AFGANİSTAN

AFGANİSTAN
Başkent Kabil
Nüfus 31.822.848
Konum Güney Asya
İklim Kurak ve yarı kurak arasında değişkenlik göstermektedir.

Harita Koordinatı

Önerilen Aşı ve İlaçlar

Rutin aşılar: Her yolculuk öncesi rutin aşılarınızın güncel olduğundan emin olun. Bu aşılar: Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak(MMR), Difteri, Tetanoz, Boğmaca, Polio ( çocuk felci ) ve yıllık grip aşısıdır.

Hepatit A aşısı: Afganistan’da yediğiniz veya kalacağınız yer neresi olursa olsun, kontamine  su veya yiyeceklerle Hepatit A bulaşabileceğinden bu aşı önerilir.

Tifo aşısı: Afganistan’da kontamine yiyecek ya da sularla tifo bulaşabilir. Bu aşı,  tifo riskinin  yüksek olduğu endemik bölgelerde , küçük şehir veya kırsal alanları ziyaret edecek, arkadaş veya akrabalarının evinde ikamet edecek yolculara ve yemek gezginlerine, özellikle 1 aydan fazla kalmaları durumunda önerilebilir.

Hepatit B aşısı: Hepatit B kontamine iğneler, kan ürünleri ve cinsel temasla bulaşır. Bu nedenle herhangi bir tıbbi işlem, dövme veya piercing yaptıracaksanız, yeni bir partnerle cinsel temas ihtimali varsa aşı yaptırmanız önerilir.

Kuduz aşısı: Kuduz, Afganistan’da  köpekler, yarasalar ve diğer memelilerde bulunabilir. Aşı özellikle aşağıdaki gruplara önerilir:

·  Hayvanlar tarafından ısırılma riski oluşturacak dış mekan aktiviteleri ve diğer faaliyetlerde  bulunacak  (kampçılık, yürüyüş, bisiklet, macera seyahati ve mağaracılık gibi )  gezginler.

·  Hayvanlarla veya hayvanlar etrafında çalışacak kişiler (veterinerler, vahşi yaşam uzmanları  ve araştırmacılar gibi).

·  Afganistan’a uzun yolculuk yapacak veya bu ülkeye taşınacak olan kişiler.

·  Hayvanlarla oynama eğiliminde oldukları, ısırıldıklarını söylemeyebildikleri ve baş- boyun ısırıkları daha fazla olabildiği için çocuklar.

Sarı Humma aşısı (2019):

Ülkeye giriş gerekliliği: Hiçbir uluslararası yolcudan sarıhumma  aşılama sertifikası istenmez

DSÖ sarıhumma aşı önerisi:  Yok.  

Ülke için diğer gereklilik:(2019) Çocuk felci endemik ülkeden gelen yolcular için çocuk felci aşı belgesi gereklidir. Sakinleri  veya   Afganistan'da 4 haftadan fazla kalan gezginler için Afganistan'dan ayrılırken çocuk felci aşısı kanıtı gerekli olabilir. Bu aşılama Afganistan'dan ayrılma tarihinden öncesi  4 hafta ila 12 ay arasında alınmış olmalıdır.

Sıtma(2019): Sıtma tehlikesi (P. vivax ve P. falciparum kaynaklı) Mayıs ile Aralık ayları arasında 2000 metrenin altındaki yerlerde mevcuttur.

P. falciparum kaynaklı sıtma riski olan bölgeler ziyaret edilecekse sivrisinek ısırıklarına karşı önlemlere ilave olarak;

Meflokin 250mg tablet haftalık (haftada 1x250 mg tablet alınmak üzere seyahate çıkmadan 1 hafta önce başlanır, seyahat boyunca ve seyahatten sonra 4 hafta daha devam edilir.) ya da

Atovaquone/Proguanil tablet  günde  1 kez 250/100mg olmak üzere yolculuktan 1-2 gün önce başlanır. Seyahat süresince ve döndükten sonra 1 hafta devam edilir ya da

Doksisiklin 100mg kapsül günlük (günde 1x100 mg tablet alınmak üzere seyahate çıkmadan 1 gün önce başlanır, seyahat boyunca ve seyahatten sonra 4 hafta daha devam edilir).

Alternatif olarak, sıtma enfeksiyonu riski düşük kırsal bölgelere seyahat edenler için, sivrisinek ısırığı önlemleri yardımcı acil tedavi ile kombine edilebilir.

