KATAR’DA ORTA DOĞU SOLUNUM YOLU SENDROMU KORONAVİRÜSÜ-MERS-COV
Katar Ulusal Uluslararası Sağlık Tüzüğü Odak Noktası, 29 Ekim 2026 tarihinde, DSÖ'ne laboratuvar tarafından doğrulanmış iki Orta Doğu solunum sendromu (MERS) vakasını bildirmiştir. Vakalar 5 ve 25 Ağustos 2026 tarihlerinde doğrulanmış olup, 2022'den beri Katar'dan bildirilen ilk MERS vakalarıdır.
13 Kasım 2026
Durumun Özeti
Katar Ulusal Uluslararası Sağlık Tüzüğü (UST) Odak Noktası, Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) Orta Doğu solunum sendromunun (MERS) laboratuvar tarafından doğrulanmış iki vakasını 29 Ekim 2026'da bildirmiştir. Vakalar 5 ve 25 Ağustos 2026 tarihlerinde doğrulanmış olup 2022'den beri Katar'dan bildirilen ilk MERS vakalarıdır. MERS, esas olarak enfekte develerle doğrudan veya dolaylı temas yoluyla insanlara bulaşan viral bir zoonotik enfeksiyondur. Her iki hasta da 50 yaş üstü, altta yatan tıbbi rahatsızlıkları olan ve develere mesleki olarak maruz kalmış erkekler olduğu görülmüştür. Her ikisi de hastaneye yatırılmış ve daha sonra stabil durumda taburcu edilmiştir. Her iki vakadan toplam 99 temaslı tespit edilmiş, test edilmiş ve son maruziyetlerinden sonra 14 gün boyunca izlenmiştir. Tüm temaslıların MERS-CoV testi negatif çıkmış ve ikincil vaka tespit edilmemiştir. İki vaka da coğrafi olarak ayrı çiftliklerde develere maruz kaldıklarını bildirmiş ve aralarında epidemiyolojik bir bağlantı tespit edilmemiştir. Vakalar, insandan-insana bulaşmasından ziyade, tek hörgüçlü develerden zoonotik bulaşmayla ilişkili sporadik enfeksiyonları temsil ediyor gibi görünmektedir.
Durumun Tanımlanması
29 Ekim 2026'da Katar Ulusal UST Odak Noktası, DSÖ'ye Orta Doğu solunum sendromunun (MERS) laboratuvar tarafından doğrulanmış iki vakasını bildirmiştir. Vakalar 5 ve 25 Ağustos 2026 tarihlerinde doğrulanmıştır. Bunlar, Katar Devleti tarafından 2022'den beri bildirilen ilk MERS-CoV vakalarıdır.
İlk vaka, tek hörgüçlü develerle çalışan ve kronik sağlık sorunları olan 50 yaş üstü bir erkek olduğu görülmüştür. 22 Temmuz 2026'da semptomlar geliştirmiş ve 25 Temmuz'da hastaneye yatırılmıştır. Üst solunum yolu örneğinde yapılan gerçek zamanlı ters transkripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) testi başlangıçta MERS-CoV için negatif sonuç vermiştir. Daha sonra alt solunum yolu örneğinde yapılan RT-PCR testi pozitif sonuç vermiş ve enfeksiyon 5 Ağustos'ta laboratuvar tarafından doğrulanmıştır. Uzun süredir mesleki olarak develerle temas halinde olduğunu, semptomların ortaya çıkmasından önceki 14 gün boyunca da bu temasın devam ettiğini bildirmiştir. Çiğ deve sütü tüketmediğini veya yakın zamanda seyahat etmediğini belirtmiştir. Ardışık iki negatif PCR testi sonucunun ardından iyileşmiş ve stabil durumda taburcu edilmiştir.
Bu vaka için toplam 73 temaslı tespit edilmiş olup bunlardan 11'i yakın temaslı, 62'si ise sağlık ve bakım çalışanı olduğu rapor edilmiştir. Tüm temaslıların testleri yapılmış ve son temaslarından sonra 14 gün boyunca izlenmiştir. Tüm testlerde MERS-CoV negatif çıkmış ve ikincil vaka tespit edilmemiştir.
