DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ’NÜN 21.09.2022 TARİHLİ YENİ KORONAVİRÜS (COVID-19) HAFTALIK DURUM RAPORU

21 Eylül 2022 Çarşamba

Küresel olarak, yeni haftalık vaka sayısı 12-18 Eylül 2022 haftasında önceki haftaya kıyasla sabit kalmış olup 3,2 milyondan fazla yeni vaka bildirilmiştir. Yeni haftalık ölüm sayısı, bir önceki haftaya göre %17 azalmış ve 9.800'den fazla ölüm bildirildi.

Bu raporda aşağıda yer alan başlıklar halinde COVID-19 ile ilgili en son veriler paylaşılmaktadır:

  • Küresel Epidemiyolojik Durum
  • Özel konu: SARS-CoV-2’nin önemli ve endişe verici varyantları hakkında güncelleme
  • DSÖ Bölgelerine Göre Genel Durum

KÜRESEL EPİDEMİYOLOJİK DURUM

18 Eylül 2022 tarihi itibarıyla veriler

Küresel olarak, yeni haftalık vaka sayısı 12-18 Eylül 2022 haftasında önceki haftaya kıyasla sabit kalmış olup 3,2 milyondan fazla yeni vaka bildirilmiştir (Şekil 1, Tablo 1). Yeni haftalık ölüm sayısı, bir önceki haftaya göre %17 azalmış ve 9.800'den fazla ölüm bildirildi. 18 Eylül 2022 itibariyle, dünya çapında 609 milyondan fazla teyit edilmiş vaka ve 6,5 milyondan fazla ölüm vakası rapor edilmiştir.

Bölgesel düzeyde, yeni bildirilen haftalık vakaların sayısı altı DSÖ bölgesinin tamamında ya azalmış ya da sabit kalmıştır: Afrika Bölgesi (%-35), Doğu Akdeniz Bölgesi (%-14), Amerika Bölgesi (%-12). ), Güneydoğu Asya Bölgesi (%-8), Avrupa Bölgesi (%-1) ve Batı Pasifik Bölgesi (%+3). Yeni haftalık ölüm vakalarının sayısı altı bölgenin tamamında azalmıştır: Doğu Akdeniz Bölgesi (%-46), Afrika Bölgesi (%-27), Batı Pasifik Bölgesi (%-27), Avrupa Bölgesi (%-22), Güneydoğu Asya Bölgesi (%-6) ve Amerika Bölgesi (%-5).

Şekil 1: 18 Eylül 2022 itibariyle DSÖ bölgeleri tarafından haftalık olarak bildirilen COVID-19 vakalarının sayısı **

 

** Ek 1,veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

Ülke düzeyinde, en çok haftalık yeni vaka bildiren ülkeler;  Japonya (605 919 yeni vaka; +%13), Amerika Birleşik Devletleri (395 117 yeni vaka; -%11), Güney Kore (389 579 yeni vaka -%11), Rusya Federasyonu (372 485 yeni vaka; +%10) ve Çin (297 693 yeni vaka; %13) olmuştur. En çok haftalık yeni ölüm vakası rapor eden ülkeler ise Amerika Birleşik Devletleri (2601 yeni ölüm; +%5), Japonya (1162 yeni ölüm; -%31), Rusya Federasyonu (697 yeni ölüm; +%9), İspanya (595 yeni ölüm; +%83) ve Brezilya (487 yeni ölüm; -%12) olmuştur.

Bildirilen COVID-19 vakaları ve ölümlerindeki mevcut eğilimler, birçok ülkenin COVID-19 test stratejilerini kademeli olarak değiştirmesi nedeniyle gerçekleştirilen toplam test sayısının ve dolayısıyla tespit edilen vaka sayısının azalmasına neden olduğu için dikkatle yorumlanmalıdır. Ek olarak, ülkelerden gelen veriler, rapor edilen COVID-19 vakalarındaki değişiklikleri ve ülkeler tarafından geriye dönük olarak yapılan ölümleri dahil etmek için DSÖ tarafından sürekli olarak güncellenmektedir.

Tablo 1. 18 Eylül 2022 itibariyle DSÖ Bölgelerine göre, son yedi günde bildirilen ve kümülatif COVID-19 vakalarının ve COVID-19 kaynaklı ölümlerin sayısı **

* Yedi gün öncesine kıyasla son yedi gün içinde yeni doğrulanmış vaka/ölüm sayısındaki yüzdelik değişim.

** Ek 1,veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

 

COVID-19 ile ilgili en son veriler ve bilgiler için lütfen aşağıdaki adresleri ziyaret ediniz:

 

Şekil 2. 12-18 Eylül 2022 tarihleri arasında ülkelere ve bölgelere göre, son yedi günde 100.000 nüfus başına bildirilen COVID-19 vakaları *

** Ek 1, veri, tablo ve şekil notlarına bakınız 

 

Şekil 3. 12-18 Eylül 2022 tarihleri arasında ülkelere ve bölgelere göre, son yedi günde 100.000 nüfus başına bildirilen COVID-19 ölüm vakaları*

 ** Ek 1, veri, tablo ve şekil notlarına bakınız.

 

Özel Konu: SARS-CoV-2’nin önemli ve endişe verici varyantları hakkında güncelleme

Endişe Verici Varyantların Coğrafi yayılımı ve prevelansı

Küresel olarak, 19 Ağustos ile 19 Eylül 2022 arasında GISAID aracılığıyla 120.617 SARS-CoV-2 dizisi paylaşılmıştır. Bunların arasında 119.458 dizi, son 30 gün içinde küresel olarak rapor edilen dizilerin %99.0'unu oluşturan endişe verici Omicron varyantına (VOC) ait olduğu görülmüştür. Gönderilen dizilerin sayısı azalmaya devam ettikçe, eğilimlerin yorumlanması gereken dikkatle yapılmalıdır.