Not: İlaçlar mutlaka hekim önerisiyle kullanılmalıdır.

Aşılar hakkında bilgi almak için tıklayınız

Ülkedeki salgın hastalıklar hakkında bilgi almak için tıklayınız

Ülkenin Sağlık Koşulları

Afganistan’da son 35 yıldır sürmekte olan savaş nedeniyle, sağlık sistemi altyapısı ve kapasitesi büyük hasar görmüştür. Ülkede kalifiye ve yetişmiş uzman doktor, hemşire ve yardımcı sağlık personeli açığı da bulunmaktadır. . Ülkede hava kirliliği ana sağlık sorunlarından biridir.  Başkent Kabil’in atmosferi yazın genelde tozludur.

Hastaneler

Ülkede, halihazırda sağlık hizmetleri Afgan Halk Sağlığı Bakanlığına bağlı merkezler ve hastaneler, bakanlık denetimi altında faaliyet gösteren bir kısım ulusal veya uluslararası kuruluşlarca çalıştırılan hastaneler tarafından sağlanmaktadır. Kamu ve özel hastanelerde hasta tedavisinde kullanılan ilaç ve sıhhi sarf malzemeleri hasta tarafından karşılanmak zorundadır. Büyük şehirlerde faaliyet gösteren özel hastanelerde ise teşhis ve tedavi işlemleri ancak ücret karşılığında verilmektedir. Son beş yıldır ülkede sağlık için yıllık bir milyar Amerikan Doları harcanmıştır. Bu rakamın %25’i devlet ve %75’i halk tarafından karşılanmaktadır. Kamu ve üniversite hastanelerinde, bilgisayarlı tomografi (BT), Anjiyografi ve MR cihazları gibi ileri radyolojik cihazlar bulunmamaktadır. Kabil Fransız Çocuk hastanesi, Kabil Polis ve Askeri Tıp Akademisi hastanelerinde son 3-4 yıldır BT ve MR cihazları kullanılmaktadır. NATO Uluslararası Destek Gücü (ISAF) birlikleri hastanelerinde de sözkonusu cihazlar bulunmaktadır. Ülkedeki mevcut eğitim ve üniversite hastanelerinde, genel cerrahi, genel dahiliye, kadın hastalıkları, kadın doğum, ortopedi, çocuk hastalıkları ve cerrahisi dallarının dışında yan dal uzmanlık eğitimi verilememektedir. Kalp damar cerrahisi, invazif kardiyoloji, onkoloji, nükleer tıp bölümleri ve patoloji laboratuvarları bulunmamaktadır. Ülke genelinde ve illerde merkezi acil ambulans sistemi henüz tam olarak kurulmuş değildir. Başkent Kabil’de, Halk Sağlığı Bakanlığı tarafından kurulmuş olan, yaklaşık 40-50 araç kapasiteli bir Merkezi Acil Ambulans Sistemi (166 Arama Num.) mevcuttur. Ancak bu merkezin, ülkede hakim olan elverişsiz güvenlik ortamı ve bakanlığın mali sorunları nedeniyle verimli bir şekilde faaliyet gösterememektedir. Ülkede bulunan yabancılar da bu acil ambulans sisteminden istifade edememektedir. Özellikle Kabil’de, bazı özel hastane ve sağlık kuruluşları yerel nüfus ve yabancılara şehrin belirli bölgeleri dahilinde, ücret karşılığında acil ambulans hizmeti verebilmektedir. Ülkede faaliyet gösteren tüm kamu ve özel hastanelerde Afgan vatandaşları ve tüm yabancı hastalara acil sağlık hizmeti ücretsiz olarak verilmektedir. Ancak, bir çok durumda hastalar ilaç ve zorunlu sarf malzemelerini  kendi imkanlarıyla temin etmek zorundadır. Özel sektöre ait sağlık merkezlerinde ise acil muayene, tetkik ve tedavi dahil her türlü sağlık hizmeti ücrete tabidir.

