25 Temmuz 2022'de yayınlanmış Dış Durum Raporu-2

DSÖ ulusal yetkilileri tarafından 22 Temmuz 2022 tarihine ve saat 17:00’a (CEST) kadar alınan veriler

Risk Değerlendirmesi	Laboratuvarca doğrulanmış Vakalar	Ölüm Vakaları	Ülkeler/Bölgeler/Yönetim Bölgeleri
Küresel - Orta	16.016	5	75
DSÖ Avrupa Bölgesi - Yüksek
Afrika Bölgesi, Amerika Bögesi, Doğu Akdeniz Bölgesi ve Güneydoğu Asya Bölgesi - Orta
Batı Pasifik Bölgesi – Düşük - Orta

 

Önemli Olaylar

• Birden fazla ülkede görülen maymun çiçeği salgınına ilişkin Uluslararası Sağlık Tüzüğü Acil Durum Komitesi ikinci toplantısını 21 Temmuz 2022'de gerçekleştirmiştir. Komite Üyeleri ve Danışmanlarının görüşlerinin yanı sıra Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) ile uyumlu diğer faktörleri dikkate alarak, DSÖ Genel Direktörü 23 Temmuz 2022'de bu salgını uluslararası önemi haiz bir halk sağlığı acil durumu ilan etmiş ve salgınla ilgili Geçici Tavsiyeler yayınlamıştır. Açıklamasında “Yeni bulaşma yolları ile dünyaya hızla yayılan, hakkında çok az şey anladığımız ve Uluslararası Sağlık Tüzüğü'ndeki kriterlere uyan bir salgınımız var...(B)u bir salgındır. Doğru gruplarda doğru stratejilerle durdurulabilir.” DSÖ Genel Direktörü ülkelere bulaşmayı durdurmaları ve salgını kontrol altına almaları için geçici önerilerde bulumuştur.

• Altı DSÖ Bölgesi'nin tamamı maymun çiçeği vakaları bildirmiştir. 6 Temmuz'da yayınlanan durum raporundan bu yana, Güneydoğu Asya Bölgesi teyit edilmiş vakalar rapor etmiştir.

• Afrika Bölgesi'nde, maymun çiçeği ile ilgili en son veriler, 2021'deki aynı döneme kıyasla Nisan 2022'den bu yana vakalarda önemli bir artışa işaret etmekte olup bu, kısmen ülkelerdeki gelişmiş maymun çiçeği sürveyansına ve laboratuvar test kapasitesine atfedilebilir. Bölgedeki en yüksek şüpheli maymun çiçeği vakası 2020'de rapor edilmiştir.

• DSÖ, haftada en az iki kez güncellenen “Birden fazla ülkede görülen Monkeypox Salgını - Küresel Eğilimler” başlıklı küresel bir epidemiyolojik rapor yayınlamış olup vakaların coğrafi dağılımı DSÖ Sağlık Acil Durum Panosu kullanılarak görüntülenebilir. Rapor, Monkeypox geçici rehberliği için Sürveyans, vaka incelemesi ve temaslı takibinde ana hatlarıyla belirtildiği gibi Üye Devletler tarafından DSÖ'ye sağlanan vaka raporu formlarına odaklanmaktadır. Gösterge Tablosu, Üye Devletler tarafından rapor edilen ve günlük olarak güncellenen en son toplu vakaları ve ölümleri sunmaktadır. Bu iki veri ürünü, iki haftada bir hazırlanan ve epidemiyolojik bilgilerin ötesinde maymun çiçeği salgını hakkında daha kapsamlı bir güncelleme sağlayan bu Durum Raporunu tamamlamakta olup kendisi, maymun çiçeği ile ilgili önceki Hastalık Salgını Haber raporlarının halefidir.

• Gösterge Tablosundaki bilgilere sol taraftaki menü sekmelerinden erişilebilir:

• • KATMANLAR başlığı altında: ülke bazında vaka verileri interaktif harita üzerinde belirli bir ülkeye tıklanarak görüntülenebilir.
  • ÖZET başlığı altında: Küresel ve bölgelere göre toplam kümülatif vaka ve ölüm sayıları ve son yedi gün içinde yeni bildirilen vakalar.

• Maymun çiçeği vaka raporu formu (CRF) için Global klinik veri platformu 15 Temmuz'da yayınlanmıştır. Klinik CRF, şüpheli, olası veya doğrulanmış maymun çiçeği enfeksiyonu olan hastaların muayenesi, görüşmesi ve hastane veya klinik notlarının gözden geçirilmesi yoluyla elde edilen verileri ileriye dönük veya geriye dönük olarak toplamak üzere tasarlanmıştır.

