Hepatit B

Hepatit B virüsünün neden olduğu inflamasyonlu karaciğer hastalığıdır.

Bulaşma

Hastalık, enfekte kişinin kan veya diğer vücut sıvıları (kan, semen, vajina sıvısı) ile bulaşır. Hastalığın yaygın olduğu bölgelerde Hepatit B virüsü, çoğunlukla doğumda çocuğa geçer. Çocukluk ve yetişkin dönemde steril olmayan enjektörlerin kullanılması, hapishane, yetimhane, bakımevi gibi kalabalık yerlerde jilet, diş fırçası v.b kişisel araç ve gereçlerin ortak kullanımı, korunmasız cinsel ilişki ya da bağımlılarda enjeksiyonlara bağlı olarak yayılır.

Hepatit B virüsü, Hepatit A gibi kontamine su ve yiyeceklerle ya da işyerinde insanlarla aynı ortamda bulunmakla, sarılmak, kucaklaşmak, öksürmek, aksırmak, aynı çatal bıçağı kullanmak ile bulaşmaz. Virüsü taşıyıcı bir böcek veya hayvan yoktur.

Belirtiler

Erken dönemde kişinin herhangi bir şikayeti yokken birkaç hafta içinde;

  • Sarılık,
  • Koyu renk idrar yapma,
  • Aşırı yorgunluk-halsizlik hissi,
  • Bulantı-kusma,
  • Karın ağrısı gibi bulgulara yol açabilir.

Sağlıklı yetişkinlerin yaklaşık % 90’ı bu süreci tam iyileşme ile atlatırken, zamanla bu bulgular hastalığı geçirenlerin bir kısmında kronik karaciğer hastalığı olarak seyreder ve hatta siroza dönüşür. Hepatit B virüsü karaciğer kanserlerinin de sebeplerinden biridir. Özellikle 6 yaş altındaki çocuklarda hastalık daha çok ilerlemektedir. Bu yüzden rutin aşılama programlarında Hepatit B önemli bir yer tutmaktadır.

Tanı ve Tedavi

Hastalığın tanısı laboratuvar tetkikleriyle yapılır. Kan alınarak yapılan bu tetkiklerde kişinin Hepatit B hastası olup olmadığı ya da Hepatit B aşısına ihtiyacı olup olmadığı anlaşılabilir. Eğer sağlam kişiye Hepatit B virüsü bulaşırşa ortalama 75 gün (bu süre 180 güne kadar uzayabilir) herhangi bir belirti vermeyebilir ya da laboratuvarda tetkik edilemeyebilir. Bu yüzden şüpheli ilişki ya da kontamine iğne ucu batması gibi olaylarda tetkikler bu sürenin sonunda tekrarlanmalıdır. Akut hastalıkta tedavi semptomlara yönelik olarak yapılır. Kronik hastalıkta kullanılan ilaçlar mevcuttur.

Yolcular için Risk

Hastalığın görülme oranı özellikle sahra altı Afrika ve Doğu Asya’da yüksektir. Ayrıca Kronik enfeksiyon oranı Orta Doğu ve Hindistan’da populasyonun % 2-5’i iken, bu oran Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’ da %1’ in altındadır. Aşı olmamış yolcular; korunmasız cinsel ilişkide bulunmuşlar ya da enjeksiyon, akupunktur, piercing, dövme gibi işlemleri kirli iğne ve şırıngalarla yaptırmışlarsa risk altındadırlar. Tüm yolcular cerrahi müdahale ve kan nakli gerektiren acil tıbbi durum ya da kazaya maruz kalabileceği için, eğer kan HBV açısından incelenmemişse enfeksiyonu alabilirler. İnsani yardım faaliyetlerinde bulunan yolcular, sağlık uygulamaları sırasında enfekte kan ve diğer vücut sıvılarına maruz kalabilirler. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre yaklaşık 240 milyondan fazla kişi kronik karaciğer hastasıdır ve her yıl yaklaşık 780 000 kişi Hepatit B hastalığından ölmektedir.

Risk grupları ;

  • Hastalığın sık görüldüğü bölgelere seyahat edenler,
  • Düzenli olarak kan almak zorunda olan hastalar, kan verenler, diyaliz hastaları, organ nakli gereken hastalar,
  • Uyuşturucu bağımlılar,
  • Hepatit B taşıyıcısı biriyle ilişki yaşayanlar,
  • Bakımevleri, yurtlar, yetimhaneler, hapishaneler gibi toplu yaşam alanlarında yaşayanlar,
  • Sağlık sektörü çalışanları,
  • Kan ve kan ürünleri ile ilgili birimlerde çalışanlar,
  • Korunmasız cinsel ilişki yaşayanlar.

Korunma

Hastalığın kesin ve özel bir tedavisi olmadığından en önemli yol hastalıktan korunmadır. Aşısı mevcuttur. Özellikle hastalığın yaygın olduğu ülkelerde daha önce Hepatit B aşısı yapılmamış çocuklara ve 18 yaş üstü bireylere aşıları yapılmalıdır. Standart üç dozluk program şöyledir: 0. gün; 1’inci ay; 6-12’inci ay. Ayrıca risk grubu denilen virüsün kolay geçebileceği bireylerde aşılamaya hassasiyetle önem verilmelidir. Bağışıklama çalışmaları ile birçok ülkede kronik Hepatit B enfeksiyonu olan çocuk yüzdesi % 8-15’den % 1’in altına düşmüştür.

Seyahat Dönüşü Öneriler

  • Şikayetleriniz varsa derhal bir sağlık kuruluşuna başvurun.
  • Doktorunuza seyahatinizden mutlaka bahsedin.

Kaynaklar:

Son Güncelleştirme Tarihi: 21 Ağustos 2019 Çarşamba