Durumun Özeti

26 Ocak 2026'da Etiyopya Sağlık Bakanlığı, Marburg virüsü hastalığı (MVD) salgınının sona erdiğini ilan etmiştir. Bu açıklama, MVD tanısı konmuş son kişinin ölümünden ve 14 Aralık 2025'te DSÖ tavsiyelerine uygun olarak güvenli ve saygın bir şekilde defnedilmesinden bu yana iki ardışık kuluçka dönemi (toplam 42 gün) geçtikten sonra gelmiştir.

25 Ocak 2026 itibarıyla, dokuzu ölümle sonuçlanan 14 doğrulanmış vaka ve tamamı ölümle sonuçlanan beş olası vaka olmak üzere toplam 19 vaka bildirilmiştir. 25 Ocak 2026 itibarıyla, izleme listesine alınan toplam 857 kişinin tamamı 21 günlük takip sürecini tamamlamıştır. DSÖ, ülke ofisi ve ortakları aracılığıyla, bu salgını kontrol altına almak için hükümete teknik, operasyonel ve mali destek sağlamıştır.

Durumun Tanımlanması

14 Kasım 2025'te, Etiyopya'nın Güney Etiyopya Bölgesi'ndeki Jinka kasabasında şüpheli viral hemorajik ateş (VHF) vakalarının laboratuvar tarafından doğrulanmasının ardından, Etiyopya Sağlık Bakanlığı Marburg Virüsü Hastalığı (MVD) salgını ilan etmiştir. Etiyopya Halk Sağlığı Enstitüsü'ndeki (EPHI) Ulusal Referans Laboratuvarı tarafından yapılan moleküler testler, hasta örneklerinde Marburg virüsünü (MARV) tespit etmiştir. Bu durum ile Etiyopya’da ilk kez bir MVD salgını bildirilmiştir.

Bilinen ilk vaka, 23 Ekim'de semptom gösteren Jinka kasabasından bir yetişkindir. Hasta, ertesi gün kusma, iştahsızlık ve karın krampları ile Genel Hastaneye başvurmuştur. 25 Ocak 2026 itibarıyla, Güney Etiyopya Bölgesi'ndeki Jinka, Malle ve Dasench’dan ve Sidama Bölgesi'ndeki Hawassa'dan Sağlık Bakanlığı tarafından dokuzu ölümle sonuçlanan toplam 14 doğrulanmış vaka (Vaka Ölüm Oranı (CFR) %64,3) ve tamamı ölümle sonuçlanan beş olası vaka bildirilmiştir.

25 Ocak 2026 itibarıyla, 21 günlük takip sürecini tamamlayan toplam 857 temaslı listelenmiştir; bunların 760'ı Güney Etiyopya Bölgesi'nden ve 97'si Sidama Bölgesi'ndendir. 5 Ocak 2026 itibarıyla, virüs için 3800 numune test edilmiştir.

26 Ocak 2026'da, iki ardışık kuluçka döneminin (toplam 42 gün) ardından, yeni bir doğrulanmış vaka bildirilmemesi ve son doğrulanmış vakanın ölmesi ve 14 Aralık 2025'te güvenli ve saygın bir şekilde defnedilmesinin ardından, Etiyopya Sağlık Bakanlığı, DSÖ tavsiyeleri doğrultusunda MVD salgınının sona erdiğini ilan etmiştir.

Şekil 1: 25 Ocak 2026 tarihi itibariyla Etiyopya'da doğrulanmış ve olası Marburg virüsü hastalığı vakalarının bildirildiği bölgelerin haritası

Epidemiyoloji

Marburg virüs hastalığı (MVD), birbirine çok benzeyen iki virüs olan Marburg virüsü ve Ravn virüsünden birinin neden olduğu ciddi bir hastalıktır. MVD'nin yüksek bir ölüm oranı vardır ve önceki salgınlardan elde edilen verilere göre bu oran %24 ile %88 arasında değişmektedir. Erken destekleyici hasta bakımı ile ölüm oranı düşürülebilir. Virüs başlangıçta meyve yarasalarından (Rousettus aegyptiacus) insanlara bulaşır ve daha sonra vücut sıvıları, kontamine yüzeyler veya enfekte malzemelerle doğrudan temas yoluyla insanlar arasında yayılır. Uygun enfeksiyon, önleme ve kontrol önlemleri alınmadığında sağlık çalışanları, bakıcılar ve cenaze işlemlerine katılan kişiler özellikle risk altındadır.