Mevcut varyant sirkülasyonu, Omicron altsoyları ve büyük bir genetik çeşitlilik ile karakterize edilmektedir. Omicron'un 230'dan fazla altsoyu ve 30'dan fazla rekombinant ortaya çıkmıştır. Bu varyantlar, mutasyonların genetik kümelenme kriterlerine ve/veya bir coğrafi konumdaki prevalans artışının göstergelerine ve ayrıca herhangi bir fenotipik değişiklik kanıtına dayalı olarak DSÖ tarafından izlenmekte ve değerlendirilmektedir. (i) Tüm bu soyların farklı ek mutasyonları vardır, ancak çoğunluğu, ya ilgili genetik sitelerin mevcut bilgisine dayanarak ya da birkaç hafta boyunca çok düşük dizi dolaşımına dayanarak endişe duyulmasını gerektirmez. 35’inci epidemiyolojik hafta itibariyle (29 Ağustos - 4 Eylül 2022), BA.5'in (BA.5.X) havuzlanmış alt soyları, %76.6 ile en yüksek nispi küresel prevalansı gösterirken, bunu %7.5 prevalansla BA.4.X izlemektedir. Aynı dönemde BA.3.X, BA.2.X (BA.2.75 hariç) ve BA.1.X küresel yaygınlıkta %1'in altına düşmüştür.

Altı soy, şu anda izlenmekte olan Omicron alt varyantları olarak sınıflandırılmaktadır. BA.2.75, ana soyu BA.2 ile karşılaştırıldığında başaktaki dokuz ek mutasyon nedeniyle izleniyor; bu mutasyonlardan dördü reseptör bağlanma alanı (RBD) içindedir ve bu RBD mutasyonlarından en az biri önceki varyantlarda immün kaçış ile ilişkilendirilmiştir. (1) BA.2.75'in küresel yaygınlığı düşüktür (35. hafta itibariyle %1.26), ancak son haftalarda artmaktadır. 35’inci epidemiyolojik hafta itibariyle, toplam 48 ülke tespit edildiğini bildirmektedir; rapor edilen dizilerin çoğu Hindistan'dandır. Onun soyundan gelen soylarından biri olan BA.2.75.2, üç ek başak mutasyona sahiptir. BA.5.1 + V445* (*toplanmış amino asit ikamelerini gösterir), BA.5.2 + K444*, BA.5.2.1 + R346*, BA.5.2.1 + K444* ve BE.1.1 (BA.5.3.1.1) .1), tahmin edilen fenotipik etkilere (antikor kaçışı, ACE2 bağlanma afinitesindeki değişiklikler, vb.) ve yeni konumlara artan yayılmaya sahip RBD pozisyonlarındaki mutasyonlarla birlikte izleme altında ortaya çıkan alt değişkenlerdir. (ii) İzleme altındaki bu Omicron alt değişkenlerinin prevalansı hala düşük ancak son dört hafta içinde yükselmektedir (bkz. Tablo 2).

SARS-CoV-2 varyantlarının değerlendirilmesi ve DSÖ sınıflandırması hakkında ayrıntılı bilgi için Ek 2'ye bakınız.

Ek kaynaklar

Şekil 4. Tablo A ve B: 19 Eylül 2022 itibariyle SARS-CoV-2 dizilerinin sayısı ve yüzdesi

 

 

Şekil 4 Tablo A, Mart 2022'den bu yana dolaşımdaki tüm varyantların sayısını ve Tablo B yüzdesini gösterir. Omicron kardeş soyları ve daha fazla izleme altındaki yeni Omicron VOC alt soyları gösterilmektedir. BA.1.X, BA.2.X, BA.3.X, BA.4.X ve BA.5.X , ayrı ayrı gösterilen izleme altındaki Omicron alt varyantları hariç tüm BA.1, BA.2, BA.3, BA.4 ve BA.5 gibi havuzlanmış altsoyları içermektedir. Atanmamış (unassigned) kategorisi, bir Pango soy adı için bekleyen soyları içerirken, Diğer (other) kategorisi, tablonun açıklamasında listelenenler dışındaki soyları içermektedir.

Kaynak: 19 Eylül 2022 itibariyle GISAID'den SARS-CoV-2 dizi verileri ve meta veriler.

 

Tablo 2: Örnek toplama tarihine göre son dört haftadaki SARS CoV-2 varyantlarının nispi oranları

 

Tablo 3: Omicron VOC'nin fenotipik özelliklerinin özeti (iii)

Etkilenen Halk Sağlığı Alanı

Omicron (B.1.1.529)

Omicron Altsoyları

BA.1

BA.2

 BA.4

 BA.5

Bulaşıcılık

Delta'ya kıyasla büyüme avantajı ve artan bulaşıcılık (2)

BA.2, BA.4 ve BA.5’e kıyasla daha düşük büyüme oranı (2)

BA.4 ve BA.5'e kıyasla daha düşük büyüme oranı (2)

BA.5  ile karşılaştırıldığında daha düşük büyüme avantajı (2)

BA.1, BA.2 ve BA.4'e kıyasla büyüme avantajı (2)

Hastalığın şiddeti

Genel kanıtlar, zıt kanıtlara rağmen Delta'ya kıyasla daha düşük şiddete işaret etmektedir. Daha önceki çalışmalar daha düşük hastalık şiddeti  görüldünü bildirmiştir (3-8). Bununla birlikte, daha yeni çalışmalar daha düşük (9) veya benzer hastalık şiddeti  görüldüğünü bildirmektedir (10) .

BA.4 ve BA.5'e kıyasla daha yüksek hastalık şiddeti olduğuna dair kanıtlar vardır (11)

Hem BA.4 ve BA.5'e kıyasla daha yüksek hastalık şiddeti (11) hem de BA.4 ve BA.5'e kıyasla benzer hastalık şiddetini destekleyen kanıtlar vardır (12)

Bir ön çalışma, BA.1 ve BA.2'ye kıyasla daha düşük hastalık şiddeti  olduğunu önermektedir (11).

BA.1 ve BA.2(13) ile karşılaştırıldığında hastalık şiddetinin arttığını öne süren bir ön çalışma varken, başka bir çalışma BA.1 ve BA.2(11) ile karşılaştırıldığında daha düşük hastalık şiddeti bulmuştur. Daha fazla kanıta ihtiyaç vardır.

Tekrar enfekte olma riski

Daha önce farklı bir SAR-SCoV-2 varyantı ile enfekte olmuş bireyler arasında, daha önce enfekte olmamış  bireylere kıyasla Omicron yeniden enfeksiyon riskinin azalması (14,15)

Daha önceki çalışmalar, BA.2 (14) ile yeniden enfeksiyon riskinin azaldığını bildirmiştir. Bununla birlikte, yakın tarihli bir çalışma, Omicron olmayan VOC'lere kıyasla, herhangi bir Omicron alt-soyu ile önceden enfeksiyonun ardından yeniden enfeksiyon riskinin arttığını bildirmiştir (16).

