KONGO DEMOKRATİK CUMHURİYETİ VE UGANDA'DA BUNDİBUGYO VİRÜSÜNÜN NEDEN OLDUĞU EBOLA HASTALIĞI
Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde Bundibugyo virüsünün neden olduğu Ebola hastalığı salgınında vaka sayıları artmaya ve salgın farklı bölgelere yayılmaya devam etmektedir. 6 Haziran 2026 itibarıyla Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde 515 doğrulanmış vaka ve 91 ölüm, Uganda’da ise 19 doğrulanmış vaka, 1 olası vaka ve 2 ölüm bildirilmiştir. Ulusal yetkililer, DSÖ ve ortaklarıyla birlikte salgına yönelik müdahale çalışmalarını sürdürmekte; ayrıca Afrika ülkelerinin hazırlık ve yanıt kapasitesini güçlendirmek amacıyla ortak bir kıtasal plan başlatılmıştır.
Durumun Özeti
Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki Bundibugyo virüs hastalığı (BVD) salgını, artan vaka sayıları, coğrafi yayılım ve Uganda'ya sınır ötesi yayılmayla hızla ilerlemektedir. 6 Haziran itibarıyla Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nden toplam 515 doğrulanmış vaka ve bu vakalar arasında 91 ölüm bildirildi; Uganda ise iki ölüm de dahil olmak üzere 19 doğrulanmış vaka ve bir olası vaka bildirmiştir. Uganda'da salgın, hem ithal enfeksiyonlar hem de temaslılar ve sağlık çalışanları arasında ikincil bulaşma kanıtlarıyla, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nden kaynaklanan bulaşmayla epidemiyolojik olarak bağlantılı olmaya devam etmektedir. Ulusal yetkililer, DSÖ ve ortaklarıyla işbirliği içinde, geniş kapsamlı bir salgın yanıt önlemleri paketi hayata geçirmektedir. 5 Haziran'da Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (Africa CDC) ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ortaklarıyla birlikte, Afrika ülkelerinin salgına hazırlanması, hızlı bir şekilde tespit etmesi ve yanıt vermesi için 518 milyon ABD doları talep eden ortak bir Ebola kıtasal hazırlık ve yanıt planı başlatmıştır.
Durumun Tanımlanması
29 Mayıs 2026'da yayınlanan son Hastalık Salgını Haberleri'nden bu yana, Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Uganda'da teyit edilen vaka ve ölüm sayıları hızla artmıştır. Her iki ülkeden toplamda 93 ölüm (vaka ölüm oranı [ÖÖ] %17,4) dahil olmak üzere 534 teyit edilmiş vaka bildirilirken, en az 17 kişi iyileşmiştir.
Şekil 1. 6 Haziran 2026 tarihi itibariyle Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Uganda'da Bundibugyo virüs hastalığının teyit edilmiş vakalarının dağılımı
Demokratik Kongo Cumhuriyeti
29 Mayıs'tan bu yana, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nden 74'ü ölümle sonuçlanan 390 yeni vaka daha bildirilmiştir. Bu artış kısmen, daha önce toplanan örneklerin test edilmesini sağlayan test ve tanı kapasitelerinin artırılmasından kaynaklanmaktadır. 6 Haziran 2026 itibarıyla, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nden 91'i ölümle sonuçlanan (ölüm oranı %17,7) toplam 515 vaka bildirildi. Bildirilen ölüm oranının muhtemelen düşük bir tahmin olduğu düşünülmektedir, çünkü salgın ilanından önce meydana gelen birçok ölüm hala soruşturma altındadır. Şimdiye kadar 12 hasta iyileşmiştir. Vakalar, Ituri (36 sağlık bölgesinden 17'si), Kuzey Kivu (35 sağlık bölgesinden 7'si) ve Güney Kivu (34 sağlık bölgesinden 1'i) [1] olmak üzere 25 sağlık bölgesinden bildirilmiştir. Bugüne kadar sağlık ve bakım çalışanları arasında 16 vaka bildirilmiştir.
Salgın, vakaların %94'ünü (487) oluşturan Ituri Eyaleti'nde yoğunlaşmaya devam etmektedir. Ituri'deki ölüm oranı %15'tir (74/487); bu oran, %64 (16/25) olan Kuzey Kivu'daki ölüm oranından önemli ölçüde daha düşüktür. Ituri Eyaletinde en yüksek teyit edilmiş vaka sayıları Bunia (142 vaka), Rwampara (98 vaka), Mongbwalu (92 vaka) ve Nyankunde (24 vaka) bölgelerinden bildirilmiştir.
