ilaç tedavileri de dahil olmak üzere bir dizi potansiyel tedavi değerlendirilmektedir.

2021'de, Gine'de Batı Afrika'da ilk kez bir MVD salgını rapor edilmiştir.

Halk sağlığı yanıtı

Bu salgına yanıt vermek için kilit ortakları içeren ulusal ve uluslararası koordinasyon devam etmektedir.

Gana Sağlık Bakanlığı müdahale faaliyetlerini koordine etmekte ve gerektiğinde destek için ortaklarla çalışmaktadır.

Ashanti Bölgesi Sağlık Müdürlüğü, etkilenen sağlık bölgelerinde koordinasyon mekanizmaları kurmuş ve müdahale faaliyetleri başlamıştır.

Entegre hastalık sürveyansı ve Yanıt (IDSR) sistemi kullanılarak geliştirilmiş sürveyans ve temaslıların takibi dahil olmak üzere epidemiyolojik araştırmalar yürütülmeye devam etmektedir. Ashanti, Oti ve Batı bölgelerinden sekiz uyarı bildirilmiştir. İncelemelerin ardından, yedi uyarı atıldı ve Oti bölgesinden bir uyarı sarıhumma için pozitif olarak test edilmiştir.

Sağlık çalışanlarının vaka tanımı ve enfeksiyon önleme ve kontrol önlemleri konusunda farkındalık yaratma çalışmaları devam etmektedir.

NMIMR laboratuvarı viral hemorajik ateşleri test etme kapasitesine sahiptir ve uyarılardan kaynaklanan numuneleri test etmektedir. Bugüne kadar 15 numune Marburg virüsü için test edilmiş olup tüm numunelerin test sonuçları negatif çıkmıştır. Virüsün dizilimini araştırma devam etmektedir.

Ashanti bölgesinde ek vakaları izole etmek ve tedavi etmek için bir hastane belirlenmiştir.

DSÖ, ülkeyi Enfeksiyon Önleme ve Kontrol (IPC), koordinasyon, sürveyans ve salgınının daha yayılmasıyla ilgili riskleri değerlendiren araştırmalar yürütme konusunda desteklemek için teknik uzmanlar görevlendirilmektedir.

Topluluk düzeyinde sürveyansı geliştirmek için toplum temelli gözetim gönüllüleri için bir oryantasyon düzenlenmiştir.

DSÖ, numuneleri ilk kez test eden NMIMR'ye reaktif sağlama şeklinde test desteği sunmaktadır.

Fildişi Sahili ve Burkina Faso olaydan haberdar edilmiş olup hazırlık faaliyetlerine başlamaktadır.

DSÖ risk değerlendirmesi

Bu salgının riski ulusal düzeyde yüksek, bölgesel düzeyde orta ve küresel düzeyde düşüktür. CFR'si %100 (2/2) olan doğrulanmış iki MVD vakasının bildirimi endişe yaratmaktadır. Epidemiyolojik araştırma, salgının kaynağını henüz belirlememiştir, bu da toplum temelli sürveyansın yoğunlaştırılması ihtiyacını vurgulamaktadır.

İlk vakanın semptom göstermeden önce Batı bölgesinden seyahat etmesi sebebiyle bu salgının komşu ülkelere yayılma riski vardır. Batı bölgesi Fildişi Sahili ile bir sınırı paylaşmaktadır ve daha fazla vaka bildirilmeye devam ederse veya diğer bölgeleri etkilerse, sınır ötesi bulaşma riski oluşturabilir. Ayrıca Fildişi Sahili ve Burkina Faso ile sınır komşusu olan Savannah bölgesinde ilk vaka güvenli bir şekilde defnedilmemiştir. Bu nedenle DSÖ, bu salgının riskini ulusal düzeyde yüksek, bölgesel düzeyde orta ve küresel düzeyde düşük olarak değerlendirmiştir.