Tedavi ve Yatak Ücretleri

Özel hastanelerde, yatak, tedavi ve ameliyat ücretleri değişkenlik göstermektedir. Başkent Kabil, Herat ve Mezar-i Şerif gibi vilayetlerde faaliyet gösteren özel hastanelerde, hastanenin donanım sınıfına göre değişmekle beraber; poliklinik hasta muayene ücreti 6 veya 10 Amerikan Doları, günlük yatak ücretleri 10 ila 100 Amerikan Doları arasında değişmektedir. A sınıfı bir ameliyat, örneğin bir apandisit veya kasık fıtığı ameliyatı 80 - 150 Amerikan Doları civarındadır. Talep eden kimi hastalar için, laparoskopik batın içi ameliyatlar az sayıdaki özel hastanelerde, yurt dışından getirilen cerrahi ekiplerce yüksek fiyatlar karşılığında yapılabilmektedir. Ancak bu tür cerrahi müdahaleler kamu ve üniversite hastanelerinde icra edilememektedir. Ülkede özel sağlık kurumlarınca uygulanmakta olan fiyatları tayin eden veya denetleyen bir kurum veya yönetmenlik henüz bulunmamaktadır.

Sağlık Sigortası ve Primler

Afganistan’da, kamu kaynaklı genel sağlık sigorta sistemi veya halk için bir sosyal güvence kurumu henüz oluşturulamamıştır. Ülkede son 6 yıldır, “Afghan Global Insurance Company” isminde bir özel sağlık sigorta şirketi faaliyet göstermektedir. Ülkede güvenlik sorunları, bölgelere göre değişkenlik göstermesi nedeniyle prim fiyatları hakkında net bir bilgi bulunmamaktadır.

İçme Suyu Temin Koşulları

Afganistan’da temiz içme suyu temini en başta gelen sorunlardan biridir. Başkent Kabil başta olmak üzere, ülke genelinde temiz su şebekesi yoktur. Evlerde içmek için kuyu suyu kullanılmaktadır. Taşrada içme suyu olarak kuyu suyu veya açık akarsulardan istifade edilmektedir. Şehir içinde yeraltı atık su kanalizasyonu bulunmamaktadır. Bu nedenle, birçok nahiyelerde ev ve işyerlerine ait atık sular, sokak ve caddelerin kenarları boyunca açık bir şekilde çay ve oluklara akıtılmaktadır.

İlaç Temin Koşulları

Afganistan’da yerel ilaç üretim endüstrisi bulunmamaktadır. Hastalık tedavisinde kullanılan ilaç ve tıbbi sarf malzemeleri ülke dışından ithal edilmekte veya komşu ülkelerden gümrüksüz olarak ülkeye sokulmaktadır. Ucuz olmaları nedeniyle piyasada en fazla satılan ilaçlar Pakistan, İran ve Çin Halk Cumhuriyeti menşeilidir. İran, Rusya ve Türkiye’den de ilaç ve tıbbi araçların ithalatı yapılmaktadır. Afgan Halk Sağlığı Bakanlığı nezdinde, ilaç ve tıbbi malzemelerin ithalat, kalite denetimi, dağıtım ve kontrolünden sorumlu bir birim mevcut olmasına rağmen, piyasada satılan ilaçların büyük bir kısmı sahte, kalitesiz veya biyoyararlılığı denenmemiş ilaçlardan oluşmaktadır.

 

Seyahat Dönüşü Öneriler

Eğer seyahat sonrası kendinizi iyi hissetmiyorsanız bir doktora görünmeniz gerekebilir. Doktorunuza seyahatte nereye gittiğinizi ve seyahatte ne yaptığınızı mutlaka söyleyin. Ayrıca seyahat sırasında bir hayvan tarafından ısırıldıysanız veya tırmalandıysanız doktorunuza söyleyiniz.

Eğer doktorunuz seyahatiniz için  sizlere sıtma koruyucu ilaç  reçete ettiyse, seyahatten  döndükten sonra alınması gereken süre kadar ilacı almaya  devam etmelisiniz. Sıtma koruyucu İlacı almayı erken keserseniz hala sıtma hastası olabilirsiniz.

Sıtma her zaman ciddi bir hastalıktır ve ölümcül olabilir. Eğer sıtma riskli bölgede seyahat sırasında veya seyahatten sonraki 1 yıl içerisinde eve dönüşünüzde ateşli bir hastalık geçirirseniz, acil tıbbi yardım almalısınız. Doktorunuza mutlaka seyahatiniz hakkında bilgi veriniz.

Son Güncelleme Tarihi: 29 Temmuz 2019 Pazartesi

}