BA.1 ile enfeksiyonun ardından yeniden enfeksiyon riskinin azalması (14). Bununla birlikte, yakın tarihli bir çalışma, Omicron olmayan VOC'lere kıyasla, herhangi bir Omicron alt-soyu ile önceden enfeksiyonun ardından yeniden enfeksiyon riskinin arttığını bildirmiştir (16).

Yeniden enfeksiyon riskine ilişkin değişken kanıtlar. Bir çalışma, önceki BA.2 enfeksiyonundan sonra enfeksiyona karşı koruma bildirirken (17), yakın tarihli bir çalışma, Omicron olmayan VOC'lere kıyasla (16) herhangi bir Omicron alt türü ile önceki enfeksiyondan sonra yeniden enfeksiyon riskinin arttığını bildirmiştir.

Yeniden enfeksiyon riskine ilişkin değişken kanıtlar. Bir çalışma, önceki BA.2 enfeksiyonundan sonra enfeksiyona karşı koruma bildirirken (17), yakın tarihli bir çalışma, Omicron olmayan VOC'lere (16) kıyasla, herhangi bir Omicron alt türü ile önceki enfeksiyondan sonra yeniden enfeksiyon riskinin arttığını bildirmiştir.

Antikor yanıtı üzerine etkisi

Diğer VOC'lere kıyasla rapor edilen nötralize edici aktivitede azalma (18-20).

İndeks virüsüne kıyasla daha düşük nötralize edici antikor titreleri (20).

İndeks virüsüne kıyasla daha düşük nötralize edici antikor titreleri (20).

BA.1'e kıyasla daha düşük nötralize edici antikor titreleri (21,22).

BA.1'e kıyasla daha düşük nötralize edici antikor titreleri (21–23)

Tanı üzerine etkisi

Çoklu gen hedefleri içeren PCR tahlilleri, Omicron'u (24) tespit etme doğruluğunu korur; S geni hedef başarısızlığı/pozitifliği (SGTF), tarama için bir gösterge olabilir. Gözlemlenen AgRDT'lerin duyarlılığı üzerinde hiçbir etkisi yoktur ya da sınırlıdır (25–28).

S geni hedef hatası.

Çoğunluk S geni hedefi pozitif olacaktır.

S geni hedef hatası.

S geni hedef hatası.

Tedavi üzerine etkisi

Omicron varyantına karşı antiviral ajanların (polimeraz ve proteaz inhibitörleri) etkinliğinde fark yoktur (29). Üç geniş ölçüde nötralize edici monoklonal antikor (sotroviimab, S2X259 ve S2H97) için korunmuş nötralize edici aktivite ve diğer monoklonal antikorların azaltılmış etkinliği söz konusudur(30-32).

Sotrovimab ve casirivimabimdevimab'ın azaltılmış nötralizasyon aktivitesi (33)

Sotrovimab ve casirivimabimdevimab'ın azaltılmış nötralizasyon aktivitesi (33)

Sotrovimab ve casirivimabimdevimab'ın azaltılmış nötralizasyon aktivitesi (33)

Sotrovimab ve casirivimabimdevimab'ın azaltılmış nötralizasyon aktivitesi (33)

Aşılama üzerine etkisi

Aşı etkinliği (VE) çalışmalarının sonuçları dikkatle yorumlanmalıdır, çünkü tahminler uygulanan aşı tipine ve doz sayısına ve zamanlamaya (farklı aşıların ardışık uygulaması) göre değişmektedir. Daha fazla bilgi için, Omicron varyantı için VE sonuçlarının yorumlanması bölümüne bakınız.

(iii) Tabloya katkıda bulunan çalışmalar, SARS-CoV-2 varyantları hakkında hem ön baskı hem de yayınlanmış literatürün devam eden bir incelemesinden belirlenmiştir.

 

Şekil 5. Omicron varyantına karşı birincil seri aşıların ve ilk hatırlatma dozunun aşı etkinliği (VE)

 

Noktalar, her çalışmadan elde edilen VE'nin nokta tahminlerini temsil eder; koyu siyah yatay çizgiler, katmandaki tüm çalışmalarda ortalama Aşı Etkinliği-VE'yi temsil eder. Tüm veriler, COVID-19 VE çalışmalarının sistematik bir incelemesinden alınmıştır; VE çalışmalarının yöntemleri ve özet tabloları view-hub.org adresinde bulunabilir. Dikey paneller, sütun başlığında belirtilen birincil serilerin aşısı ile birincil seri aşılamanın tamamlanmasının ardından tam birincil seri (gri noktalar) için VE'yi ve homolog veya heterolog hatırlatma dozu-güçlendirici aşılama için (diğer renkli noktalar) VE'yi temsil eder. Tüm hatırlatma dozu-booster VE tahminleri, ilk booster dozu içindir. Şiddetli hastalık hastaneye yatmayı içerir; semptomatik hastalık, herhangi bir şiddet seviyesindeki hastalığı içerir; herhangi bir enfeksiyon, semptomatik ve asemptomatik enfeksiyonu içerebilir. Konuda gösterilmemiştir: Beijing CNBG-BBIBP-CorV (%59, %95 GA: %4 ila %80) ve Gamaleya-Gam-Covid Vac (%64, 95) birincil serilerinden sonra 0,5-<3 ayda şiddetli hastalığa karşı VE % CI: -45 ila %92,2). Grafiklere tahminlerin dahil edilmesine ilişkin yöntemler hakkında detaylı bilgi metinde verimiştir.

 

Şekil 5, birincil seri aşı tarafından gruplandırılmış, Omicron varyantına karşı zaman içinde mutlak aşı etkinliğini (VE) gösterir; hatırlatma-booster dozları farklı bir aşı olabilir (yani hem homolog hem de heterolog booster aşılama VE'leri gösterilmiştir). VOC'lere karşı aşı performansı hakkında ek bilgiler Ek 2'de de bulunabilir.