MVD semptomları genellikle 2 ila 21 günlük bir kuluçka döneminden sonra aniden başlar ve yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, halsizlik, kas ağrıları ve ishal ve kusma gibi ilerleyici gastrointestinal semptomları içerir. Şiddetli vakalarda, hastalar birden fazla bölgeden kanama yaşayabilir ve semptomların başlangıcından sonraki bir hafta içinde şok ve organ yetmezliğinden ölebilir.

MVD için onaylanmış bir tedavi veya aşı bulunmamaktadır, ancak erken destekleyici bakım hayatta kalma oranını artırmaktadır. Bazı aday aşılar ve terapötikler halen araştırma aşamasındadır.

Daha önce dünya genelinde 19 MVD salgını rapor edilmiştir. En son salgın, Ocak ve Mart 2025 tarihleri ​​arasında Tanzanya Cumhuriyeti'nden bildirilmiştir. Afrika Bölgesi'nde MVD salgını bildiren diğer ülkeler arasında Angola, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Ekvator Ginesi, Gana, Gine, Kenya, Ruanda, Güney Afrika ve Uganda bulunmaktadır.

Halk Sağlığı Yanıtı

Etiyopya'daki yerel ve ulusal sağlık yetkilileri aşağıdaki halk sağlığı önlemlerini uygulamaya koymuştur:

• Sağlık Bakanlığı bünyesinde stratejik rehberlik sağlamak, karar almak ve kaynakları seferber etmek amacıyla bir Ulusal Görev Gücü oluşturulmuştur.
• Sağlık Bakanlığı / EPHI tarafından maliyetlendirilmiş ulusal üç aylık bir yanıt planı geliştirilmiş ve yürürlüğe konulmuştur.
• Sağlık Bakanlığı, MVD salgınına ilişkin bilgileri düzenli olarak kamuoyu ve kilit paydaşlarla paylaşmıştır.
• Ulusal ve bölgesel düzeylerde Halk Sağlığı Acil Durum Operasyon Merkezleri aktive edilmiş ve yanıtın koordinasyonu için olay yönetim yapıları oluşturulmuştur.
• Sağlık Bakanlığı, EPHI ve bölgesel sağlık ofisleri iş birliğinde, öncelikli giriş noktaları (PoE) ve kontrol noktaları (PoC) dâhil olmak üzere entegre sürveyans ve yanıt faaliyetleri yürütülmüştür.
• Toplum temelli sürveyans, temaslı takibi, evden eve ziyaretler ve sağlık hizmeti sunumu güçlendirilmiştir.
• İki hastane tedavi merkezi olarak belirlenmiş ve vaka yönetimi için özel sağlık çalışanları görevlendirilmiştir.
• Zamanında doğrulama sağlamak amacıyla, ulusal düzeyde laboratuvar kapasitesi güçlendirilmiş ve Jinka’da mobil bir laboratuvar konuşlandırılmıştır.
• Hızlı yanıt ekibi (RRT) tarafından saha değerlendirmeleri yapılmıştır.
• Risk İletişimi ve Toplum Katılımı (RCCE) ekipleri, MVD önleme mesajlarını yaymış, toplum diyalogları yürütmüş, hedefli toplum müdahaleleri için faaliyet planları geliştirmiş, yanlış bilgileri ele almak amacıyla sosyal medyayı izlemiş ve kamu farkındalığını artırmak ve yerel ağlar ile kanaat önderlerini sürece dâhil etmek için güvenilir iletişim kanallarını değerlendirmiştir.