DSÖ tavsiyesi

Gana'da belirlenen üç bölgede (Ashanti, Savannah ve Batı bölgeleri) topluluk katılımı faaliyetlerinin, daha fazla bulaşmayı önlemek, toplum içinde damgalanmayı önlemek ve tedavi merkezlerine erken erişim ve güvenli defin dahil olmak üzere diğer gerekli salgın önleme tedbirlerini teşvik etmek için halka yeterli bilgi ve destek sağlamaya özellikle odaklanarak gerçekleştirilmesi gerekir. MVD enfeksiyonu için risk faktörleri ve insanların virüse maruziyetini azaltmak için bireylerin alabileceği koruyucu önlemler konusunda farkındalığı artırmak da önemlidir. Temel halk sağlığı iletişim mesajları aşağıdakileri içermektedir:

• Enfekte hastalarla, özellikle vücut sıvılarıyla doğrudan veya yakın temastan kaynaklanan toplum içinde insandan insana bulaşma riskinin azaltılması. Marburg hastaları ile yakın fiziksel temastan kaçınılmalıdır. Evde hastalara bakarken eldiven ve uygun kişisel koruyucu ekipman giyilmelidir. Hastanede hasta yakınlarını ziyaret ettikten sonra ve evde hastalarla ilgilendikten sonra düzenli el yıkama yapılmalıdır.

• Yarasadan insana bulaşma riskini azaltılması. Yabani hayvanlara eldivenler ve diğer uygun koruyucu giysilerle temasta bulunun. Hayvansal ürünleri (kan ve et) tüketmeden önce iyice pişirin ve çiğ et tüketmekten kaçının. Meyve yarasası kolonilerinin yaşadığı madenlerde veya mağaralarda çalışma, araştırma faaliyetleri veya turist ziyaretleri sırasında eldiven ve maskeler dahil diğer uygun koruyucu giysiler giyin.

Gana'nın üç bölgesinde salgın önleme tedbirleri sürdürülmeli ve güçlendirilmelidir. Bu önlemler aşağıdakileri içermektedir:

• Toplum güveninin sürdürülmesi ve inşa edilmesi

• Sürveyans faaliyetlerinin büyütülmesi (aktif vaka araştırması, temaslı izleme ve araştırma)

• Tüm şüpheli MVD vakalarının zamanında test edilmesi

• Şüpheli, olası ve doğrulanmış hastalara hizmet verirken yeterli enfeksiyon önleme ve kontrol önlemlerinin uygulanmasının sağlanması

• Eğitimli sağlık çalışanları ve yeterli IPC önlemleri ile belirlenmiş sağlık tesislerinde mümkünse şüpheli ve doğrulanmış vakaların erken izole edilmesi ve bakımının yapılması

• Muhtemel veya doğrulanmış MVD vakaları olan vefat etmiş kişilerin güvenli ve onurlu bir şekilde gömülmesi.

Marburg virüsünün bulaşması, uygun enfeksiyon önleme ve kontrol (IPC) önlemlerinin uygulanmadığı sağlık kurumlarında daha önce rapor edilmiştir. Sağlık hizmetlerinde bulaşma riskini azaltmak için IPC önlemleri aşağıdakileri içermektedir:

• Enfeksiyon önleme ve kontrol faaliyetlerinin uygulanmasını sağlamak için sağlık bölgesinde bir IPC görev gücü oluşturun

• Güvenli enjeksiyon uygulamalarına vurgu da dahil olmak üzere sağlık çalışanlarının MVD (standart ve bulaşmaya dayalı önlemler) hakkında bilgilendirilmesini sağlayın

• Sağlık tesislerinde minimum WASH (su, sanitasyon ve hijyen) ve izolasyon gereksinimlerinin ve kapasitesinin karşılanmasını sağlayın.

Mevcut risk değerlendirmesine dayanarak DSÖ, Gana'ya herhangi bir seyahat ve ticaret kısıtlamasına önermemektedir.

Ayrıntılı bilgi için bakınız:

Etiketler:
Marburg Virüsü Hastalığı

Kaynak: https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-DON402