Epidemiyolojik Güncelleme

1 Ocak - 22 Temmuz 2022 tarihleri arasında, altı DSÖ Bölgesinin tamamında 75 ülke/bölge/yönetim bölgesinden DSÖ'ye laboratuvarca doğrulanmış 16.016 maymun çiçeği vakası ve beş ölüm bildirilmiştir (Tablo 1). 6 Temmuz 2022'de yayınlanan Birden Fazla Ülkede Görülen Maymun çiçeği salgını durum raporundan bu yana, 9.989 yeni vaka (%166) ve iki yeni ölüm vakası bildirilmiştir; 16 yeni ülke/bölge/yönetim bölgesi vaka bildirmiştir. Son yedi gün içinde 37 ülke haftalık vaka sayısında artış rapor etmiştir. Hastalığın maksimum kuluçka dönemi olan 21 günden fazla süredir yeni vaka bildirmeyen 11 ülke/bölge/yönetim bölgesi bulunmaktadır.

Küresel olarak haftalık olarak bildirilen yeni vaka sayısı, epidemiyolojik 29’uncu haftada (18-24 Temmuz) (n=4045 vaka) 28’inci haftaya (11-17 Temmuz) (n=2740 vaka) kıyasla %48 artmıştır. Son dört hafta içinde bildirilen vakaların çoğu, DSÖ Avrupa Bölgesi'nden (%72, 8004/11 104) ve Amerika Bölgesi'nden (%26, 2841/11 104) bildirilmiştir. 22 Temmuz itibariyle, küresel olarak en yüksek kümülatif vaka sayısını bildiren on ülke İspanya (n=3125), Amerika Birleşik Devletleri (n=2316), Almanya (n=2268), Büyük Britanya Birleşik ve Kuzey İrlanda Krallığı (n=2137), Fransa (n=1453), Hollanda (n=712), Kanada (n=615), Brezilya (n=592), Portekiz (n=588) ve İtalya’dır (n=374) . Bu ülkelerin tamamı  bugüne kadar küresel olarak bildirilen vakaların %89'unu oluşturmaktadır. Bu, daha önce maymun çiçeği bildirmiş olan Batı veya Orta Afrika'daki ülkelerle epidemiyolojik bağlantıları olmayan yeni etkilenen ülkelerde maymun çiçeğinin yerel bulaşmasının ilk kez rapor edilmesi vakasıdır.

 

Şekil 1. 1 Ocak 2022’den 22 Temmuz 2022 saat 17:00’a (CEST) kadar bölgelere göre haftalık toplanan doğrulanmış maymun çiçeği vakalarının epidemiyolojik eğrisi

*Bu rakam, Pazar günleri sona eren epidemiyolojik haftalar için toplu haftalık verileri göstermektedir. Mevcut haftaya ilişkin veriler, eksik verilerle birlikte bir sonraki durum raporunda sunulacaktır.

Tablo 1. 1 Ocak 2022 - 2 Temmuz 2022 tarihleri arasında saat 17:00’a (CEST) DSÖ Bölgelerince DSÖ'ye bildirilen kümülatif doğrulanmış maymun çiçeği hastalığı vakalarının ve ölümlerin sayısı

DSÖ Bölgesi	Doğrulanmış Vakalar	Ölümler
Afrika	301	5
Amerika	3.772	0
Doğu Akdeniz	21	0
Avrupa	11.865	0
Güneydoğu Asya	3	0
Batı Pasifik	54	0
Toplam	16.016	5

 

Diğer önemli epidemiyolojik bulgular:

• Vakaların %73'ü (11 740/16 016) için cinsiyete ilişkin veriler mevcuttur. Bunların %99'u (11 613/11 740) erkektir ve bildirilen vakaların yaş ortalaması 36'dır (Çeyrekler arası aralık: 31-43). 18-44 yaş arasındaki erkekler, vakaların %77'sini oluşturdukları için bu salgından orantısız bir şekilde etkilenmektedirler. Yaş verileri mevcut olan vakaların %1'inden azı (81/11 787) 0-17 yaş arasındadır.

• Bildirilen cinsel yönelimi olan vakaların %98'i (5470/5561) gey, biseksüel ve erkeklerle seks yapan diğer erkekler olarak tanımlanmış olup HIV durumu bildirilen vakaların %41'i (1873/4614) HIV pozitiftir.

• Bugüne kadar 319 vakanın sağlık çalışanı olduğu bildirilmiştir. Bununla birlikte, çoğu toplumda enfekte olduğunu bildirmiştir ve kalan enfeksiyonların mesleki maruziyetten kaynaklanıp kaynaklanmadığını belirlemek için ileri araştırmalar devam etmektedir.