 

17 Ağustos 2022'deki son güncellemeden bu yana, rakama altı yeni çalışma eklenmiştir. İki çalışma (henüz hakemli değil) mRNA aşılarının VE'sini (Pfizer BioNTech-Comirnaty ve Moderna mRNA-1273) sırasıyla Birleşik Krallık ve İtalya'daki çocuklar arasında zaman içinde Omicron'a bağlı enfeksiyon veya semptomatik hastalığa karşı değerlendirmiştir. (34,35)

 

Üçüncü bir çalışma, Güney Afrika'daki yetişkinler arasında Omicron BA.1/BA.2 ve Omicron BA.4./BA.5 nedeniyle hastaneye yatışa karşı iki ve üç doz Pfizer BioNTech-Comirnaty'nin VE'sini değerlendirmiştir. (36)

 

Dördüncü bir çalışma (hakemli olmayan bir çalışma), Birleşik Krallık'taki yetişkinler arasında Omicron nedeniyle hastaneye yatışa karşı üç doz Pfizer BioNTech-Comirnaty'nin VE'sini değerlendirmiştir. (37) Beşinci bir çalışma (henüz emsal incelemesi yapılmamış), Çin'de (Hong Kong SAR) beş yaş ve üzeri kişilerde Omicron enfeksiyonuna ve semptomatik hastalığa karşı Pfizer BioNTech-Comirnaty ve Sinovac-CoronaVac ile birincil seri aşılamanın VE'sini değerlendirmiştir. (38)

 

Altıncı bir çalışma (akran tarafından gözden geçirilmemiş), Paraguay'da 18 yaş ve üzeri hastalarda Omicron ile şiddetli akut solunum yolu enfeksiyonu ile hastaneye yatışa karşı kullanılan iki doz Pfizer BioNTech-Comirnaty'nin VE'si ve iki doz Gamaleya-Gam-Covid-Vac'ın VE'si hakkında yeni kanıtlar sağlamıştır. (39)

 

Birincil seriler ve ilk hatırlatma dozu aşılaması için Omicron varyantıyla ilgili mutlak VE sonuçlarının yorumlanması

 

Bugüne kadar 18 ülkeden 43 araştırma (Arjantin, Brezilya, Kanada, Şili, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Çin (Hong Kong SAR, Norveç, İsrail, İtalya, Paraguay, Katar, Singapur, Güney Afrika, Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri ve Zambiya) yedi aşının Omicron varyantına karşı korumasını toplu olarak değerlendirmiştir (16 çalışma, birincil seri aşılamanın VE tahminlerine yalnızca arsaya katkıda bulunmuş, beşi yalnızca ilk hatırlatma- güçlendirici aşılama tahminlerine katkıda bulunmuş ve 22 çalışma her ikisine de katkıda bulunmuştur. Bu çalışmalardan elde edilen bulgular, SARS-CoV-2 indeksi suşu ve diğer dört VOC için gözlemlenenlere kıyasla, tüm sonuçlar için Omicron varyantına karşı COVID-19 birincil seri aşılarının VE'sinin azaldığını göstermektedir. Önemli olarak, Omicron varyantına karşı VE tahminleri, çalışmaların çoğunda, şiddetli hastalık için diğer sonuçlardan daha yüksek seyretmektedir. Birinci hatırlatma-destekleyici aşılama, hem birincil seriler hem de destekleyici aşılama için mevcut tahminlerle birlikte tüm sonuçlar ve tüm program kombinasyonları için VE'yi önemli ölçüde iyileştirmektedir. VE, semptomatik hastalık ve enfeksiyon için ilk hatırlatma dozu-güçlendirici aşıdan sonraki ilk altı ayda, şiddetli hastalığa göre daha fazla azalmakta olup; (40) bununla birlikte, altı aydan sonra hatırlatma dozu aşılamasının VE'sini değerlendiren çalışmalar henüz mevcut değildir.

 

Şiddetli hastalık için, birincil serinin VE’si altı ay boyunca çok az düşüş göstermiştir. VE, mRNA aşıları (Moderna-Spikevax ve Pfizer BioNTech-Comirnaty) için yapılan 17 VE tahmininden 11'inde (%65) birincil seri aşılamadan sonraki ilk üç ayda ≥%70 olmuştur. Mevcut üç vektör aşı çalışmasının hepsinde VE <%70 olmuştur: iki çalışma AstraZeneca-Vaxzevria ve Gamaleya-Gam-Covid-Vac için VE’yi <%70 bildirmiş ve diğer çalışma ise  JanssenAd26.COV2.S için VE’yi <%50 bildirmiştir. İnaktive aşılar için dört tahmin yapılmıştır; SinovacCoronaVac için yapılan üç tahminden hiçbiri ≥ %70 (2 [%67] ≥ %50 idi) olmamıştır. Beijing CNBG-BBIBP-CorV (Sinopharm) ve Gamaleya-Gam-Covid-Vac için tek tahmin <%70, ancak ≥%50 olarak gerçekleşmiştir (veriler şekilde gösterilmemiştir). Birincil seri ile aşılamadan üç ay sonra, mRNA aşıları için 38 (%37) VE tahmininden 14'ü için VE ≥%70 olmuştur (25 [%66] VE ≥%50); 13 (%8) AstraZeneca Vaxzevria VE tahmininden biri ≥%70 iken (10 [%77] ≥%50); diğer vektör bazlı aşı olan Janssen-Ad26.COV2.S'nin tek dozu için yapılan iki tahminden hiçbiri ≥%50 olmamıştır; Sinovac- CoronaVac için dört VE tahmini ≥%50, ancak <%70 olarak görülmüştür.

 

İlk rapel doz aşısı tüm çalışmalarda VE'yi şiddetli hastalığa karşı iyileştirmiş olup VE'yi bir rapel dozun alınmasından sonraki 14 gün ile üç ay arasında değerlendiren 42 tahminin 37'sinde (%88) VE ≥%70 olmuştur; bir Moderna-Spikevax rapel dozunun VE’si <%50 ve bir JanssenAd26.COV2.S rapel dozunun VE’sinin <%70 olduğu görülmüştür. MRNA güçlendiriciden üç ila altı ay sonra, 31 tahminin 26'sı için (%84) VE ≥%70 olmuştur (birincil seri, 29 tahminin 21'inde bir mRNA aşısı, sekizinde AstraZeneca-Vaxzevria ve ikisinde Sinovac-CoronaVac idi) . Bir çalışma, üçüncü Sinovac-CoronaVac dozundan üç ila altı ay sonra VE'nin <%70, ancak ≥%50 olduğunu bulmuştur.

 

Dikkat çekici bir şekilde, Güney Afrika'da yapılan bir çalışma, Omicron BA.4/BA.5 alt soyları ile hastaneye yatışa karşı aşı etkinliğine dair ilk yayınlanmış kanıtı sağlamıştır.(36) Yazarlar, Pfizer BioNTech-Comirnaty'nin VE’sini yetişkinler arasında Omicron nedeniyle hastaneye yatışlara karşı değerlendirmiş ve Pfizer BioNTech-Comirnaty'nin hem birincil serisi hem de ilk takviye dozu için Omicron BA.4/BA.5 ve Omicron BA.1/BA.2 için benzer büyüklükte VE ve zaman içinde azalan etkinlik kalıplarını tespit etmiştir.