DSÖ, ülke ofisi ve ortakları aracılığıyla, bu salgını kontrol altına almak için hükümete teknik, operasyonel ve mali destek sağlamıştır. Bu destekler şunları içermektedir:

• DSÖ, PoE gözetimi, laboratuvar, vaka yönetimi, IPC, güvenli ve onurlu defin, RCCE, lojistik ve sınır ötesi koordinasyon dahil olmak üzere tüm müdahale sütunlarında politika, teknik ve operasyonel destek sağlamıştır
• Test kitleri, VHF kitleri, tedavi merkezi modülleri dahil olmak üzere acil durum malzemeleri sağlamıştır.
• Tüm yanıt sütunlarında operasyonel destek sağlamak için teknik uzmanlar görevlendirmiştir.
• Sürveyans, entegre vaka yönetimi ve IPC faaliyetleri konusunda kapasite geliştirme ve denetim için teknik destek sağlamıştır.
• MVD yanıtının temel sağlık hizmetlerine entegrasyonu da dahil olmak üzere geçiş planı için teknik ve stratejik destek sağlamaya devam etmiştir.
• Bölgesel Sağlık Bürosu'na (RHB) çeşitli kümelenmelerde topluluk tabanlı aktif vaka arama ve ölüm gözetimi konusunda destek sağlamıştır.
• Hayatta Kalanlar Programı'nın geliştirilmesi ve uygulanması için RHB'ye teknik ve programatik destek verilmiştir.

DSÖ Risk Değerlendirmesi

Bu, Etiyopya'da bildirilen ilk doğrulanmış MVD salgınıdır. Temaslı takibi, alarm yönetimi, aktif vaka arama ve ölüm gözetimi de dahil olmak üzere müdahale sırasındaki salgın araştırması ve gözetim faaliyetlerine dayanarak, DSÖ önerilerine göre 42 günlük geri sayım döneminde ek vaka bildirilmemiştir. Bununla birlikte, salgının sona erdiğinin ilan edilmesinin ardından, hayvan rezervuarı ile etkileşimlerden kaynaklanan potansiyel bulaşmalarla MVD'nin yeniden ortaya çıkma riski devam etmektedir.

Risk iletişimi ve toplum katılımı faaliyetleri; zamanında ve doğru bilgi sağlamaya, toplum geri bildirimlerini ve söylentileri izleyip ele almaya ve salgından etkilenen bireylere yönelik damgalamayı azaltmaya yönelik çabaları desteklemeye devam edecektir.

DSÖ Tavsiyesi

DSÖ, salgın sona erdikten sonra hızlı müdahale yeteneğini sürdürmenin yanı sıra erken teşhis ve bakım kapasitelerinin korunmasını teşvik etmektedir. Bu yaklaşım, hastalığın yeniden ortaya çıkması durumunda sağlık otoritelerinin hastalığı hemen tespit edebilmesini, hastalığın tekrar yayılmasını önleyebilmesini ve nihayetinde hayat kurtarabilmesini sağlamak içindir.

MVD için risk faktörleri ve bireylerin alabileceği koruyucu önlemler konusunda farkındalığı artırmak, insan bulaşmasını azaltmanın etkili bir yoludur. DSÖ, sağlık tesislerinde ve toplumda MVD bulaşmasını azaltmanın etkili bir yolu olarak aşağıdaki risk azaltma önlemlerini önermektedir:

• Meyve yarasası kolonilerinin yaşadığı madenlere veya mağaralara uzun süreli maruz kalmaktan kaynaklanan yarasa-insan bulaşma riskinin azaltılması. Meyve yarasası kolonilerinin yaşadığı madenleri veya mağaraları ziyaret eden veya buralarda çalışan kişiler eldiven ve diğer uygun koruyucu giysiler (maskeler dahil) giymelidir.
• MVD hastalarının erken tespitine yönelik kapasite risk altındaki ortamlarda zaman içinde korunmalıdır.
• Enfekte hastalarla, özellikle vücut sıvılarıyla doğrudan veya yakın temastan kaynaklanan insandan-insana bulaşma riskinin azaltılması. MVD hastalarıyla yakın fiziksel temastan kaçınılmalıdır. MVD şüphesi olan veya MVD tanısı konmuş hastalar, erken bakım için ve evde bulaşmayı önlemek amacıyla belirlenmiş bir tedavi merkezinde izole edilmelidir.
• MVD'den etkilenen toplumların, sağlık yetkilileriyle birlikte, halkın hem hastalığın doğası hem de gerekli salgın kontrol önlemleri hakkında iyi bilgilendirilmesini sağlamalıdır.
• Salgın kontrol önlemleri arasında, ölenlerin güvenli ve saygın bir şekilde gömülmesi, MVD ile enfekte olmuş biriyle temas etmiş olabilecek kişilerin belirlenmesi ve sağlık durumlarının 21 gün boyunca izlenmesi ve tanı konmuş hastaya bakım sağlanması yer almaktadır. MVD ile eşleşen semptomları olan tüm hastalar, yeterli kapasiteye sahip bir sağlık kuruluşuna sevk edilmelidir.
• Tüm sağlık kuruluşlarında, DSÖ'nün Ebola ve Marburg hastalığı için Enfeksiyon Önleme ve Kontrol kılavuzuna göre kritik enfeksiyon önleme ve kontrol önlemleri uygulanmalı ve/veya güçlendirilmelidir. Doğrulanan veya şüphelenilen MVD hastalarına bakım veren sağlık çalışanları, standart önlemlere ek olarak, hastanın kanı ve diğer vücut sıvılarıyla ve kontamine yüzeyler ve nesnelerle temastan kaçınmak için DSÖ'nün 5 anına uygun olarak uygun kişisel koruyucu ekipman kullanımı ve el hijyeni de dahil olmak üzere bulaşmaya dayalı önlemler uygulamalıdır. Sağlık tesislerinde oluşan atıklar güvenli bir şekilde ayrıştırılmalı, toplanmalı, taşınmalı, depolanmalı, işlenmeli ve son olarak bertaraf edilmelidir. Güvenli atık bertarafı için ulusal kılavuzlara, kurallara ve düzenlemelere veya DSÖ'nün güvenli atık yönetimi kılavuzlarına uyulmalıdır.
• Hasta bakım faaliyetleri, sağlık hizmetlerinde temel çevresel sağlık standartlarında belirtildiği gibi, sağlık hizmetleriyle ilişkili enfeksiyonların (HAİ) önlenmesi ve kontrolü ile ilgili uygulamaları kolaylaştıran temiz ve hijyenik bir ortamda gerçekleştirilmelidir. Sağlık tesislerinde güvenli su, yeterli sanitasyon ve hijyen altyapısı ve hizmetleri sağlanmalıdır. Öneriler ve iyileştirmeler hakkında ayrıntılı bilgi için WASH FIT uygulama paketini takip edin.
• DSÖ, MVD’den iyileşmiş kişileri olası sekeller açısından desteklemek, vücut sıvısı testlerine erişimlerini sağlamak ve enfekte vücut sıvıları yoluyla bulaş riskini uygun uygulamalarla azaltmak amacıyla kapsamlı bir bakım programının uygulanmasını teşvik etmektedir.

Mevcut risk değerlendirmesine dayanarak, DSÖ Etiyopya ile ilgili herhangi bir seyahat veya ticaret kısıtlaması uygulanmasını önermemektedir.

Ayrıntılı Bilgi İçin Aşağıdaki Bağlantılara Bakınız:

• World Health Organization. Ethiopia declares end of first-ever Marburg virus disease outbreak. Available from: https://www.afro.who.int/countries/ethiopia/news/ethiopia-declares-end-first-ever-marburg-virus-disease-outbreak
•  World Health Organization (21 November 2025). Disease Outbreak News; Marburg virus disease in Ethiopia. Available at: https://www/who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2025-DON585
• An introduction to the Marburg virus vaccine consortium, MARVAC | PLOS Pathogens [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://journals.plos.org/plospathogens/article?id=10.1371/journal.ppat.1010805
• Bat‐borne viruses in Africa: a critical review - Markotter - 2020 - Journal of Zoology - Wiley Online Library [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://zslpublications.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jzo.12769
• Building research readiness for a future filovirus outbreak, Workshop February 20 - 22, 2024, Uganda [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/news-room/events/detail/2024/02/20/default-calendar/building-research-readiness-for-a-future-filovirus-outbreak-workshop-february-20-22-2024-uganda
• Diagnostic testing for Ebola and Marburg virus diseases: interim guidance, 20 December 2024 [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/B09221
• My Mooc [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Ebola and Marburg diseases screening and treatment center design. Available from: https://www.my-mooc.com:443/en/mooc/ebola-and-marburg-diseases-screening-and-treatment-center-design-openwho-org-b254d40e-8763-4fce-9847-5bfea7afa8c8
• Ebola and Marburg treatment centres [Internet]. World Health Organization; 2024 [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/publications/b/73031
• Ethiopia reports suspected viral haemorrhagic fever outbreak | WHO | Regional Office for Africa [Internet]. 2025 [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.afro.who.int/news/ethiopia-suspected-viral-haemorrhagic-fever-outbreak
• Facebook [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.facebook.com/photo?fbid=1248868497275378&set=a.288278136667757
• Hand hygiene technical reference manual: to be used by health-care workers, trainers and observers of hand hygiene practices [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241598606
• Infection prevention and control guideline for Ebola and Marburg disease, August 2023 [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/WHO-WPE-CRS-HCR-2023.1
• Korine C. IUCN Red List of Threatened Species: Rousettus aegyptiacus. IUCN Red List Threat Species [Internet]. 2016 Apr 20 [cited 2025 Nov 19]; Available from: https://www.iucnredlist.org/en
• Laboratory biosafety manual, 4th edition [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240011311
• Marburg virus disease [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/marburg-virus-disease
• Marburg virus disease [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/marburg-virus-disease
• Marburg virus disease - United Republic of Tanzania [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2023-DON471
• Marburg virus disease - United Republic of Tanzania [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2023-DON471
• Snapshot [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2023-DON471
• Marburg virus therapeutics landscape [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/publications/m/item/marburg-virus-therapeutics-landscape
• Marburg virus vaccine landscape [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/publications/m/item/marburg-virus-vaccine-landscape
• Standard precautions for the prevention and control of infections: aide-memoire [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/WHO-UHL-IHS-IPC-2022.1
• Steps to put on personal protective equipment (PPE) for Ebola/Marburg disease: Coverall [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/multi-media/details/steps-to-put-on-ppe-for-ebola-marburg-disease-coverall
• Steps to put on personal protective equipment (PPE) for Ebola/Marburg disease: Gown and headcover [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/multi-media/details/steps-to-put-on-ppe-for-ebola-marburg-disease-gown-and-headcover
• Steps to remove personal protective equipment (PPE) for Ebola/Marburg disease: Coverall [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/multi-media/details/steps-to-remove-ppe-for-ebola-marburg-disease-coverall
• Steps to remove personal protective equipment (PPE) for Ebola/Marburg disease: Gown and headcover [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/multi-media/details/steps-to-remove-ppe-for-ebola-marburg-disease-gown-and-headcover
• This document describes a long-term global strategy for filovirus research and monitoring. [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/publications/m/item/a-who-strategic-research-agenda-for-filovirus-research-and-monitoring-----(who-afirm)
• Transmission-based precautions for the prevention and control of infections: aide-memoire [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/WHO-UHL-IHS-IPC-2022.2
• Viral Haemorrhagic Fever | WHO | Regional Office for Africa [Internet]. 2025 [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.afro.who.int/health-topics/viral-haemorrhagic-fever
• WHO Technical Advisory Group – candidate vaccine prioritization. Summary of the evaluations and recommendations on the four Marburg vaccines [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/publications/m/item/who-technical-advisory-group---candidate-vaccine-prioritization.--summary-of-the-evaluations-and-recommendations-on-the-four-marburg-vaccines
• WHO Technical Advisory Group – candidate vaccine prioritization. Summary of the evaluations and recommendations on the four Marburg vaccines [Internet]. [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/publications/m/item/who-technical-advisory-group---candidate-vaccine-prioritization.--summary-of-the-evaluations-and-recommendations-on-the-four-marburg-vaccines
• WHO Considerations for border health and points of entry for filovirus disease outbreaksL interim guidance. Available from: https://www.who.int/publications/m/item/considerations-for-border-health-and-points-of-entry-for-filovirus-disease-outbreaks
• Risk communication and community engagement for Marburg virus disease outbreaks: interim guidance, November 2024. [cited 2026 Jan 26]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/B09185