Afrika Bölgesi'ndeki ülkeler dışında, devam eden maymun çiçeği salgını, öncelikle gey, biseksüel ve erkeklerle seks yapan diğer erkekleri tanımlayan ve bir veya birden fazla partnerle yakın zamanda cinsel ilişkiye girdiğini bildiren erkekleri etkilemektedir. Kadınlar ve çocukların yanı sıra diğer erkekler arasında da vakalar bildirilirken, bu yeni gruplarda bulaşmanın devam ettiğine dair bir işaret yoktur.

Afrika bölgesinde, maymun çiçeği ile ilgili en son veriler, 2021'deki aynı döneme kıyasla Nisan 2022'den bu yana vakalarda bir artış olduğunu göstermektedir. 1 Ocak - 8 Temmuz 2022 arasında, 2.087 kümülatif maymun çiçeği vakası görülmüş ve bunlardan sadece 203'ü doğrulanmıştır. 203 teyit edilmiş vaka için toplam vaka ölüm oranı %2'dir. Vaka özel verileri bulunan 175 teyit edilmiş vakanın %53'ü erkek ve  yaş ortalaması 17 olup bu da Afrika'daki vakaların demografisini son zamanlardaki salgınlara benzer, ancak diğer Bölgelerden önemli ölçüde farklı kılmaktadır.

Klinik tablo

Mevcut salgındaki vakaların çoğu hafif hastalık semptomları gösterse de, maymun çiçeği virüsü belirli popülasyon gruplarında (küçük çocuklar, hamile kadınlar ve bağışıklığı baskılanmış kişiler) ciddi hastalığa neden olabilir. Bu salgınla ilişkili bazı maymun çiçeği vakalarının klinik sunumu atipik olmuştur, çünkü yeni etkilenen bölgelerdeki birçok vaka maymun çiçeği için klasik olarak tanımlanan klinik tabloyu (ateş, şişmiş lenf düğümleri, ardından santrifüjlü döküntü) göstermemektedir. Toplam 9.099 vaka (%57, 9099/16016) en az bir semptom bildirmiştir. Vakaların %90'ında (8216/9099) vücudun herhangi bir yerinde oluşan döküntü, ardından %71'inde (6477/9099) sistemik bir döküntü (vücutta yaygın döküntü) ve %49'unda ateş ( 4429/9099) (Şekil 2) görülmektedir. Genel olarak olumsuz raporlama eksikliği ve raporlama sistemleri arasında değişebilen semptom tanımları nedeniyle semptomatoloji için gerçek paydaları belirlemek zordur.

Şekil 2. 22 Temmuz 2022 itibariyle dünya çapında maymun çiçeği vakalarına göre bildirilen semptomların sıklığı (n=9.099)

Pay: Yukarıda listelenen belirtilen semptomu bildiren vaka sayısı. Bir vaka birden fazla semptom bildirebilir.

Payda: En az iki benzersiz semptom bildiren bir ülkeden en az bir semptom bildiren (n=9099) vaka sayısı. Genel olarak vakalar, teyit edilmiş vakaları içerir; DSÖ Avrupa bölgesi için vaka sayıları hem doğrulanmış hem de olası vakaları içermektedir. Herhangi bir döküntü, vücudun herhangi bir yerinde bildirilen döküntü anlamına gelir (sistemik, oral, genital veya bildirilmeyen belirli bir yer).

Herhangi bir lenfadenopati, genel veya lokal lenfadenopatiyi ifade eder.

Daha fazla bilgi için lütfen WHO/DSÖ Birden azla Ülkede Görülen  Monkeypox Salgını – Küresel Eğilimler'e bakınız.

Şekil 3. 1 Ocak - 22 Temmuz 2022 tarihleri arasında ve saat 17:00 (CEST) itibariyle resmi kamu kaynaklarından DSÖ'ye bildirilen veya DSÖ tarafından tanımlanan doğrulanmış maymun çiçek hastalığı vakalarının coğrafi dağılımı

Güncellemeler ve DSÖ Tavsiyeleri

DSÖ, durumu yakından izlemeye ve Üye Devletler ve ortaklarla uluslararası koordinasyonu ve bilgi paylaşımını desteklemektedir. Kapsamlı vaka bulma, temaslı izleme, laboratuvar incelemesi, izolasyon, klinik yönetim, enfeksiyon önleme ve kontrol önlemlerinin uygulanması ve aşılama faaliyetlerinin yanı sıra devam eden epidemiyolojik ve karşı önlem araştırmalarını desteklemek için Üye Devletler tarafından klinik ve halk sağlığı olay yanıtı etkinleştirilmiştir.