 

Primer seri aşılamanın ilk üç ayında semptomatik hastalığa ve enfeksiyona karşı VE, şiddetli hastalığa göre daha düşük olduğu tespit edilmiş olup VE zamanla daha hızlı azalmıştır. Semptomatik hastalık için, mRNA aşıları için yapılan 18 VE tahmininden sadece dördü (%22) ≥%70 ve sadece 10'u (%56) ≥%50 olmuş; AstraZeneca-Vaxzevria için dört VE tahmininden biri (%25) ≥%70 iken geri kalan üç tahmin <%50 olmuş; Janssen-Ad26.COV2.S için tek tahmin ≥%70 ve Sinovac (CoronaVac) için üç tahminin tümü <%50 olarak gerçekleşmiştir.

 

Aşılamadan üç ay sonra, 40 (%3) VE tahmininden sadece biri ≥%50 olmuştur (30 tahmin mRNA aşılarını değerlendirdi, sekizi AstraZeneca-Vaxzevria'yı değerlendirdi ve ikisi Sinovac-CoronaVac'ı değerlendirmiştir). Bir mRNA aşısı, AstraZeneca-Vaxzevria veya Sinovac-CoronaVac'ın birincil serisinin tamamlanmasından sonra bir mRNA güçlendirici aşılama, VE'yi semptomatik hastalığa karşı iyileştirmiştir: hatırlatma- güçlendirici dozdan sonraki 14 gün ile üç ay arasındaki 25 VE tahmininden,  20’si  (%80) ≥%50 olmuş olmasına rağmen 7’si (%28) ≥%70 olmuş ; AstraZeneca-Vaxzevria'nın üç dozunu değerlendiren iki VE tahmininden biri (%50) ≥%50, ancak <%70 olduğu görülmüştür. İlk hatırlatma-rapel doz koruması zaman içinde hızla azalmıştır: bir mRNA rapel dozunun alınmasından sonraki üç ila altı ay içinde mevcut olan 16 tahminden sadece dördünün (%25) VE’si ≥%50 olup hiçbirinin VE’si ≥%70 olmamıştır. Ne üç doz AstraZeneca-Vaxzevria için tek VE tahmini ne de üç ila altı ay sonra güçlendirici aşılamadan sonra değerlendirilen üç doz Sinovac-CoronaVac için tek tahmin %50'nin üzerinde çıkmamıştır. Enfeksiyona karşı VE, semptomatik hastalığa karşı olana benzer bir dik azalma paterni göstermiştir.

 

Şekil 6. İkinci rapel doz aşının Omicron'a karşı bağıl aşı etkinliği (birinci rapel doz aşıya göre)

 

 

Kısaltmalar: LTCF=uzun süreli bakım tesisi; HCW=sağlık çalışanları. Noktalar, aşı etkinliğinin nokta tahminlerini temsil eder; yatay çizgiler %95 güven aralıklarını temsil eder. Çizimin sol tarafındaki etiketler referans numaralarını, ülkeyi ve çalışma popülasyonunu gösterir. Referans numaraları çalışmayı tanımlar ve view-hub.org'daki VE etkililik çalışmalarının özet tablosu linkine yönlendirir (Özet tablodaki Tablo 2). Şiddetli hastalık, herhangi bir hastaneye yatış ve ağır hastalıkla birlikte hastaneye yatmayı içerir; semptomatik hastalık, herhangi bir şiddet seviyesindeki hastalığı içerir; herhangi bir enfeksiyon, semptomatik ve asemptomatik enfeksiyonu içerebilir.

İkinci rapel doz aşılamasıyla ilgili Omicron varyantı için mutlak VE ve bağıl VE sonuçlarının yorumlanması

 

İki çalışma, mRNA aşılarının iki rapel dozunun (yani toplam dört doz) mutlak VE'sini değerlendirmiş ve dört doz alan kişiler arasındaki enfeksiyon ve hastalık olaylarını aşılanmamış bir karşılaştırma grubuyla karşılaştırmıştır. Kanada'da uzun süreli bakım tesisi sakinlerinden oluşan yüksek riskli bir popülasyon arasında yapılan ikinci bir rapel doz çalışması, ikinci rapel dozdan sonra maksimum potansiyel takip süresi olan dört aylık süre içinde semptomatik hastalık olan Omicron enfeksiyonuna ve hastaneye yatışa karşı %49-52, %59-73 ve %83-88 mRNA aşılarının çeşitli kombinasyonları için VE bildirmiştir. (41)

 

İkinci çalışma, ABD'de 50 yaş ve üzeri kişilerde herhangi bir Pfizer BioNTech-Comirnaty ve Moderna-mRNA 1273 kombinasyonunun dört dozunun VE'sini değerlendirmiş olup İkinci rapel dozun alınmasından sonraki ilk iki ay içinde sırasıyla acil servis/acil bakım ziyaretleri ve Omicron nedeniyle hastaneye yatışlara karşı VE tahminlerini %66 (%95 CI: %60-71) ve % 80(%95 CI-71-85) olarak bildirmiştir. % . (42)

 

Bugüne kadar, uzun süreli bakım tesisi sakinleri, yaşlı yetişkinler ve sağlık çalışanları arasında yürütülen 11 çalışma (bkz. Şekil 6), en az üç ila dört ay önce üç doz (yani ilk destek) mRNA aşısı almış kişilere dört doz alan kişiler arasında Omicron enfeksiyonu, hastalığı ve ölüm riskini karşılaştırarak dört doz mRNA aşısının göreceli VE'sini değerlendirmiştir. Tüm sonuçlar için, dördüncü bir doz, üç doza kıyasla VE'de marjinal kazanımlar elde etmiştir (Şekil 6). Dört doz mRNA aşısının bağıl VE'si, şiddetli hastalık ve ölüm için semptomatik hastalık ve enfeksiyondan daha yüksek olduğu görülmüştür.

 

Göreceli VE'nin yorumlanmasının kolay olmadığını belirtmek önemlidir; mutlak VE'ye çevrilemez veya ikinci bir takviye dozundan sonra önlenemez. Ayrıca, mutlak VE'deki (genellikle rapor edilmeyen) farklılıklar ve her bir çalışmanın ortamının epidemiyolojik bağlamından dolayı göreceli VE, çalışmalar arasında karşılaştırılamaz.