6 Haziran itibariyle, Ituri (4118), Kuzey Kivu (699) ve Güney Kivu (223) eyaletlerinde toplam 5040 temaslı tespit edilmiş ve takip altına alınmıştır. Bunlardan 2535 temaslı son 24 saat içinde takip edilmiştir; bu da Ituri'de %43,2, Kuzey Kivu'da %82,5 ve Güney Kivu'da %80,3'lük takip oranlarına karşılık gelmektedir.
Sağlık tesislerini etkileyen artan güvenlik olayları, etkilenen eyaletlerde ek operasyonel zorluklar yaratmıştır. Bu koşullar, yanıt için erişimi kısıtlımakta, sürveyans ve yanıt faaliyetlerini aksatmakta ve tespit edilemeyen bulaşma riskini artırmaktadır. Bu tür olaylar, söz konusu durumun zorluklarını ve yerel liderler ve topluluklarla yakın işbirliğinin önemini vurgulamaktadır.
Şekil 2: Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde, 6 Haziran 2026 tarihi itibariyle bildirim tarihine göre, ölümler dahil olmak üzere teyit edilmiş vaka sayısı (n = 515).
Not: Yeni bildirilen teyit edilmiş vakalar/ölümler, test edilmeyi bekleyen örneklerin bir parçası olabilir ve bu nedenle ille de yeni edinilmiş enfeksiyonlar olmayabilir.
Uganda
29 Mayıs tarihli son güncellemeden bu yana Uganda'dan 10 yeni doğrulanmış vaka ve bir ölüm vakası daha bildirilmiştir. 6 Haziran 2026 itibarıyla, ithal vakalarda iki ölüm ve bir muhtemel vaka olmak üzere toplam 19 doğrulanmış vaka bildirilmiştir. Beş iyileşme vakası bildirilmiştir. Toplam vakaların 14'ü ithal, beşi ise Ugandalı. Vakalar Kampala ve Wakiso olmak üzere iki bölgeden bildirilmiştir. Bugüne kadar Uganda'daki tüm vakalar Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nden gelen yolcularla veya onlarla bağlantılı ikincil enfeksiyonlarla ilişkilendirilebilir; Uganda'da belgelenmiş bir topluluk içi bulaşma vakası bulunmamaktadır. Maruz kalma riskleri sağlık kuruluşları ve sınır ötesi hareketlerle ilişkilidir.
Vakaların yaklaşık %70'i, tıbbi bakım almak için Uganda'ya gelen Kongo vatandaşlarıdır. Buna, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nden Uganda üzerinden Birleşik Arap Emirlikleri'ne ve ardından tekrar Uganda'ya seyahat eden bir Kongo vatandaşı da dahildir. DSÖ, maruz kalma riskini değerlendirmek ve Ulusal Uluslararası Sağlık Tüzüğü (UST) Odak Noktası mekanizması aracılığıyla temaslı takibini kolaylaştırmak için Birleşik Arap Emirlikleri ve Uganda'daki halk sağlığı yetkilileriyle ek bilgi toplamak üzere çalışmaktadır. Bugüne kadar elde edilen bilgilere göre, vakanın Birleşik Arap Emirlikleri'ne seyahat sırasında veya Birleşik Arap Emirlikleri'nden ayrılırken BVD ile tutarlı, açıkça tanımlanmış semptomlar gösterdiğine dair hiçbir kanıt yoktur. Vaka bildiriminin ardından, BAE yetkilileri hızla risk değerlendirmesi, temaslı takibi faaliyetleri, tespit edilen temaslıların takibi, halk sağlığı soruşturmaları, giriş noktalarında artırılmış hazırlık önlemleri ve ilgili ulusal ve uluslararası ortaklarla koordinasyonu uygulamaya koymuştur. Bugüne kadar yapılan epidemiyolojik araştırmalar, BAE'de herhangi bir ikincil vaka, yerel bulaşma veya ileriye doğru yayılma kanıtı tespit etmemiştir. Bulgular, Birleşik Arap Emirlikleri'nde bu olayla ilişkili bulaşma riskinin düşük olduğu sonucunu desteklemektedir.
2 Haziran itibariyle, vakalarla bağlantılı toplam 668 temaslı tespit edilmiş ve takip altındadır. Bunlar arasında yakın konut temaslıları ve vakaların hastaneye yatırıldığı hastane temaslıları bulunmaktadır.
Şekil 3: Uganda'da 6 Haziran 2026 itibariyle bildirim tarihine göre teyit edilen vaka sayısı (n = 19), ölümler dahil.