Acil Durum Komitesi

Birden fazla ülkede görülen maymun çiçeği salgınına ilişkin Uluslararası Sağlık Tüzüğü Acil Durum Komitesi ikinci toplantısını 21 Temmuz 2022'de gerçekleştirmiştir. Komite Üyeleri ve Danışmanlarının görüşlerinin yanı sıra Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) ile uyumlu diğer faktörleri değerlendiren DSÖ, Genel Direktörü, bu salgını uluslararası öneme sahip bir halk sağlığı acil durumu (PHEIC) ilan etmiştir ve salgınla ilgili olarak Geçici Tavsiyeleri yayınlamıştır. Geçici Tavsiyeler, belirlenen her bir PHEIC ile ilgili olarak yayınlanan ve Ulusal Otoritelere yönlendirilen DSÖ Genel Direktörü tarafından önerilen tavsiyelerdir. DSÖ Genel Direktörü, bu salgının uluslararası önemi haiz bir halk sağlığı acil durumu oluşturup oluşturmadığına karar verirken aşağıdaki beş unsuru göz önünde bulundurmuştur:

• Ülkeler tarafından sağlanan bilgiler – bu durumda bu virüsün daha önce görmemiş birçok ülkeye hızla yayıldığını göstermektedir;

• Uluslararası önemi haiz bir halk sağlığı acil durumu ilan etmek için üç kriterlere (1. olağanüstü bir olay, 2. uluslararası yayılma yoluyla diğer Devletler için bir halk sağlığı riski oluşturan ve 3. potansiyel olarak koordineli bir uluslararası müdahale gerektiren.) uymuştur;

• Söz konusu durumla ilgili olarak bir uzlaşmaya varamayan Acil Durum Komitesi'nin tavsiyesi;

• Bilimsel ilkeler, kanıtlar ve diğer ilgili bilgiler – şu anda bizi pek çok bilinmeyenle baş başa bırakmaktadır ve

• İnsan sağlığına yönelik risk, uluslararası yayılma ve uluslararası trafiğe müdahale potansiyeli.

Genel Direktör tarafından birden fazla ülkede gör

len maymun çiçeği salgınına ilişkin olarak yayınlanan Geçici Tavsiyeler, epidemiyolojik durumlarına, bulaşma modellerine ve kapasitelerine göre farklı Taraf Devlet grupları için geçerlidir. Her Taraf Devlet, herhangi bir zamanda, Grup 1'e veya Grup 2'ye girer. Bazı Taraf Devletler ayrıca Grup 3 ve/veya Grup 4'e de girebilir.

Daha fazla bilgi için bakınız:

• DSÖ Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) (UST) Acil Durum Komitesi'nin çok ülkeli maymun çiçeği salgınına ilişkin ikinci toplantısı, 23 Temmuz 2022

• DSÖ Genel Direktörü'nün, çok ülkeli maymun çiçeği salgınına ilişkin UST Acil Durum Komitesi'nin ardından düzenlediği basın toplantısında yaptığı açıklama, 23 Temmuz 2022

Sürveyans ve Laboratuvar

Halihazırda bir çok ülkede salgına neden olan maymun çiçeği virüsü, 2017'den beri sekanslanan bazı genomlarda (Nijerya'dan) spesifik bir mutasyon paternini göstermektedir ve bu, bir konakçı enzimin (APOBEC3 deaminaz) aktivitesinin göstergesidir. Bu spesifik mutasyon modeli, bir omurgalı konakçıya, muhtemelen insanlara virüs adaptasyonunun göstergesi olabilir, ancak bu dönemden önce ve bu dönemde viral genomlara ilişkin daha fazla bilgiye ihtiyaç vardır.

DSÖ'nün maymun çiçeği için sürveyans, vaka araştırması ve temaslı takibi konusundaki geçici kılavuzu, test etme, raporlama, vaka incelemesi ve temaslı takibi için kriterleri özetlemektedir.

DSÖ, derinlemesine bir Monkeypox Vaka araştırma formu (CIF) ve ayrıca DSÖ'ye bildirilmesi istenen minimum verileri tanımlayan bir minimum veri seti Vaka raporlama formu (CRF) hazırlamıştır. Şu anda DSÖ, küresel düzeyde bildirilen tam doğrulanmış vakaların yaklaşık %87'si için CRF almıştır. Bu verilerin tutarlılığı ve eksiksizliği ülkeler arasında büyük farklılıklar göstermektedir. Alınan CRF analizinden DSÖ, salgının ana özelliklerini açıklayan ayrıntılı bir rapor yayınlamıştır. CIF kullanarak derinlemesine vaka araştırmasını destekleyen bir protokol yakında yayınlanacaktır. DSÖ ayrıca bir Yanıt İzleyici aracılığıyla ülkeler tarafından maymun çiçeği için uygulanan salgın yanıtı hakkında sistematik olarak bilgi toplamaya hazırlanmaktadır. DSÖ tavsiyeleri hakkında daha fazla bilgi için 6 Temmuz'da yayınlanan son durum raporuna bakınız.