İkinci vaka, deve yetiştiriciliği ve bakımıyla uğraşan ve altta yatan kronik tıbbi rahatsızlıkları olan 50 yaş üstü bir erkek olup 23 Ağustos 2026'da semptomlar gelişmiştir. 25 Ağustos'ta yapılan RT-PCR testinde iki nazofaringeal örnekte MERS-CoV pozitif çıkmıştır. Semptomların ortaya çıkmasından önceki 14 gün boyunca yakın zamanda hasta olan genç develere doğrudan bakım da dahil olmak üzere, sürekli mesleki olarak develerle temas halinde olduğunu bildirmiştir. Bu dönemde çiğ deve sütü tükettiğini de bildirmiş ancak yakın zamanda seyahat öyküsü olmadığı görülmüştür.
Akut hipoksemik solunum yetmezliği ile komplike olmuş şiddetli MERS-CoV pnömonisi geçirmiş ve yüksek akışlı nazal oksijen ve non-invaziv ventilasyon desteğine ihtiyaç duymuştur. Söz konusu vaka daha sonra iyileşmiş ve iki ardışık negatif PCR testi sonucunun ardından stabil durumda taburcu edilmiştir.
Bu vaka için toplam 26 temaslı tespit edilmiştir; bunlardan dördünün yakın temaslı, 22'si ise sağlık ve bakım çalışanı olduğu bildirilmiştir. Tüm temaslıların son maruziyetlerinden sonra 14 gün boyunca testleri yapılmış ve izlenmiş olup MERS-CoV için test sonuçları negatif çıkmıştır. Sağlık ve bakım çalışanı olan yüksek riskli bir temaslıda solunum semptomları gelişmiş ancak iki örnekte de MERS-CoV için testlerin sonucu negatif çıkmıştır. İkincil vaka tespit edilmemiştir.
İki vaka da coğrafi olarak ayrı deve çiftliklerinde mesleki maruziyet bildirmiştir; çiftlikler veya vakalar arasında epidemiyolojik bir bağlantı tespit edilmemiştir. Enfeksiyonun kesin kaynakları henüz belirlenmemiştir. Ancak, bir vakada yakın zamanda hasta olan develerle doğrudan temas da dahil olmak üzere, tek hörgüçlü develere sürekli mesleki maruziyetleri ve aynı vakada çiğ deve sütü tüketimi, muhtemelen zoonotik bulaşmaya işaret etmektedir.
Epidemiyoloji
Orta Doğu solunum sendromu (MERS), bir koronavirüsün (MERS-CoV) neden olduğu bir solunum yolu hastalığıdır. Doğrulanan vakalar arasında ölüm oranı (CFR) yaklaşık %37'dir. CFR, yalnızca laboratuvar tarafından doğrulanan enfeksiyonlara dayanarak hesaplanır ve daha hafif vakalar genellikle tespit edilmediği veya bildirilmediği için gerçek ölüm oranını olduğundan fazla gösterebilir.
İnsanlar, MERS-CoV'u birden fazla bulaşma yoluyla kapabilir; birincil yol, virüsün doğal konağı ve birincil zoonotik rezervuarı olan develerle doğrudan veya dolaylı temastır. Ek olarak, insandan-insana bulaşması, özellikle yakın temas durumlarında bulaşıcı solunum partikülleri yoluyla ve ayrıca doğrudan veya dolaylı temas yoluyla da gerçekleşebilir; bu özellikle sağlık kuruluşlarında belirgindir. Virüsün insandan-insana bulaşması, MERS-CoV teşhis edilmeden önce, hastalardan sağlık çalışanlarına ve hastalar arasında bulaşma da dahil olmak üzere, çeşitli ülkelerdeki sağlık tesislerinde meydana gelmiştir. MERS-CoV'lu hastaları erken dönemde veya test yapılmadan tespit etmek her zaman mümkün olmayabilir, çünkü semptomlar ve diğer klinik özellikler spesifik olmayabilir. Bu ortamların dışında, insandan-insana bulaşmasına dair sınırlı sayıda belge bulunmaktadır.
MERS, hiçbir semptom göstermeden (asemptomatik), hafif semptomlarla (hafif solunum sorunları dahil) veya akut solunum yetmezliğine ve ölüme yol açan şiddetli hastalıkla ortaya çıkabilir. Yaygın semptomlar arasında ateş, öksürük ve nefes darlığı bulunur; zatürre sıklıkla görülür, ancak her zaman mevcut değildir. Bazı hastalarda ishal gibi gastrointestinal semptomlar da görülür. Şiddetli vakalar, mekanik ventilasyon da dahil olmak üzere yoğun bakım gerektirebilir. Şiddetli sonuç riski daha yüksek olanlar arasında yaşlılar, bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler ve diyabet, böbrek hastalığı, kanser veya akciğer rahatsızlıkları gibi kronik rahatsızlıkları olanlar yer alır.