 

Ek olarak, çoğu çalışmada dördüncü dozdan sonraki takip süresi kısaydı (bir ila dört ay arasında değişiyordu), bu nedenle dördüncü dozun azalması değerlendirilemez. Göreceli VE'yi yorumlama hakkında daha fazla bilgi için, 29 Haziran tarihli Haftalık Epidemiyolojik Güncellemeden bağıl aşı etkinliği konulu özel yazıya bakınız.

 

DSÖ BÖLGELERİNE GÖRE DURUM

 

Afrika Bölgesi

 

Afrika Bölgesi, bir önceki haftaya göre %35'lik bir düşüşle 6.800'ün üzerinde yeni haftalık vaka bildirmiştir. Dört (%8) ülke yeni vaka sayısında %20 veya daha fazla artış bildirmiş olup  en büyük oransal artışlardan bazıları Seyşeller (183'e 94 yeni vaka; +%95), Burundi (358'e 229 yeni vaka; +56%) ve Togo’da (128'e karşı 100 yeni vaka; +%28) görülmüştür. En yüksek sayıda yeni vaka Réunion (2572 yeni vaka; 100.000 nüfus başına 287,3 yeni vaka; -%45), Güney Afrika (1603 yeni vaka; 100.000 kişide 2,7 yeni vaka; -%11) ve Nijerya'dan (483 yeni vakalar; <100.000 başına 1 yeni vaka; -%17) bildirilmiştir.

Bölge'de haftalık yeni ölüm sayısı bir önceki haftaya göre %27 artarak 44 ölümle sonuçlanmıştır. En çok yeni ölüm vakası, Demokratik Kongo Cumhuriyeti (18 yeni ölüm; 100.000 nüfus başına <1 yeni ölüm; önceki haftaya benzer şekilde), Güney Afrika (17 yeni ölüm; 100.000 kişide <1 yeni ölüm) bildirilmiştir. ; - %19) ve Reunion’dan (beş yeni ölüm; 100.000'de <1 yeni ölüm; önceki haftaya benzer) rapor edilmiştir.

DSÖ Afrika Bölge Ofisi: https://www.afro.who.int/health-topics/coronavirus-covid-19

Amerika Bölgesi

 

Amerika Bölgesi, bir önceki haftaya göre %12'lik bir düşüşle 552.000'den fazla yeni vaka bildirmiştir. Verilerin mevcut olduğu 56 ülkeden sekizi (%14) yeni vaka sayısında %20 veya daha fazla artış rapor etmiş olup en büyük oransal artışlardan bazıları Honduras (825'e 232 yeni vaka; +%256), Belize (252'ye 102 yeni vaka; +%147) ve Ekvador’da (2012'ye karşı 1417 yeni vaka; +%42) gözlenmiştir. En çok yeni vaka bildiren ülkeler; Amerika Birleşik Devletleri (395 117 yeni vaka; 100.000'de 119.4 yeni vaka; -%11), Brezilya (62 346 yeni vaka; 100.000'de 29.3 yeni vaka; öncekine benzer şekilde) hafta) ve Şili (23 853 yeni vaka; 100.000'de 124.8 yeni vaka; -%26) olmuştur.

 

Bölge'de bildirilen haftalık yeni ölüm vakası sayısı, bir önceki haftaya göre %5 oranında azalmış olup 4000'den fazla yeni ölüm vakası bildirilmiştir. En çok yeni ölüm vakası bildiren ülkeler; Amerika Birleşik Devletleri (2601 yeni ölüm; 100.000'de <1 yeni ölüm; +%5), Brezilya (487 yeni ölüm; 100.000'de <1 yeni ölüm; -%12) ve Kanada (245 yeni ölüm; 100.000'de <1 yeni ölüm; önceki haftaya benzer) olmuştur.

 

DSÖ Amerika Bölge Ofisi: https://www.paho.org/en/topics/coronavirus-infections/coronavirus-disease-covid-19-pandemic

Doğu Akdeniz Bölgesi

 

Doğu Akdeniz Bölgesi, bir önceki haftaya göre %14'lük bir düşüşle 23.000'den fazla yeni vaka bildirmiştir. İki (%9) ülke yeni vakalarda %20 veya daha fazla artış bildirmiş olup en yüksek oransal artış Bahreyn'de (2048'e karşı 1448 yeni vaka; +%41) gözlemlenmiştir. En  çok yeni vaka rapor eden ülkeler; Katar (5388 yeni vaka; 100.000'de 187.0 yeni vaka; +%27), İran (4105 yeni vaka; 100.000'de 4.9 yeni vaka; -%47) ve Ürdün. (3389 yeni vaka; 100.000'de 33,2 yeni vaka; önceki haftaya benzer) olmuştur.

 

Bölge'de haftalık yeni ölüm vakası sayısı bir önceki haftaya göre %46 azalmış ve 100'ün üzerinde yeni ölüm vakası bildirilmiştir. En çok yeni ölüm vakası bildiren ülkeler;  İran (119 yeni ölüm; <100.000 başına 1 yeni ölüm; -%54), Suudi Arabistan (15 yeni ölüm; 100.000'de <1 yeni ölüm; +%15)  ve Lübnan (12 yeni ölüm; 100.000'de <1 yeni ölüm; +%33) olmuştur.

 

 

 

DSÖ Doğu Akdeniz Bölge Ofisi: http://www.emro.who.int/health-topics/corona-virus/index.html

Avrupa Bölgesi

 

Avrupa Bölgesinde, yeni haftalık vaka sayısı bu hafta önceki haftaya göre sabit kalmış olup 1,1 milyondan fazla yeni vaka bildirilmiştir. Dokuz ülke (%15) yeni vakalarda %20 veya daha fazla artış bildirmiş olup en yüksek oransal artış Monako (62'ye 33 yeni vaka; +%88) ve Litvanya'da (8809'a karşı 5754 yeni vaka; +%53) gözlenmiştir. En çok yeni vaka rapor eden ülkeler; Rusya Federasyonu (372 485 yeni vaka; 100 000'de 255.2 yeni vaka; +%10), Almanya (206 617 yeni vaka; 100.000'de 248.4 yeni vaka; bir önceki haftaya benzer) ve Fransa (183 271 yeni vaka; 100.000'de 281.8 yeni vaka; +%62) olmuştur.