Klinik yönetim, aşılar ve terapötikler

Aşılar

DSÖ kısa bir süre önce maymun çiçeği için aşılar ve bağışıklama konusunda geçici bir kılavuz geliştirmiştir. DSÖ, Üye Devletleri, mevcut çok ülkeli maymun çiçeği salgını bağlamını dikkate almaya ve ulusal bağlamla ilgili olarak kanıtları gözden geçirmek ve aşıların kullanımına yönelik politika önerileri geliştirmek üzere ulusal bağışıklama teknik danışma gruplarını (NITAG'ler) toplamaya şiddetle teşvik etmiştir. Temas sonrası profilaksi (PEP), hastalığın başlamasını önlemek için, ideal olarak ilk maruziyetten sonraki dört gün içinde (ve semptomların olmaması durumunda 14 güne kadar) vakaların temaslıları için önerilmektedir.  Maruz kalma riski yüksek olan sağlık çalışanları, ortopoks virüsleri ile çalışan laboratuvar personeli, maymun çiçeği için tanısal testler yapan klinik laboratuvar personeli, salgın müdahale ekibi üyeleri ve birden fazla seks partneri olan kişiler gibi bu salgında risk altında olabilecek diğer kişiler için temas öncesi aşılama önerilmektedir.Çiçek hastalığı veya maymun çiçek hastalığı aşısı (maruziyet öncesi veya sonrası) olan bireylerin bağışıklanmasıyla ilgili tüm kararlar, bir vaka üzerinde, risk ve faydaların ortak bir değerlendirmesine dayalı olarak, sağlık hizmeti sağlayıcısı ile aşı adayı arasında ortak klinik karar verme yoluyla duruma özel olarak alınmalıdır.

Maymun çiçeğine karşı aşı kullanan Üye Devletler, bunu, özellikle aşı etkinliği/etkililiği ve güvenliği konusunda kanıt üretimini hızla artırmak için klinik ve sonuç verileri için standart tasarım yöntemleri ve veri toplama araçları kullanan ortak klinik çalışmalar çerçevesinde yapmaya teşvik edilmektedir. Maymun çiçeği aşıları ve programları için plasebo kontrollü klinik etkinlik denemelerine katılımın uygun görülmediği durumlarda, aşı etkinliğini değerlendirmek için bir dizi başka güçlü çalışma tasarımının kullanılması, standart veri toplama yöntemleri kullanılarak hızla uygulamaya konmalıdır.

DSÖ, Uppsala İzleme Merkezi (WHO İşbirliği Merkezi) ile işbirliği içinde, çiçek hastalığı ve maymun çiçeği aşıları ile bağışıklamanın ardından olumsuz olayları bildirmek için bir mobil uygulama (VigiMobile Uygulaması) geliştirmiştir.

Diğer önemli güncellemeler

• Toplantılar

İnsanlar arasında yakın, uzun süreli ve sık yakın temas etkileşimi gerektiren bazı ortamlar daha yüksek maymun çiçeği virüsü bulaşma riski oluşturabileceğinden, toplanmalar maymun çiçeği virüsünün bulaşması için elverişli bir ortamı temsil edebilir. Bununla birlikte, bu tür olaylar, halk sağlığı mesajlarıyla belirli nüfus gruplarına ulaşmak için fırsatlar olarak kullanılabilir.

Geçici Tavsiyelerde belirtildiği gibi, DSÖ aşağıdaki eylemleri önermektedir:

İnsan popülasyonunda maymun çiçeği öyküsü olmayan (veya 21 günden uzun süredir bir vaka tespit etmeyen) ülkelerde, halk sağlığı yetkilileri ve diğer paydaşlar, risk iletişimi ve toplum desteği çabalarını yakın temas faaliyetlerinin veya cinsel aktivitelerin gerçekleşebileceği ortam ve mekanlara odaklamaya devam etmelidir. Bu, kişisel koruyucu önlemleri ve risk azaltıcı davranışları teşvik edebilmeleri için büyük ve küçük ölçekli etkinliklerin organizatörleriyle iletişimde olmayı ve onları desteklemeyi içermektedir.