Halk Sağlığı Yanıtı
Ulusal yetkililer klinik yönetim, laboratuvar testleri, vaka incelemesi ve temaslı takibi gerçekleştirmiştir. Yakın temaslılar ve sağlık çalışanları da dahil olmak üzere tespit edilen 99 temaslının tamamında, son maruz kalmalarından sonra 14 gün boyunca testler yapılmış ve izlenmiştir. Tüm testler MERS-CoV açısından negatif çıkmış ve ikincil enfeksiyon tespit edilmemiştir.
Ulusal yetkililer ayrıca enfeksiyon önleme ve kontrol önlemleri uygulamış, sağlık tesislerinde gözetimi artırmış ve sağlık çalışanlarına ulusal bir uyarı yayınlamıştır. Hayvan sağlığı araştırmaları ve deveyle sık temas halinde olan popülasyonlar için hedefli risk iletişimi faaliyetleri devam etmektedir.
DSÖ risk değerlendirmesi
MERS, koronavirüsün neden olduğu viral bir solunum yolu enfeksiyonudur. İnsanlar, MERS-CoV enfeksiyonunun doğal konakçısı ve zoonotik kaynağı olan enfekte develerle doğrudan veya dolaylı temas yoluyla enfekte olabilirler. İnsandan-insana bulaşması, özellikle sağlık kuruluşlarında ve yakın temaslılar arasında görülebilir, ancak insanlar arasında sürekli bulaşma belgelenmemiştir. Hastalık, özellikle altta yatan kronik tıbbi rahatsızlıkları olan ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde şiddetli olabilir.
Bunlar, 2022'den beri Katar'dan bildirilen ilk MERS vakalarıdır. Her iki vakada da mesleki olarak develere maruz kalma söz konusu olmuş olup bir vakada semptomların başlamasından önceki 14 gün boyunca hasta develere bakıldığı ve çiğ deve sütü tüketildiği bildirilmiştir. Vakalar coğrafi olarak ayrı çiftliklerde maruz kalmış olup, aralarında epidemiyolojik bir bağlantı tespit edilmemiştir. Tespit edilen 99 temaslının tamamında MERS-CoV testi negatif çıkmış ve ikincil vaka tespit edilmemiştir. Bu nedenle mevcut bilgiler, bunların insandan-insana bulaşmasından ziyade zoonotik bulaşmayla ilişkili sporadik enfeksiyonlar olduğunu göstermektedir.
Görünüşte bağlantısız iki vakanın ortaya çıkması, özellikle altta yatan tıbbi rahatsızlıkları olan kişilerde, deveyle sık veya mesleki temasta bulunan kişiler arasında zoonotik bulaşma riskinin devam ettiğini vurgulamaktadır.
DSÖ'nün 29 Ocak 2026 tarihli hızlı risk değerlendirmesine göre, MERS-CoV ile ilişkili genel risk hem bölgesel hem de küresel düzeyde orta düzeydedir. Bu değerlendirme, insan popülasyonuna ara sıra görülen zoonotik bulaşmanın devam ettiğini ve ardından sağlık hizmetleriyle ilişkili bulaşma ve hastalığın endemik olmadığı ülkelere uluslararası ithalat potansiyelini yansıtmaktadır.
Katar Devleti tarafından bildirilen bilgilere göre, bu vakalarla ilişkili sürekli insandan-insana bulaşmasına dair hiçbir kanıt bulunmamaktadır. Herhangi bir potansiyel bulaşmayı tespit etmek ve değerlendirmek için sürekli sürveyans ve hayvan sağlığı araştırmaları önemlidir.
DSÖ tavsiyesi
Tüm Üye Devletlerde akut solunum yolu enfeksiyonları için güçlü bir sürveyans sisteminin sürdürülmesinin önemi yeniden vurgulanmaktadır. Epidemiyolojik veya klinik bağlam gerektirdiğinde, MERS-CoV tanı test algoritmalarına dahil edilmelidir. Buna, uyumlu akut solunum yolu hastalığı olan ve yakın zamanda deve, ürünleri veya salgılarıyla temas etmiş veya MERS-CoV'nin endemik olduğu ülkelerde yakın zamanda sağlık hizmeti ziyaretleri yapmış veya bu ülkelere seyahat etmiş hastalar da dahildir. Açıklanamayan şiddetli akut solunum yolu enfeksiyonu olan hastalar için de test düşünülmelidir, özellikle diğer solunum yolu patojenleri için yapılan testler negatif olduğunda ve sağlık hizmetleriyle ilişkili kümeler de dahil olmak üzere, şiddetli solunum yolu hastalığının olağandışı kalıpları veya kümeleri tespit edildiğinde test yapılması düşünülmelidir.
Sağlık hizmeti ortamlarında MERS-CoV'nin insandan insana bulaşması, erken semptomların tanınmasında, şüpheli vakaların sınıflandırılmasında ve enfeksiyon önleme ve kontrol önlemlerinin uygulanmasında gecikmelerle ilişkilendirilmiştir. Erken teşhis, uygun vaka yönetimi, hızlı izolasyon, temas takibi, enfeksiyon önleme ve kontrol önlemleri ve halk sağlığı bilinci, insandan insana bulaşma riskini azaltabilir.
Sağlık ve bakım çalışanları, sağlık hizmeti ortamlarında her etkileşimde tüm hastalar için standart önlemleri tutarlı bir şekilde uygulamalıdır. Şüpheli, muhtemel veya doğrulanmış MERS-CoV enfeksiyonu da dahil olmak üzere, viral enfeksiyon şüphesi olan akut solunum yolu enfeksiyonu belirtileri gösteren hastalara bakım yapılırken bulaşmaya dayalı önlemler uygulanmalıdır. Temas ve damlacık önlemleri uygulanmalı ve aerosol oluşturan işlemler yapılırken hava yolu bulaşma önlemleri uygulanmalıdır.
MERS-CoV, diyabet, böbrek yetmezliği ve kronik akciğer hastalığı gibi altta yatan kronik tıbbi rahatsızlıkları olan kişilerde ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde ciddi hastalığa neden olabilir. Altta yatan tıbbi rahatsızlıkları olan veya bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler, özellikle çiftlikleri, pazarları, ahırları veya virüsün develer arasında dolaşabileceği diğer yerleri ziyaret ederken, develerle veya ürünleriyle yakın temastan kaçınmalıdır.
Hayvanlarla veya hayvan ürünleriyle temas eden herkes, hayvanlara dokunmadan önce ve sonra düzenli el yıkama ve hasta hayvanlarla temastan kaçınma dahil olmak üzere genel hijyen önlemlerini uygulamalıdır. Deve ürünlerini işlerken veya tüketirken uygun gıda hijyenine dikkat edilmelidir. İnsanlar çiğ deve sütü veya deve idrarı içmekten ve düzgün pişirilmemiş et tüketmekten kaçınmalıdır.
DSÖ, Tek Sağlık/One Health yaklaşımı aracılığıyla insan ve hayvan sağlığı sektörleri arasındaki işbirliğinin önemini vurgulamaktadır. Bu, koordineli epidemiyolojik araştırmaları, hayvan sağlığı ve çevre değerlendirmelerini, deveyle ilgili ortamlarda geliştirilmiş sürveyansı ve önemli epidemiyolojik, genomik, sınır ötesi veya ikincil bulaşma bulgularının zamanında paylaşımını içerir.
Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) uyarınca, Taraf Devletlerin Ek 2'deki karar aracını kullanarak halk sağlığı olaylarını değerlendirmeleri ve bildirim kriterlerini karşılayan olayları değerlendirmeden sonra 24 saat içinde DSÖ'ye bildirmeleri gerekmektedir.
Mevcut bilgilere dayanarak, DSÖ, halk sağlığı olayını yaşayan/buna müdahale eden Taraf Devletlere seyahat veya ticaretin kısıtlanmasından kaçınılmasını tavsiye etmektedir.
Ayrıntılı Bilgi İçin Aşağıdaki Bağlantılara Bakınız:
- WHO: Middle East respiratory syndrome coronavirus, disease topic page
- WHO: Middle East respiratory syndrome coronavirus, key facts
- WHO: MERS global summary and assessment of risk, 2026
- WHO: Overview of MERS cases dashboard
- WHO: Middle East Respiratory Syndrome Outbreak Toolbox
- OpenWHO: Introductory course on Middle East respiratory syndrome
- WHO: Update 88 on MERS-CoV and pandemic preparedness
- WHO EPI-WIN webinar on MERS-CoV
- WHO Regional Office for the Eastern Mediterranean: MERS updates
- GLEWS+ risk assessment of MERS-CoV Clade B in camel populations in Africa