Kaynak: Uganda Sağlık Bakanlığı
Epidemiyoloji
Bundibugyo virüs hastalığı (BVD), Orthoebolavirus türlerinden biri olan Bundibugyo virüsünün neden olduğu, şiddetli ve genellikle ölümcül bir Ebola hastalığı türüdür. Meyve yarasalarının doğal rezervuarı olduğu düşünülen, hayvanlardan insanlara bulaşan bir hastalıktır. İnsan enfeksiyonunun, yarasalar veya insan dışı primatlar gibi enfekte vahşi hayvanların kanı veya salgılarıyla yakın temas yoluyla meydana geldiği ve daha sonra enfekte bireylerin kanı, salgıları, organları veya diğer vücut sıvılarıyla veya kirlenmiş yüzeyler veya eşyalarla doğrudan temas yoluyla kişiden kişiye yayıldığı düşünülmektedir. Bulaşma, özellikle enfeksiyon önleme ve kontrol (IPC) önlemlerinin yetersiz olduğu sağlık kuruluşlarında ve ölülerle doğrudan temas içeren güvenli olmayan defin uygulamaları sırasında artmaktadır.
BVD'nin kuluçka süresi 2 ila 21 gün arasında değişmekte olup bireyler semptom başlangıcına kadar bulaşıcı değildir. Ateş, yorgunluk, kas ağrısı, baş ağrısı ve boğaz ağrısı gibi erken belirtiler spesifik değildir, bu da klinik tanıyı zorlaştırır ve tespitin gecikmesine neden olabilir. Bu belirtiler daha sonra gastrointestinal belirtilere, organ disfonksiyonuna ve bazı durumlarda kanama belirtilerine dönüşür. Uganda ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde 2007 ve 2012 yıllarında bildirilen son iki BVD salgınında vaka ölüm oranları yaklaşık %30 ila %50 arasında değişmiştir.
PCR veya antijen/antikor bazlı testler kullanılarak laboratuvarca doğrulama olmadan BVD'yi sıtma gibi diğer endemik ateşli hastalıklardan ayırt etmek zordur. Kontrol, hızlı vaka tespiti, izolasyon ve bakım, temaslı takibi, güvenli defin ve güçlü topluluk katılımına dayanmaktadır, çünkü BVD için şu anda onaylanmış aşı veya spesifik tedavi bulunmamaktadır.
Halk Sağlığı Yanıtı
Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Uganda'daki sağlık yetkilileri, DSÖ ve ortaklarıyla iş birliği içinde, kıtasal yanıt planının uygulanması, bağışçıların katılımı ve kritik finansman açıklarını gidermek ve etkilenen ve risk altındaki bölgelerde yanıt operasyonlarını sürdürmek için ek kaynakların seferber edilmesi de dahil olmak üzere kapsamlı halk sağlığı önlemleri uygulamaktadır.
Temel müdahale faaliyetleri arasında ayrıca kurumlar arası koordinasyon ve saha ekiplerinin konuşlandırılması, tıbbi malzeme temini, sürveyansın güçlendirilmesi, laboratuvar kapasitesinin artırılması, enfeksiyon önleme ve kontrolü, güvenli ve optimize edilmiş tedavi merkezlerinin kurulması, risk iletişimi ve topluluk katılımı ile potansiyel tıbbi karşı önlemler üzerine araştırmalar yer almaktadır.
İlgili Sağlık Bakanlığı, DSÖ ve ortaklarının halk sağlığı yanıtı eylemleri hakkında daha fazla bilgi için lütfen DSÖ Afrika Bölge Ofisi tarafından yayınlanan en son durum raporlarına bakın: Ebola Bundibugyo Virüsü Hastalığı Salgını Demokratik Kongo Cumhuriyeti | Uganda Haftalık Dış Durum Raporu 03, 31 Mayıs 2026 Tarihi İtibariyle Veriler | DSÖ | Afrika Bölge Ofisi
DSÖ risk değerlendirmesi
6 Haziran 2026'da DSÖ, yeni elde edilen bilgiler ve DSÖ Geçici Tavsiyelerini de dikkate alarak BVD salgını riskini yeniden değerlendirmiştir. Bu raporda belgelenmiş Bundibugyo virüsü (BVDV) tespit edilen ülkelerle kara sınırlarını paylaşan ülkeler (Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Uganda) için risk, Afrika Bölgesi'ndeki diğer ülkeler için olan riskten ayrı olarak değerlendirilmiştir.
Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki risk, devam eden bulaşma ve salgının yeni sağlık bölgelerine yayılmaya devam etmesi nedeniyle çok yüksek olarak değerlendirilmeye devam etmektedir; bu durum, ulusal ve bölgesel yayılma potansiyelini artırmaktadır.
Uganda'daki risk, ithal vakalar yoluyla doğrulanmış sınır ötesi yayılım ve geçmişte Ebola salgınlarından, Bundibugyo ve Sudan virüsü hastalığı salgınlarından etkilenen Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin doğusu – Uganda’nın batısı koridoru boyunca devam eden epidemiyolojik bağlantılar nedeniyle hala yüksek olarak değerlendirilmektedir.
Kara sınırları, belgelenmiş BDBV tespit edilmiş ülkelerle komşu olan ülkeler için risk, sınır ötesi ticaret ve madencilik faaliyetlerine bağlı sürekli nüfus hareketliliği, BVD yanıtı kapasitelerindeki ve deneyimlerindeki farklılıklar ve değişken hazırlık seviyeleri nedeniyle yüksek olarak değerlendirilmektedir.
Afrika bölgesinin geri kalanı ve küresel düzeyde risk düşük olarak değerlendirilmektedir.
DSÖ tavsiyesi
DSÖ, mevcut bilgilere dayanarak Kongo Demokratik Cumhuriyeti veya Uganda'ya seyahat veya ticaretin kısıtlanmasına karşı tavsiyede bulunmaktadır. DSÖ, bu olayla ilgili seyahat ve ticaret önlemlerini yakından izlemeye ve gerektiğinde doğrulamaya devam etmektedir.
Sınır sağlığı ve uluslararası seyahatle ilgili geçici tavsiyelerin uygulanmasına ilişkin hususlar hakkında daha fazla bilgi için lütfen 26 Mayıs 2026 tarihinde yayınlanan ilgili teknik nota bakınız.
22 Mayıs 2026 tarihinde Taraf Devletlere yayınlanan geçici tavsiyeler, bölgesel yayılımı önlemek ve etkili bir halk sağlığı yanıtı sağlamak için koordineli salgın kontrolünün, sınır ötesi işbirliğinin geliştirilmesinin ve sürekli sürveyans ve hazırlığın önemini vurgulamaktadır.
DSÖ, BVD için aday aşıları ve tedavileri değerlendirmek üzere Stratejik Uzmanlar Danışma Grubu (SAGE) dahil olmak üzere çeşitli teknik danışma grupları oluşturmuştur. Yapılan temel tavsiyeler, 28 Mayıs 2026 tarihinde yayınlanan basın bülteninde mevcuttur.
Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde BVD salgını hakkında düzenli bilgi ürünleri
Günlük güncelleme: Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Uganda'da BVD salgını hakkında epidemiyolojik güncelleme
Her Salı yayınlanır: Kongo Demokratik Cumhuriyeti | Uganda'da Ebola Bundibugyo Virüsü Hastalığı Salgını Hakkında Haftalık Dış Durum Raporu
Her Perşembe yayınlanır: Hastalık Salgını Haberleri | Tüm Tehlikeler Halk Sağlığı Olayları, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde Bundibugyo virüsünün neden olduğu Ebola hastalığı
Ayrıntılı Bilgi İçin Aşağıdaki Bağlantılara Bakınız:
Current outbreak: declarations and status
Africa CDC and WHO launch joint continental Ebola response plan
Bundibugyo Ebola virus | Continental preparedness and response plan: June-November 2026
WHO Democratic Republic of Congo confirms new Ebola outbreak
Message by the WHO Director-General to the people of the Democratic Republic of the Congo
Epidemiological updates and situation reports
Ebola Outbreak: Current Situation | Ebola | CDC
Daily situation report, Ministry of Health, Democratic Republic of the Congo.
Press Statements - Ministry of Health - Uganda
Published Disease Outbreak News (current outbreak)
Clinical management, IPC, and occupational safety
Infection prevention and control guideline for Ebola and Marburg disease. WHO.17 May 2026
Diagnostic testing for Ebola and Marburg virus diseases: interim guidance, 20 December 2024
Considerations for border health and points of entry for filovirus disease outbreaks
Training
WHO Launches Online Training to Strengthen Filovirus Outbreak Response
Prior Bundibugyo virus disease events, DRC (2012)
Disease Outbreak News. Ebola outbreak in Democratic Republic of Congo – update. WHO. 26 October 2012
Background and reference
[1] #Data source: Centre des opérations d'urgences de sante publique (COUSP-DRC)