 

Bölge'de bir önceki haftaya göre %22'lik bir düşüşle 2700'den fazla yeni haftalık ölüm vakaları rapor edilmiştir. En çok yeni ölüm vakası bildiren ülkeler; Rusya Federasyonu (697 yeni ölüm; 100.000'de <1 yeni ölüm; +%9), İspanya (595 yeni ölüm; 100.000'de 1.3 yeni ölüm; +%83) ve İtalya ( 371 yeni ölüm; 100.000'de <1 yeni ölüm; önceki haftaya benzer) olmuştur.

 

DSÖ Avrupa Bölge Ofisi: https://www.euro.who.int/en/health-topics/health-emergencies/coronavirus-covid-19.

Güneydoğu Asya Bölgesi

 

Güneydoğu Asya Bölgesi, bir önceki haftaya göre %8'lik bir düşüşle 66.000'den fazla yeni vaka bildirmiştir. Bölgede verileri bulunan 10 ülkeden üçü (%30) yeni vaka sayısında %20 veya daha fazla artış göstermiştir: Bhutan (311'e karşı 186 yeni vaka; +%67), Myanmar (2046'ya 1293'e karşı yeni vakalar; %+58) ve Bangladeş (2727'ye karşı 2126; %+28). En  çok  yeni vaka rapor eden ülkeler; Hindistan (38 829 yeni vaka; 100.000'de 2,8 yeni vaka; önceki haftaya benzer şekilde), Endonezya (16 314 yeni vaka; 100.000'de 6,0 yeni vaka; -%18) ve Tayland (5841 yeni vaka; 100.000'de 8.4 yeni vaka; -%35) olmuştur.

 

Bölge, bir önceki haftaya göre %6'lık bir düşüşle 400'ün üzerinde ölüm bildirmiştir. En çok yeni ölüm vakası bildiren ülkeler;  Hindistan (187 yeni ölüm; 100.000'de <1 yeni ölüm; +%18), Endonezya (122 yeni ölüm; 100.000'de <1 yeni ölüm; önceki haftaya benzer) ve Tayland (90 yeni ölüm; 100.000'de <1 yeni ölüm; -%35) olmuştur.

 

 

DSÖ Güney Doğu Asya Bölge Ofisi: https://www.who.int/southeastasia/outbreaks-and-emergencies/novel-coronavirus-2019.

Batı Pasifik Bölgesi

 

Batı Pasifik Bölgesi, 1.4 milyondan fazla yeni vaka ile önceki haftaya benzer bir vaka sayısı bildirmiştir. Dört (%12) ülke yeni vakalarda %20 veya daha fazla artış bildirmiş olup en büyük orantılı artış Marshall Adaları (141 yeni vakaya karşı 141; %1467), Yeni Kaledonya (23 yeni vakaya karşı 97; +%322) ) ve Vanuatu’da (51'e karşı 36 yeni vaka; +%42) olmuştur. En çok yeni vaka rapor eden ülkeler; Japonya (605 919 yeni vaka; 100.000'de 479,1 yeni vaka; +%13), Güney Kore (389 579 yeni vaka; 100.000'de 759,9 yeni vaka; -%11) ve Çin (297 693 yeni vaka; 100.000'de 20.2 yeni vaka; +%13) olmuştur.

 

Bölge, yeni haftalık ölümlerde önceki haftaya göre %27'lik bir düşüş bildirmiş olup 2.400'den fazla ölüm bildirilmiştir. En çok yeni ölüm vakası rapor eden ükleler; Japonya (1162 yeni ölüm; 100.000'de 1 yeni ölüm; -%31), Güney Kore (377 yeni ölüm; 100.000'de 1 yeni ölüm; +%5) ve Çin ( 360 yeni ölüm; 100.000'de <1 yeni ölüm; +%20) olmuştur.

 

DSÖ Batı Pasifik Bölge Ofisi: https://www.who.int/westernpacific/emergencies/covid-19

 

Ek 1. Veri, tablo ve şekil notları

 

Sunulan veriler, ülkelerden/bölgelerden DSÖ'ye bildirilen, büyük ölçüde DSÖ vaka tanımlarına ve sürveyans klavuzuna dayanan resmi laboratuvar onaylı COVID-19 vaka ve ölümlerine dayanmaktadır. Doğruluk ve güvenilirliği sağlamak için adımlar atılırken, tüm veriler sürekli doğrulama ve değişikliğe tabidir; ve bu verileri yorumlarken, gerçek vaka ve ölüm oranı insidansının olduğundan düşük tahmin edilmesi ve bu verileri küresel düzeyde yansıtmada değişken gecikmeler gibi, sunulan sayıları etkileyen birkaç faktör nedeniyle dikkatli olunmalıdır. Vaka tespiti, dahil etme kriterleri, test stratejileri, raporlama uygulamaları ve veri kesme ve gecikme süreleri ülkeler/bölgeler arasında farklılık göstermektedir. Az sayıda ülke/bölge, şüpheli ve laboratuvar onaylı vakaları birlikte rapor etmektedir. DSÖ, ulusal halk sağlığı yetkilileri ve diğer kaynaklar tarafından yayınlanan bilgi ürünleri arasında farklılıklar olması beklenmektedir. epi-data-support@who.int adresine e-posta gönderilerek yapılan geçmiş veri düzenlemesinin bir kaydı talep edilebilmektedir. Talep ederken lütfen ilgilendiğiniz ülke (ler)i, süreyi ve talep / kullanım amacını belirtiniz. Önceki durum raporları düzenlenmeyecektir; en güncel veriler için https://covid19.who.int/ adresine bakınız. Ülkeler, bölgeler ve alanlar ve DSÖ Bölgeleri (önceki sayılarda rapor edilmiştir) tarafından son yedi gün içinde bildirilen doğrulanmış COVID-19 vakaları ve ölümleri  “https://covid19.who.int/table” adresinde mevcuttur.

 

Ülkeler', benzer statüdeki ülkeleri, bölgeleri, alanları veya diğer yargı yetkilerini ifade edebilmektedir. Kullanılan isimler ve bu yayındaki materyalin sunumu, DSÖ tarafından herhangi bir ülkenin, bölgenin, şehrin veya otoritenin yasal statüsü, yetkileri veya hudutlarının sınırlandırılması ile ilgili herhangi bir fikrin ifade edildiği anlamına gelmemektedir. Haritalardaki noktalı ve kesik çizgiler, henüz tam olarak anlaşmaya varılamayan yaklaşık sınır çizgilerini temsil etmektedir.