Kilit nüfus grupları ve yüksek maruz kalma riski altındaki topluluklar dahil olmak üzere, yakın zamanda importe edilen maymun çiçeği vakalarının bulunduğu ve/veya başka bir şekilde insandan insana maymun çiçeği bulaşmasının yaşandığı ülkelerde, sağlık yetkilileri ve diğer paydaşlar kişisel koruyucu önlemleri ve davranışları teşvik etmeli, yakın teması veya cinsel aktiviteyi (ör. cinsel aktivite yapılan mekanlar) kolaylaştırabilecek olanlar da dahil olmak üzere toplantı düzenleyicileri(büyük ve küçük) ile iletişim kurmaya devam etmelidir, bu tür etkinliklerin düzenlenmesine risk temelli bir yaklaşım uygulanmalı ve risk önlemlerinin alınamadığı olayların ertelenmesi olasılığı tartışılmalıdır.Kişisel tercihlere ilişkin risk iletişimi ve etkinlik alanlarının ve tesislerinin düzenli temizliği dahil olmak üzere enfeksiyon önleme ve kontrolü için gerekli tüm bilgiler sağlanmalıdır.

Katılımcılara, kendi sağlıklarını, etkileşimde bulundukları insanların ve nihayetinde kendi toplumlarının sağlığını korumak amacıyla kararlarına ve eylemlerine bireysel düzeyde sorumluluk uygulamaları her zaman hatırlatılmalıdır. Bu, özellikle spontane veya plansız toplantılar için önemlidir. Kitlesel toplantılar için standart bir uygulama olduğundan, yetkililer ve etkinlik organizatörleri, DSÖ'nün tavsiye ettiği risk temelli yaklaşımı karar vermede uygulamaya ve bunu incelenen büyük veya küçük sosyal etkinliklere uyarlamaya davet edilmektedir. Böyle bir yaklaşım, maymun çiçeği ile ilişkili olanlar da dahil olmak üzere mevcut tüm riskleri dikkate almalı ve hesaba katmalıdır.

28 Haziran'da DSÖ, mevcut maymun çiçeği salgını sırasında toplantılar için halk sağlığı tavsiyesi sağlamak için şu anda altı BM dilinde mevcut olan bir kılavuz yayınlamıştır. Tavsiye, ev sahibi hükümetler, halk sağlığı yetkilileri, ulusal veya uluslararası organizatörler ve daha küçük toplantılar düzenleyen veya her tür ve büyüklükteki toplantılara katılan kişiler de dahil olmak üzere toplantıların planlanması ve sunumunda yer alan profesyonel personel içindir.

Teknik rehberlik ve diğer kaynaklar

DSÖ Rehberi ve Halk Sağlığı Önerileri

• WHO Second meeting of the International Health Regulations (2005) (IHR) Emergency Committee regarding the multicountry outbreak of monkeypox, 23 July 2022. https://www.who.int/news/item/23-07-2022-second-meeting-of-theinternational-health-regulations-(2005)-(ihr)-emergency-committee-regarding-the-multi-country-outbreak-ofmonkeypox

• WHO Director-General's statement at the press conference following IHR Emergency Committee regarding the multicountry outbreak of monkeypox, 23 July 2022. https://www.who.int/director-general/speeches/detail/who-directorgeneral-s-statement-on-the-press-conference-following-IHR-emergency-committee-regarding-the-multi--countryoutbreak-of-monkeypox--23-july-2022

• WHO Global clinical data platform for monkeypox case report form (CRF), 15 July 2022. https://www.who.int/publications/i/item/WHO-MPX-Clinical_CRF-2022.2

• Public health advice for gatherings during the current monkeypox outbreak, 28 June 2022: https://www.who.int/publications/i/item/WHO-MPX-Gatherings-2022.1

• WHO Surveillance, case investigation and contact tracing for Monkeypox: Interim guidance, 24 June 2022. https://www.who.int/publications/i/item/WHO-MONKEYPOX-surveillance-2022.1

• WHO Vaccines and immunization for monkeypox: Interim guidance, 14 June 2022. https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/356120/WHO-MPX-Immunization-2022.1-eng.pdf  

• Clinical management and infection prevention and control for monkeypox: Interim rapid response guidance, 10 June 2022. https://www.who.int/publications/i/item/WHO-MPX-Clinical-and-IPC-2022.1   

• WHO Technical brief (interim) and priority actions: enhancing readiness for monkeypox in WHO South-East Asia Region, 28 May 2022. https://cdn.who.int/media/docs/default-source/searo/whe/monkeypox/searo-mp-techbrief_priorityactions_300522.pdf?sfvrsn=ae7be762_1

Veri yönetimi

• Case and contact investigation form (CIF), 16 June 2022. https://www.who.int/publications/m/item/monkeypoxminimum-dataset-case-reporting-form-(crf) • WHO Monkeypox minimum dataset case reporting form (CRF), 14 June 2022. https://www.who.int/publications/m/item/monkeypox-minimum-dataset-case-reporting-form-(crf) • The WHO Global Clinical Platform for monkeypox, 14 June 2022. https://www.who.int/tools/global-clinicalplatform/monkeypox

• Global clinical data platform for monkeypox case report form (CRF), 14 June 2022. https://www.who.int/publications/i/item/WHO-MPX-Clinical-CRF-2022.1

• WHO Go.Data: Managing complex data in outbreaks. https://www.who.int/tools/godata

Risk iletişimi ve topluluk katılımı

• Monkeypox Q&A, 12 July 2022. https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/monkeypox

• Risk communication and community engagement (RCCE) for monkeypox outbreaks: Interim guidance, 24 June 2022. https://www.who.int/publications/i/item/WHO-MPX-RCCE-2022.1

• Interim advice for public health authorities on summer events during the monkeypox outbreak in Europe, 2022. 14 June 2022. https://www.who.int/europe/publications/m/item/interim-advice-for-public-health-authorities--on-summerevents-during-the-monkeypox--outbreak-in-europe--2022

• Interim advice on Risk Communication and Community Engagement during the monkeypox outbreak in Europe, 2022. Joint report by WHO Regional office for Europe/ECDC, 2 June 2022. https://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0009/539046/ECDC-WHO-interim-advice-RCCE-Monkeypox-2-06- 2022-eng.pdf

• WHO Monkeypox outbreak: update and advice for health workers, 26 May 2022. https://www.who.int/docs/defaultsource/coronaviruse/risk-comms-updates/update_monkeypox-.pdf?sfvrsn=99baeb03_1

• Monkeypox: public health advice for gay, bisexual and other men who have sex with men, 25 May 2022, https://www.who.int/news/item/25-05-2022-monkeypox--public-health-advice-for-gay--bisexual-and-othermen-who-have-sex-with-men

• Risk communication and community engagement. Public health advice on the recent outbreak of monkeypox in the WHO European Region, 24 May 2022. https://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0004/538537/public-healthadvice-monkeypox-eng.pdf

Laboratuvar ve genomik çalışmalar

• WHO Laboratory testing for the monkeypox virus: Interim guidance, 23 May

2022. https://apps.who.int/iris/handle/10665/354488

• WHO Guidance on regulations for the transport of infectious substances 2021-2023, 25 February

2021. https://www.who.int/publications/i/item/9789240019720

• Genomic epidemiology of monkeypox virus. https://nextstrain.org/monkeypox?c=country

Hastalık Salgını Haberleri ve Durum Raporları

• WHO Multi-country outbreak of monkeypox, External situation report #1 - 6 July 2022:

https://www.who.int/publications/m/item/multi-country-outbreak-of-monkeypox--external-situation-report--1---6-

july-2022

• WHO disease outbreak news: Monkeypox, all items related to multi-country

outbreak: https://www.who.int/emergencies/emergency-events/item/2022-e000121

• WHO disease outbreak news: Monkeypox, all previous items including endemic countries and traveler-associated

outbreaks: https://www.who.int/emergencies/emergency-events/item/monkeypox

Eğitim ve öğretim

•WHO monkeypox outbreak tool kit, June 2021. https://www.who.int/docs/defaultsource/documents/emergencies/outbreak-toolkit/monkeypox-toolbox-20112019.pdf?sfvrsn=c849bd8b_2

• WHO factsheet on monkeypox, publishing date, 19 May 2022. http://www.who.int/news-room/factsheets/detail/monkeypox • Health topics – Monkeypox: https://www.who.int/health-topics/monkeypox#tab=tab_1

• Open WHO. Online training module. Monkeypox: Introduction. 2020 English: https://openwho.org/courses/monkeypox-introduction Français: https://openwho.org/courses/variole-du-singeintroduction

• Open WHO. Extended training. Monkeypox epidemiology, preparedness and response. 2021.English: https://openwho.org/courses/monkeypox-intermediate; Français: https://openwho.org/courses/variole-du-singeintermediaire

Diğer kaynaklar

• WHO AFRO Weekly Bulletin on Outbreaks and Other Emergencies, all previous items: https://www.afro.who.int/healthtopics/disease-outbreaks/outbreaks-and-other-emergencies-updates

• WHO 5 moments for hand hygiene. https://www.who.int/campaigns/world-hand-hygiene-day • WHO One Health. https://www.who.int/health-topics/one-health

• World Organisation for Animal Health, founded as OIE: Monkeypox. https://www.woah.org/en/disease/monkeypox/ • Joint WHO Regional Office for Europe - European Centre for Disease Prevention and Control, Monkeypox surveillance bulletin, 13 July 2022. https://www.who.int/europe/publications/m/item/joint-ecdc-who-regional-office-for-europemonkeypox-surveillance-bulletin--13-july-2022

• Joint WHO Regional Office for Europe - European Centre for Disease Prevention and Control, Monkeypox Resource toolkit to support national authorities and event organizers in their planning and coordination of mass and large gathering events. https://www.who.int/europe/tools-and-toolkits/monkeypox-resource-toolkit-for-planning-andcoordination-of-mass-and-large-gathering-events/

• WHO European Region Interim advice for public health authorities on summer events during the monkeypox outbreak in Europe, 2022 https://www.who.int/europe/publications/m/item/interim-advice-for-public-health-authorities--onsummer-events-during-the-monkeypox--outbreak-in-europe--2022

• Weekly epidemiological record (WER) no.11, 16 March 2018, Emergence of monkeypox in West Africa and Central Africa 1970- 2017. http://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/260497/WER9311.pdf;jsessionid=7AB72F28D04CFE6CE249961 92FC478FF?sequence=1

• Jezek Z., Fenner F.: Human Monkeypox. Monogr Virol. Basel, Karger, 1988, vol 17, pp 1-5. doi: 10.1159/isbn.978-3-318- 04039-5

Ek 1: Veri, tablo ve şekil notları

Sunulan tüm veriler yorumlanırken dikkatli olunmalıdır. DSÖ, ulusal halk sağlığı yetkilileri ve farklı veri ekleme kriterleri ve farklı veri kesme süreleri kullanan diğer kaynaklar tarafından yayınlanan bilgi ürünleri arasında farklılıklar olması beklenmektedir. Doğruluğu ve güvenilirliği sağlamak için adımlar atılırken, tüm veriler sürekli doğrulamaya ve değişikliğe tabidir. Vaka tespiti, tanımlar, test stratejileri, raporlama uygulaması ve gecikme süreleri ülkeler/bölgeler/yönetim bölgeleri arasında farklılık göstermektedir. Diğerlerinin yanı sıra bu faktörler, gerçek vaka ve ölüm sayılarının değişken olarak eksik tahmin edilmesi ve bu verilerin küresel düzeyde yansıtılmasında değişken gecikmeler ile sunulan sayıları etkilemektedir.

Tablo 1. 1 Ocak 2022 ve 22 Temmuz 2022 tarihleri arasında ve saat 17:00 (CEST) itibariyle DSÖ Bölgelerince ve ülke tarafından doğrulanmış maymun çiçek hastalığı vakaları

Bölge	Ülke	Doğrulanmış Vakalar	Ölüm Vakaları
Afrika	Benin	3	0
	Kamerun	7	0
	Orta Afrika Cumhuriyeti	3	2
	Kongo	2	0
	Demokratik Kongo Cumhuriyeti	163	0
	Gana	19	0
	Nijerya	101	3
	Güney Afrika	3	0
Amerika	Arjantin	18	0
	Bahama	1	0
	Barbados	1	0
	Brezilya	592	0
	Kanada	615	0
	Şili	20	0
	Kolombiya	10	0
	Kosta Rika	1	0
	Dominik Cumhuriyeti	3	0
	Ekvador	2	0
	Jamaika	1	0
	Martinik	1	0
	Meksika	52	0
	Panama	1	0
	Peru	126	0
	Portoriko	11	0
	ABD	2316	0
	Venezüella	1	0
Doğu Akdeniz	Lübnan	4	0
	Fas	1	0
	Katar	1	0
	Suudi Arabistan	2	0
	Birleşik Arap Emirlikleri	13	0
Avrupa	Avusturya	91	0
	Belçika	312	0
	Bosna Hersek	1	0
	Bulgaristan	3	0
	Hırvatistan	8	0
	Çekya	14	0
	Danimarka	51	0
	Estonya	4	0
	Finlandiya	13	0
	Fransa	1453	0
	Gürcistan	1	0
	Almanya	2268	0
	Cebelitarık	5	0
	Yunanistan	20	0
	Macaristan	33	0
	İzlanda	9	0
	İrlanda	69	0
	İsrail	105	0
	İtalya	374	0
	Litvanya	3	0
	Luksemburg	14	0
	Malta	17	0
	Hollanda	712	0
	Norveç	46	0
	Polonya	40	0
	Portekiz	588	0
	Romanya	19	0
	Rusya	1	0
	Sırbistan	5	0
	Slovekya	3	0
	Slovenya	27	0
	İspanya	3125	0
	İsveç	77	0
	İsviçre	216	0
	Birleşik Krallık	2137	0
	Türkiye	1	0
Güney doğu Asya Bölgesi	Hindistan	2	0
	Tayland	1	0
Batı Pasifik	Avustralya	42	0
	Çin	2	0
	Yeni Kaledonya	1	0
	Yeni Zelanda	2	0
	Güney Kore	1	0
	Singapur	6	0
Toplam	75 Ülke	16.016	5