Ülkeler, bölgeler ve alanlar, DSÖ yönetim bölgesi altında düzenlenmiştir. Belirli şirketlerin veya üreticilerin ürünlerinden bahsedilmesi, DSÖ tarafından onaylandığını veya söz konusu https://www.who.int/publications/m/item/weekly-epidemiological-update-on-covid-19---14-september-2022benzer nitelikteki diğer ürünlerin yerine önerildiğini ima etmemektedir. Hatalar ve eksiklikler hariç olmak üzere, tescilli ürünlerin isimleri, baş harfleri büyük olacak şekilde ayırt edilmektedir.

 

[1]  Kosova'ya yapılan tüm atıflar Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1244 (1999) sayılı kararı bağlamında anlaşılmalıdır. Haritada Sırbistan ve Kosova vakalarının sayısı (UNSCR 1244, 1999) görselleştirme amacıyla hazırlanmıştır.

[2]  Arjantin ile Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı hükümetleri arasında Falkland Adaları (Malvinas) üzerindeki egemenlik konusunda bir anlaşmazlık bulunmaktadır.

Kuzey Kore’deki COVID-19 salgınına ilişkin güncellemeler, laboratuvar tarafından doğrulanmış COVID 19 vakalarının sayısı bildirilmediğinden bu rapora dahil edilmemiştir.

 

Ek 2. SARS-CoV-2 varyantlarının değerlendirilmesi ve sınıflandırılması

 

DSÖ, ulusal makamlar, kurumlar ve araştırmacılarla işbirliği içinde, SARS-CoV-2 varyantlarının bulaş veya hastalık özelliklerini değiştirip değiştirmediğini veya hastalığın yayılmasını kontrol etmek için uygulanan aşıların, terapötiklerin, tanıların veya halk sağlığı ve sosyal önlemlerinin (PHSM) etkinliğini değiştirip değiştirmediğini rutin olarak değerlendirmektedir. Potansiyel endişe verici varyantlar (VOC'ler), ilgili varyantlar (VOI'ler) veya izlem altındaki varyantlar (VUM'ler), küresel halk sağlığına yönelik riske dayalı olarak düzenli olarak değerlendirilmektedir.

 

Varyantların sınıflandırmaları, dolaşımdaki varyantların sürekli evrimini ve değişen epidemiyolojilerini yansıtmak için gerektiğinde revize edilecektir. Varyant sınıflandırması için kriterler ve şu anda dolaşımda olan ve daha önce dolaşımda olan VOC'ler, VOI'ler ve VUM'ların listeleri, DSÖ SARS-CoV-2 varyantları izlem sayfasında mevcuttur. Ulusal makamlar diğer varyantları belirlemeyi seçebilir ve yeni ortaya çıkan varyantları ve bunların etkilerini araştırmaları ve raporlamaları için güçlü bir şekilde teşvik edilmektedir.

 

Ek 3. Endişe Verici Omicron varyantına karşı birincil seri ve rapel doz aşı performansını değerlendiren nötralizasyon çalışmalarının sonuçlarının özeti (veriler 19 Eylül 2022'de güncellenmiştir)

 

Ek Tablo 3'e ilişkin ek notlar

 

• Tabloya katkıda bulunan çalışmalar, SARS-CoV-2 varyantlarının COVID-19 aşıları tarafından nötralizasyonuna ilişkin ön baskı ve yayınlanmış literatürün devam eden bir incelemesinden belirlenmiştir.

 

• Aşağıdaki sonuç grupları tablonun dışında tutulmuştur:

o Nihai dozdan <7 gün veya ≥6 ay sonra alınan numuneler

o Referans olarak kullanılan ana SARS-CoV-1 suşu dışındaki suş

o Bağışıklığı baskılanmış kişilerden alınan örnekler

o Daha önce SARS-CoV-2 ile enfekte olmuş kişilerden alınan örneklerin %20'sinden fazlası

 

• Çalışmaların popülasyonda farklılık gösterdiğini ve farklı çalışmalar arasındaki ürünleri karşılaştırırken bazı farklılıkları kısmen açıklayabilen diğer metodolojik değerlendirmeleri dikkate almak önemlidir. Ek olarak, tabloda özetlenen azalmalar, rapor edildiğinde çalışmalar arasında önemli ölçüde değişebilen kat azalmaları etrafındaki belirsizlik aralıklarını içermemektedir.

 

Ek 4. Şekil 5 için Yöntemler

 

• Grafiğe dahil edilen VE çalışmaları, COVID-19 aşı etkinliği çalışmalarının devam eden sistematik bir incelemesinden tanımlanmıştır. Tüm çalışmalar, Omicron'un dolaşımdaki baskın varyant olduğu zaman yürütülen kohort veya test negatif tasarımlardı. Sistematik inceleme ve dahil etme/hariç tutma kriterleri için yöntemler view-hub.org'da mevcuttur.

 

• Grafiğe yalnızca tek tek aşıların VE tahminlerini sağlayan çalışmalar dahil edilmiştir; Birden fazla aşının birleşik VE'sini değerlendiren çalışmalar, bir VE tahminine dahil edilen tüm katılımcıların aynı marka aşıları aynı sırayla aldığı heterolog birincil ve destekleyici program çalışmaları dışında hariç tutulmuştur.

 

• Yalnızca aşılama veya sınırlı takip süresine sahip tahminler (ortalama zaman noktası açıkça  plan aralıklarından birine düşecek şekilde) nedeniyle ayrık zaman aralıkları için VE tahminleri sağlayan çalışmalar dahil edilmiştir. Birden fazla zaman aralığını kapsayan kümülatif bir zaman periyodunda yalnızca VE tahminleri sağlayan çalışmalar, Omicron ile zaman içinde VE'nin belirgin şekilde azalması nedeniyle yorumlanmaları zor olduğu için hariç tutulmuştur.

 

• Grafiğe yalnızca mutlak aşı etkinliği tahminleri (yani karşılaştırma grubu aşılanmamış kişilerdir) dahil edilmiştir; Göreceli aşı etkinliğine ilişkin tahminler (örneğin, karşılaştırma grubu birincil seriyi tamamlamış kişilerdir), bağıl aşı etkinliğinin yorumlanması mutlak aşı etkinliği ile karşılaştırılabilir olmadığı için hariç tutulmuştur.

 

Kaynaklar:

 

 

 

 

 

Etiketler: